ارز دیجیتال USDS چیست؟ یواس‌دی اس استیبل کوین دلاری پروتکل اسکای (Sky) و جانشین توکن دای (DAI) است و ارزشش نزدیک یک دلار آمریکا نگه داشته می‌شود. اسکای همان میکر دائو (MakerDAO) است که شهریور ۱۴۰۳ تغییر نام داد و USDS را ۲۸ شهریور همان سال عرضه کرد.

  • هر دای در خود پروتکل یک به یک به USDS تبدیل می‌شود. دارنده USDS هم با سپردن آن در قرارداد پس‌انداز توکن sUSDS می‌گیرد و از نرخ پس‌انداز اسکای سهم می‌برد.

اما USDS را با USDs، با s کوچک، اشتباه نگیرید. USDs توکن پروژه اسپراکس (Sperax) روی شبکه آربیتروم است، ربطی به اسکای ندارد و بعضی اکسپلوررها نمادش را با حروف بزرگ نشان می‌دهند. در ادامه این مطلب از آکادمی بیت‌پین با USDS بیشتر آشنا می‌شویم، تاریخچه‌ آن از ابتدا بررسی می‌کنیم و با رصد قیمت لحظه ای یو اس دی اس، نحوه خرید و فروش آن در بیت‌پین را قدم‌به‌قدم آموزش می‌دهیم. با ما همراه باشید.

ارز دیجیتال یو اس دی اس (USDS) چیست؟

همانطور که در ابتدای متن اشاره کردیم، ارز دیجیتال یو اس دی اس یک استیبل کوین دلاری است که شرکت یا بانکی آن را منتشر نمی‌کند و مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند روی شبکه اتریوم آن را می‌سازد و می‌سوزاند. قواعد این قراردادها را دارندگان توکن SKY با رأی تعیین می‌کنند. CoinGecko و DefiLlama آن را با نام دلار اسکای (Sky Dollar) فهرست کرده‌اند. تابع name خود قرارداد روی اتریوم «USDS Stablecoin» برمی‌گرداند.

USDS روز ۲۸ شهریور ۱۴۰۳ (۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴) عرضه شد. میکر دائو سه هفته زودتر، در ۶ شهریور، تغییر نامش به اسکای و آمدن جانشین دای را اعلام کرده بود. دای کنار نرفت. هر دو توکن هنوز در گردش‌اند، پشتوانه مشترک دارند و در پروتکل یک به یک به هم تبدیل می‌شوند. تفاوت اصلی در قرارداد است: USDS به نرخ پس‌انداز اسکای راه دارد و قراردادش قابل ارتقاست، در حالی که قرارداد دای را هیچ رأیی نمی‌تواند عوض کند.

تاریخچه کامل دای و کیف پول‌های آن در مطلب دای چیست آمده است. ارزش USDS به دلار آمریکا بسته است، نه به تومان. معادل تومانی آن هم‌پای نرخ دلار در بازار ایران بالا و پایین می‌رود.

از SAI تا دای و USDS: سه استیبل کوین یک پروتکل

اولین دای ۲۷ آذر ۱۳۹۶ (۱۸ دسامبر ۲۰۱۷) روی اتریوم ساخته شد و میکر دائو برای آن فقط اتر را وثیقه می‌پذیرفت. ۲۷ آبان ۱۳۹۸ نسخه چندوثیقه‌ای آمد و نام دای را گرفت. نسخه قدیمی از آن روز SAI خوانده شد. قرارداد SAI هنوز روی زنجیره است و تابع totalSupply آن حدود ۲٫۶۵ میلیون واحد نشان می‌دهد.

  • دای چندوثیقه‌ای قراردادی تغییرناپذیر دارد. همین ویژگی دای را برای کسانی که از توقیف دارایی نگران‌اند جذاب کرد، چون تتر و یو اس دی کوین هر دو متمرکز هستند.

USDS بخشی از برنامه‌ای به نام «اندگیم» (Endgame) است که رون کریستنسن (Rune Christensen)، بنیان‌گذار میکر، پیش برد. استدلال او این بود که میکر برای کاربر تازه پیچیده است و برند تازه ورود را ساده‌تر می‌کند. توضیح خودش را در مصاحبه رون کریستنسن درباره جانشین دای آورده‌ایم.

در همین تغییر، MKR با نرخ ۲۴٬۰۰۰ SKY برای هر MKR به SKY تبدیل شد و حالا SKY توکن حاکمیتی پروتکل است.

خط زمانی سه استیبل کوین میکر و اسکای: SAI در ۱۳۹۶، DAI در ۱۳۹۸ و USDS در ۱۴۰۳ با عرضه هر کدام روی اتریوم
SAI، دای و USDS هر سه هنوز روی اتریوم قرارداد فعال دارند. عرضه‌ها از تابع totalSupply قراردادها.

روش ساخت USDS و نگه داشتن برابری با دلار

USDS از سه راه وارد گردش می‌شود. راه اول وام با وثیقه است. کاربر رمزارز می‌سپارد و در برابرش USDS قرض می‌گیرد. اگر ارزش وثیقه از حد تعیین‌شده پایین‌تر برود، موقعیتش لیکویید می‌شود. راه دوم ماژول حفظ برابری (PSM) است که USDC را یک به یک با USDS عوض می‌کند. راه سوم ارتقای دای قدیمی به USDS است.

PSM ابزار اصلی نگه داشتن پگ یا برابری با دلار است. وقتی USDS در بازار کمی بالاتر از یک دلار معامله شود، می‌شود از PSM با USDC آن را یک به یک گرفت و در بازار فروخت. اگر پایین‌تر از یک دلار برود، کار برعکس سود دارد. این آربیتراژ فاصله نرخ بازار با یک دلار را می‌بندد. شرطش این است که USDC کافی در ماژول باشد و خود USDC سر جایش بماند.

ترکیب پشتوانه را داده Pharos در ۵ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد. حدود ۳۶٫۴ درصد سهم اسپارک (Spark) بود که USDS را در وام‌دهی دیفای به کار می‌گیرد. حدود ۳۶٫۳ درصد USDC داخل ماژول تبدیل بود. حدود ۱۷٫۷ درصد هم سهم گرو (Grove) بود که در اعتبار و دارایی‌های واقعی توکن‌شده سرمایه‌گذاری می‌کند. پس بیش از یک‌سوم پشتوانه USDS خود USDC است، استیبل کوینی که شرکت سیرکل (Circle) منتشر می‌کند.

sUSDS و نرخ پس‌انداز اسکای

sUSDS رسید سپرده USDS در قرارداد پس‌انداز اسکای است. کاربر USDS را به این قرارداد می‌دهد و sUSDS می‌گیرد. ارزش هر sUSDS به حساب USDS آرام‌آرام بالا می‌رود. نرخ را رأی حاکمیت تعیین می‌کند و ثابت نیست. پول آن از بهره وام‌گیرندگان پروتکل، درآمد دارایی‌های واقعی و سود بخش‌هایی مثل اسپارک می‌آید. USDS نگه‌داشته در حساب صرافی از این نرخ سهمی ندارد.

۱۷ آبان ۱۴۰۵ نزدیک ۳٫۹۹ میلیارد USDS داخل قرارداد sUSDS روی اتریوم بود. این مقدار حدود ۷۱ درصد کل USDS همان شبکه است. یعنی بیشتر USDS برای پس‌انداز نگه داشته می‌شود، نه برای پرداخت و جابه‌جایی.

بنیاد اسکای فرانتیر در گزارش فصل سوم ۲۰۲۶، که ۱۰ تیر تا ۸ مهر ۱۴۰۵ را پوشش می‌دهد، درآمد ناخالص پروتکل را در این سه ماه ۹۹٫۲۹ میلیون دلار نوشته است. طبق همین گزارش، شرکت گلکسی (Galaxy) ۱۰۰ میلیون دلار sUSDS به ترازنامه‌اش اضافه کرد. بنیاد در همین گزارش توضیح داده که نهادی مستقل است و پروتکل اسکای و رأی‌گیری‌های آن را کنترل نمی‌کند.

تفاوت USDS و USDs اسپراکس روی آربیتروم

نماد توکن یکتا نیست و هر سازنده‌ای هر نمادی بخواهد روی قراردادش می‌نویسد. فهرست استیبل کوین‌های DefiLlama در آبان ۱۴۰۵ شش دارایی با نماد USDS داشت:

  1. دلار اسکای
  2. ARQ USDs
  3. SpiceUSD
  4. Sperax USD
  5. TheStandard USD
  6. Sable Coin

طبق مستندات اسپراکس، USDs در برابر تتر و دو نسخه USDC ساخته می‌شود و پشتوانه‌اش در پروتکل‌های دیگر به کار می‌رود. ۷۰ درصد بازده به دارندگان می‌رسد و ۳۰ درصد صرف بازخرید و سوزاندن توکن SPA می‌شود. این سهم با رأی حاکمیت اسپراکس قابل تغییر است. بازده با ریبیس پرداخت می‌شود و موجودی کیف پول خودبه‌خود بیشتر می‌شود. USDS اسکای چنین رفتاری ندارد و بازده آن فقط از راه sUSDS می‌رسد.

جدول مقایسه USDS اسکای و USDs اسپراکس روی آربیتروم: ناشر، نام در قرارداد، آدرس، عرضه، روش بازده و وضعیت در بیت‌پین
نام، نماد و عرضه از خود قراردادها روی RPC عمومی آربیتروم؛ پشتوانه و بازده اسپراکس از مستندات پروژه.
فرق دو نماد فقط یک حرف است: قرارداد اسکای «USDS» برمی‌گرداند و قرارداد اسپراکس «USDs». همه ابزارها این فرق را نشان نمی‌دهند. صفحه توکن اسپراکس در Blockscout عنوانش را «Sperax USD (USDS)» نوشته بود. برای تشخیص، نام کامل و آدرس قرارداد معتبرتر از نماد است و هر دو را در مرورگر بلاک چین شبکه می‌شود دید.

اسکرین‌شات دو صفحه توکن در اکسپلورر آربیتروم: USDS اسکای با عرضه ۴۴۰ هزار و Sperax USD با عرضه ۵۰۷ هزار
سرصفحه و ردیف عرضه کل دو توکن در arbitrum.blockscout.com. اکسپلورر نماد هر دو را با حروف بزرگ نوشته است.

وضعیت USDS در بیت‌پین

در صرافی بیت پین خرید و فروش USDS دو بازار با تومان و با تتر دارد و چهار شبکه برای واریز و برداشت از جمله: اتریوم، سولانا، آربیتروم و BASE.

آدرس‌های اتریوم، آربیتروم و BASE همه با 0x شروع می‌شوند و از ظاهرشان نمی‌شود فهمید مال کدام شبکه‌اند. شبکه‌ای که هنگام برداشت انتخاب می‌کنید باید همان شبکه کیف پول مقصد باشد. اگر USDS را روی آربیتروم به کیف پولی بفرستید که در آن USDs اسپراکس را دستی اضافه کرده‌اید، عددی که می‌بینید موجودی توکن دیگری است. کارمزد برداشت هر شبکه در جدول کارمزدهای بیت‌پین آمده است.

پیش از برداشت یا واریز USDS این پنج مورد را چک کنید:

  1. چهار نویسه آخر آدرس قرارداد: روی آربیتروم 876b مال USDS اسکای است و 5748 مال USDs اسپراکس.
  2. شبکه برداشت در بیت‌پین با شبکه کیف پول مقصد یکی باشد: اتریوم، سولانا، آربیتروم وان یا BASE.
  3. نام کامل توکن در اکسپلورر «USDS Stablecoin» باشد، نه «Sperax USD».
  4. توکنی که می‌فرستید USDS باشد، نه sUSDS. این دو قرارداد جدا دارند.
  5. اول مبلغ کم بفرستید و بعد از رسیدنش بقیه را منتقل کنید.

معامله USDS با تومان یا تتر از صفحه خرید یو اس دی اس در بیت‌پین انجام می‌شود. محدودیت‌ها و جزئیات سفارش هم همان‌جا آمده است.

عرضه ارز دیجیتال USDS: چرا منابع عددهای متفاوت می‌دهند؟

عرضه USDS در هر سایت عدد دیگری است و اختلاف از تعریف می‌آید، نه از خطای حساب: بعضی منبع‌ها دای را هم کنار USDS می‌شمارند و بعضی فقط یک شبکه را.

عرضه ارز دیجیتال USDS: چرا منابع عددهای متفاوت می‌دهند؟
منبع عدد چه چیزی را می‌شمارد تاریخ
قرارداد USDS روی اتریوم حدود ۵٫۶۴ میلیارد فقط USDS روی اتریوم ۱۷ آبان ۱۴۰۵
DefiLlama حدود ۵٫۵۹ میلیارد USDS روی همه شبکه‌ها، بدون دای ۱۷ آبان ۱۴۰۵
CoinGecko حدود ۸٫۸۳ میلیارد به گفته خود CoinGecko، USDS همراه توکن‌هایی مثل دای ۱۷ آبان ۱۴۰۵
بنیاد اسکای فرانتیر ۹٫۷۰ میلیارد دلار «عرضه USDS» در گزارش فصلی، با تعریفی که گزارش جزئیاتش را نمی‌دهد پایان فصل سوم، ۸ مهر ۱۴۰۵

رتبه ۱۴ ارز دیجیتال USDS در فهرست ارزش بازار CoinGecko در ۱۷ آبان از همان عدد بزرگ‌تر می‌آید. در داده DefiLlama عرضه USDS از حدود ۰٫۶ میلیارد در مهر ۱۴۰۳ بالا رفت و ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ به اوج ۸٫۹۵ میلیارد رسید. بعد از آن با نوسان کم شد.

روز ۱۶ آبان ۱۴۰۵ عرضه یک‌باره حدود ۰٫۹ میلیارد کم شد. تفکیک شبکه‌ای DefiLlama نشان می‌دهد که USDS روی اتریوم در آن روز از حدود ۶٫۴۷ به ۵٫۵۸ میلیارد رسید، در حالی که موجودی سولانا، آربیتروم و BASE تغییری نکرد. ۲۷ آبان ۱۴۰۵ عرضه USDS روی همه شبکه‌ها در همین منبع حدود ۵٫۲۴ میلیارد بود.

نمودار خطی عرضه USDS از مهر ۱۴۰۳ تا آبان ۱۴۰۵ با اوج ۸٫۹۵ میلیارد در فروردین ۱۴۰۵ و ۵٫۵۹ میلیارد در آبان
عرضه USDS در اول هر ماه، بدون دای. منبع: API استیبل کوین‌های DefiLlama خوانده شده.
از این عددها دو نکته برای دارنده USDS می‌ماند. مقدار واقعی USDS از عددی که فهرست‌های بازار نشان می‌دهند کمتر است و بیشتر همین مقدار در قرارداد sUSDS روی اتریوم سپرده شده است.

نقاط ضعف USDS: از USDC تا رتبه اعتباری

وابستگی به USDC

اتکای دای به USDC از بحران ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ شروع شد که به «پنجشنبه سیاه» معروف است. سری روزانه کوین‌بیس در FRED قیمت پایانی اتر را روز قبل ۱۹۵ دلار و آن روز ۱۱۱ دلار ثبت کرده است. شبکه اتریوم شلوغ شد، حراج وثیقه‌ها گیر کرد و چند حراج با پیشنهاد صفر بسته شد. پروتکل برای پوشاندن بدهی بد، MKR تازه ساخت و به حراج گذاشت. به گزارش The Block، این حراج‌ها از ۲۹ اسفند ۱۳۹۸ تا ۹ فروردین ۱۳۹۹ حدود ۲۰٬۹۸۰ MKR را در برابر نزدیک ۵٫۳ میلیون دای فروختند.

دای در آن روزها بالای یک دلار معامله شد، چون وام‌گیرندگان برای بستن موقعیت‌هایشان دنبالش بودند. ۲۷ اسفند ۱۳۹۸ رأی حاکمیت USDC را به فهرست وثیقه‌ها اضافه کرد تا عرضه دای راحت‌تر بالا برود. سه سال بعد هزینه این تصمیم معلوم شد. ۱۹ و ۲۰ اسفند ۱۴۰۱ با ورشکستگی سیلیکون ولی بانک (Silicon Valley Bank) بخشی از ذخایر سیرکل در آن بانک گیر افتاد. CoinGecko کف USDC را ۰٫۸۷۸ دلار و کف دای را ۰٫۸۸۲ دلار ثبت کرده است. دای همراه USDC از یک دلار فاصله گرفت.

خط زمانی وابستگی دای و USDS به USDC: پنجشنبه سیاه ۱۳۹۸، افت USDC در ۱۴۰۱ و سهم ۳۶ درصدی USDC در پشتوانه در ۱۴۰۵
از پنجشنبه سیاه تا ترکیب امروز پشتوانه. منابع: FRED برای اتر، CoinGecko برای کف USDC و دای، Pharos برای ترکیب پشتوانه.
استیبل کوین USDS همین پشتوانه را با دای شریک است و بیش از یک‌سوم آن USDC است. اگر USDC دوباره از یک دلار فاصله بگیرد، فشارش به USDS هم می‌رسد. کارنامه کوتاه خود USDS هم بی‌نوسان نبوده است. CoinGecko پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده آن را ۰٫۹۴۸ دلار در ۱۲ مهر ۱۴۰۳ و بالاترین را ۱٫۰۵۷ دلار در ۷ آبان ۱۴۰۳ نشان می‌دهد، هر دو در هفته‌های اول عرضه.

قرارداد قابل ارتقا و امکان مسدودسازی

شهریور ۱۴۰۳، همزمان با تغییر نام، کاربران متوجه شدند قرارداد USDS قابل ارتقاست و ممکن است روزی تابعی برای مسدود کردن آدرس‌ها بگیرد. کریستنسن آن موقع گفت چنین قابلیتی در نسخه عرضه‌شده نیست و تصمیمش با حاکمیت است. قرارداد USDS روی اتریوم یک پراکسی است و نسخه فعالش در یک خانه حافظه استاندارد ثبت می‌شود. ما این خانه را ۱۷ و ۲۷ آبان ۱۴۰۵ با RPC عمومی خواندیم و هر دو بار نشانی 0x1923dfee706a8e78157416c29cbccfde7cdf4102 بود.

کد منبع USDS تابعی برای لیست سیاه یا توقیف موجودی کاربران ندارد. دو تابع rely و deny در این کد فقط دسترسی مدیران قرارداد را می‌دهند و می‌گیرند. نشانی پراکسی و تاریخچه ارتقاهایش را در صفحه قرارداد USDS در Blockscout اتریوم می‌شود دنبال کرد. این وضعیت با یک رأی حاکمیت عوض‌شدنی است. برای کاربر ایرانی که تحریم او را در معرض مسدودسازی قرار می‌دهد، قرارداد قابل ارتقا تضمین دائمی نیست. نمونه مسدودسازی در یک استیبل کوین متمرکز را در فریز شدن تتر ببینید.

رتبه اعتباری پروتکل اسکای

دو مؤسسه رتبه‌بندی بزرگ به اسکای رتبه پایین داده‌اند. اس‌اندپی (S&P) ۱۷ مرداد ۱۴۰۴ به پروتکل اسکای رتبه B- داد و ۹ مهر ۱۴۰۵ آن را تأیید کرد. مودیز (Moody’s) ۱۵ مهر ۱۴۰۵ به همین پروتکل رتبه B3 داد. هر دو رتبه زیر درجه سرمایه‌گذاری و در گروه سفته‌بازی (speculative grade) قرار می‌گیرند. این رتبه‌ها درباره خود پروتکل است، ولی USDS بدهی همین پروتکل حساب می‌شود.

ارز دیجیتال یو اس دی اس برای چه کسی مناسب است؟

USDS دلار روی بلاک چینی است که پروتکل اسکای منتشر می‌کند. بیشترش در sUSDS برای گرفتن نرخ پس‌انداز نگه داشته می‌شود و پشتوانه‌اش ترکیبی از USDC، وام‌های دیفای و دارایی‌های واقعی است. نقطه قوتش تبدیل یک به یک با دای و راه پس‌انداز داخل خود پروتکل است. ضعف اصلی‌اش وابستگی به USDC و قراردادی است که با رأی عوض می‌شود.

کسی که می‌خواهد دلار دیجیتال را در کیف پول شخصی روی اتریوم نگه دارد و از sUSDS استفاده کند، با USDS سروکار پیدا می‌کند. کسی که قرارداد تغییرناپذیر برایش مهم‌تر از بازده است، دای را در کیف پول شخصی مناسب‌تر می‌بیند. USDS در حساب صرافی بازده ندارد و فقط معادل دلاری است که مثل هر استیبل کوین دیگری ریسک ناشر و پشتوانه دارد.

منابع

  • قراردادهای USDS، DAI، SAI و sUSDS روی اتریوم و قراردادهای USDS و USDs روی آربیتروم، خوانده‌شده با RPC عمومی، ۱۷ آبان ۱۴۰۵؛ نشانی نسخه فعال پراکسی USDS، ۱۷ و ۲۷ آبان ۱۴۰۵
  • گیت‌هاب sky-ecosystem، کد منبع قرارداد USDS (Usds.sol)، دسترسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵
  • CoinGecko، داده بازار و آدرس قراردادهای USDS، دای، USDC و Sperax USD، ۱۷ آبان ۱۴۰۵
  • DefiLlama، API استیبل کوین‌ها، دارایی Sky Dollar با تفکیک شبکه و فهرست نمادهای هم‌نام، ۱۷ و ۲۷ آبان ۱۴۰۵
  • مستندات اسپراکس، بخش‌های Auto Yield و Minting and Redeeming، دسترسی ۱۸ آبان ۱۴۰۵
  • Blockscout آربیتروم، صفحه دو توکن، ۱۷ آبان ۱۴۰۵
  • FRED، سری CBETHUSD، اسفند ۱۳۹۸
  • The Block، پایان حراج‌های بدهی MKR (۲۹ اسفند ۱۳۹۸ تا ۹ فروردین ۱۳۹۹)
  • CoinDesk و وبلاگ میکر دائو، افزودن USDC به وثیقه‌ها، ۲۷ اسفند ۱۳۹۸
  • بنیاد اسکای فرانتیر، گزارش فصل سوم ۲۰۲۶، آبان ۱۴۰۵
  • Pharos، ترکیب پشتوانه USDS، داده ۵ آبان ۱۴۰۵
  • The Block، تغییر نام میکر دائو (۶ شهریور ۱۴۰۳)، رتبه اس‌اندپی (۱۷ مرداد ۱۴۰۴) و رتبه مودیز (۱۵ مهر ۱۴۰۵)
  • Cointelegraph، بحث قابلیت مسدودسازی USDS، ۷ شهریور ۱۴۰۳
  • اطلاعیه‌های بایننس درباره تبدیل دای به USDS، اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵
  • بیت‌پین، API ارزها و بازارها، ۱۷، ۱۸ و ۲۷ آبان ۱۴۰۵