لیکویید شدن (Liquidation) یعنی صرافی موقعیت اهرمی شما را به‌اجبار ببندد، چون ضرر معامله تقریبا به اندازه‌ی وجه تضمینی‌تان رسیده است. در این حالت بیشتر یا همه‌ی پولی که به‌عنوان تضمین گذاشته‌اید از دست می‌رود. لیکویید شدن فقط در معاملاتی رخ می‌دهد که با اهرم یا وام انجام شده‌اند، مثل معاملات تعهدی (مارجین) و فیوچرز.

این کلمه از liquidate انگلیسی به معنی «نقد کردن» یا «تسویه‌ی اجباری» آمده است و در فارسی هم «لیکویید» و هم «لیکوئید» نوشته می‌شود. پایین‌تر با عدد نشان داده‌ایم با هر اهرم قیمت چقدر باید خلاف جهت شما برود تا لیکویید شوید، این اتفاق در معاملات تعهدی بیت‌پین دقیقا در چه نسبتی می‌افتد و چطور جلویش را بگیرید.

لیکویید شدن چطور اتفاق می‌افتد؟

در معامله‌ی اهرمی، بخشی از پول را خودتان می‌گذارید (وجه تضمین یا مارجین) و بقیه را صرافی یا استخر اعتبار قرض می‌دهد. اگر قیمت به نفع شما حرکت کند، سود بر اساس کل موقعیت حساب می‌شود. اگر خلاف جهت شما برود، ضرر اول از وجه تضمین شما کم می‌شود. وقتی وجه تضمین به حداقل لازم برسد، صرافی موقعیت را خودکار می‌بندد تا پولی که قرض داده از دست نرود. به همین بسته شدن اجباری لیکویید شدن می‌گویند.

مثال ساده: با ۱۰ میلیون تومان و اهرم ۱۰ برابر، موقعیتی ۱۰۰ میلیون تومانی خرید (لانگ) باز می‌کنید. اگر قیمت حدود ۱۰ درصد پایین بیاید، ضرر به ۱۰ میلیون تومان می‌رسد؛ یعنی کل وجه تضمین شما. صرافی قبل از این نقطه موقعیت را می‌بندد.

با هر اهرم، قیمت چقدر باید برگردد تا لیکویید شوید؟

این جدول با فرمول ساده‌شده‌ی قیمت لیکویید و قیمت ورود فرضی بیت کوین ۷۷٬۶۰۰ دلار (نزدیک قیمت آبان ۱۴۰۵) حساب شده است:

با هر اهرم، قیمت چقدر باید برگردد تا لیکویید شوید؟
اهرم حرکت لازم خلاف جهت شما قیمت لیکویید در لانگ قیمت لیکویید در شورت
۲ برابر ۵۰٪ ۳۸٬۸۰۰ دلار ۱۱۶٬۴۰۰ دلار
۵ برابر ۲۰٪ ۶۲٬۰۸۰ دلار ۹۳٬۱۲۰ دلار
۱۰ برابر ۱۰٪ ۶۹٬۸۴۰ دلار ۸۵٬۳۶۰ دلار
۲۰ برابر ۵٪ ۷۳٬۷۲۰ دلار ۸۱٬۴۸۰ دلار
۵۰ برابر ۲٪ ۷۶٬۰۴۸ دلار ۷۹٬۱۵۲ دلار
۱۰۰ برابر ۱٪ ۷۶٬۸۲۴ دلار ۷۸٬۳۷۶ دلار

درصد حرکت قیمت تا لیکویید شدن با اهرم ۲ تا ۱۰۰ برابر

فرمول ساده‌شده: در موقعیت لانگ، قیمت لیکویید ≈ قیمت ورود × (۱ − ۱ ÷ اهرم) و در موقعیت شورت ≈ قیمت ورود × (۱ + ۱ ÷ اهرم). در عمل به خاطر حداقل وجه تضمین نگهداری و کارمزدها، لیکویید شدن کمی زودتر از این قیمت‌ها اتفاق می‌افتد؛ پس این عددها حد خوش‌بینانه‌اند.

لیکویید شدن در معاملات تعهدی بیت‌پین

طبق راهنمای معاملات تعهدی بیت‌پین، ریسک هر موقعیت با «نسبت تعهد» سنجیده می‌شود؛ یعنی نسبت ارزش فعلی دارایی شما به بدهی‌تان به استخر اعتبار:

  • حد هشدار، نسبت ۱.۳: موقعیت در آستانه‌ی لیکویید شدن است. می‌توانید وجه ضمانت را بیشتر کنید یا موقعیت را ببندید.
  • لیکویید خودکار، نسبت ۱.۰۵: موقعیت خودکار بسته می‌شود.
  • قیمت معیار: نسبت تعهد با قیمت جهانی بازار حساب می‌شود، نه با آخرین معامله‌ی داخلی. این کار جلوی لیکویید شدن با نوسان‌های لحظه‌ای و غیرعادی یک بازار را می‌گیرد.
  • کارمزدها: کارمزدهای استخر هم از وجه ضمانت کم می‌شوند، پس نگه داشتن طولانی موقعیت نسبت تعهد را کم‌کم پایین می‌آورد.

مراحل باز کردن و مدیریت موقعیت را در آموزش معاملات تعهدی در بیت‌پین ببینید.

لیکویید شدن در وام‌های با وثیقه‌ی رمزارز

در وام‌هایی که رمزارز وثیقه‌ی آن‌هاست هم همین منطق برقرار است. اگر قیمت وثیقه آن‌قدر پایین بیاید که ارزشش به حد تعیین‌شده نسبت به بدهی برسد، بخشی یا همه‌ی وثیقه فروخته می‌شود تا بدهی تسویه شود. هر چه نسبت وام به وثیقه بالاتر باشد، فاصله تا لیکویید شدن کمتر است.

بزرگ‌ترین لیکویید در تاریخ بازار کریپتو

در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ (۱۸ مهر ۱۴۰۴)، طبق گزارش‌های منتشرشده، حدود ۱۹ میلیارد دلار موقعیت اهرمی در ۲۴ ساعت لیکویید شد؛ بزرگ‌ترین رقم ثبت‌شده در تاریخ این بازار. حدود ۸۷ درصد آن موقعیت‌های لانگ بود. در چنین روزهایی لیکویید شدن‌ها زنجیره‌ای می‌شود: بسته شدن اجباری هر موقعیت، قیمت را پایین‌تر می‌برد و موقعیت‌های بعدی را هم لیکویید می‌کند.

چطور لیکویید نشویم؟

  • اهرم پایین: جدول بالا نشان می‌دهد با اهرم ۵۰ یا ۱۰۰ برابر، حرکت ۱ تا ۲ درصدی کافی است. بیت کوین در یک روز معمولی هم چنین نوسانی دارد.
  • حد ضرر: حد ضرر را قبل از رسیدن به قیمت لیکویید بگذارید تا خودتان با ضرر کنترل‌شده خارج شوید، نه صرافی با از دست رفتن کل وجه تضمین.
  • اندازه‌ی موقعیت: فقط بخش کوچکی از سرمایه را در معاملات اهرمی بگذارید.
  • حد هشدار را جدی بگیرید: در بیت‌پین، رسیدن به نسبت ۱.۳ یعنی وقت تصمیم است.
  • مراقب زمان اخبار باشید: اخبار مهم اقتصادی و سیاسی بیشترین موج‌های لیکویید را ساخته‌اند.

راه‌های جلوگیری از لیکویید شدن در وام

لیکویید شدن با لیکوئیدیتی چه فرقی دارد؟

این دو اسم شبیه‌اند ولی دو چیز جدا هستند. لیکویید شدن بسته شدن اجباری یک موقعیت اهرمی است. لیکوئیدیتی (Liquidity) یعنی نقدشوندگی؛ اینکه یک دارایی را چقدر سریع و بدون تغییر زیاد قیمت می‌شود خرید و فروخت. توضیح کامل نقدشوندگی را در لیکوئیدیتی چیست آورده‌ایم.

سوالات متداول

لیکویید چیست و لیکویید یعنی چه؟

یعنی بسته شدن اجباری یک موقعیت اهرمی توسط صرافی، وقتی ضرر به اندازه‌ی وجه تضمین برسد.

لیکویید شدن در ترید ارز دیجیتال چیست؟

در معاملات تعهدی یا فیوچرز رمزارز، اگر قیمت آن‌قدر خلاف جهت شما برود که وجه تضمین تمام شود، صرافی موقعیت را می‌بندد و وجه تضمین را از دست می‌دهید.

لیکویید شدن موقعیت در بیت‌پین در چه نسبت تعهدی اتفاق می‌افتد؟

در نسبت تعهد ۱.۰۵. حد هشدار هم نسبت ۱.۳ است.

آیا در معامله‌ی بدون اهرم هم لیکویید می‌شویم؟

نه. در خرید عادی (اسپات) بدون وام، هر چقدر هم قیمت افت کند، دارایی‌تان سر جایش است و کسی آن را به‌اجبار نمی‌فروشد.

بعد از لیکویید شدن چیزی از پول می‌ماند؟

بستگی به صرافی و سرعت بسته شدن دارد. معمولا بیشتر یا همه‌ی وجه تضمین آن موقعیت از دست می‌رود.