دانشنامه آلت کوین‌ها

ABTON چیست؟ توکن سهام ابوت چطور کار می‌کند و چه فرقی با اب‌وی دارد؟

ABTON توکن سهام ابوت (Abbott Laboratories) است که Ondo Global Markets منتشر کرده و سود نقدی ABT را در ضریب توکن جمع می‌کند. این مطلب ساختار توکن، تفاوت ابوت با اب‌وی و ریسک‌ها را توضیح می‌دهد.

توکن RIF چیست؟ آشنایی با روت استاک، کاربردها و نحوه خرید

زمانی که صحبت از گسترش کاربردهای بیت کوین می‌شود، معمولا ذهن‌ها به سمت خرید، فروش یا نگهداری BTC می‌رود؛ اما روت استاک مسیر دیگری را دنبال می‌کند و تلاش دارد امکاناتی مانند دیفای و خدمات غیرمتمرکز را...

ارز دیجیتال کپ (CAP) چیست؟ بررسی کاربرد، خرید و فروش

ارز دیجیتال کپ (CAP) چیست؟ توکنی که اخیرا نوسان و توجه زیادی در بازار گرفته و قیمتش چند بار جهش‌های محسوس داشته است. ارز دیجیتال CAP، به زبان خیلی ساده، توکن یک پلتفرم وام‌دهی است که پول شما را به...

توکن دیتا نتورک چیست؟ بررسی کاربردها، نحوه کار و ریسک‌های DATA

مدل‌های هوش مصنوعی برای آموزش به حجم زیادی از داده نیاز دارند، ولی همیشه معلوم نیست این داده‌ها از کجا آمدند، مالک آن‌ها چه کسی است و اجازه استفاده از آن‌ها وجود دارد یا نه. دیتا نتورک برای حل این...

آلت کوین چیست و این دانشنامه به چه کار می‌آید

آلت کوین (Altcoin) به هر ارز دیجیتالی گفته می‌شود که بیت کوین نیست؛ از اتریوم و سولانا تا تتر، دوج کوین و هزاران توکن کوچک‌تر. در دانشنامه آلت کوین‌های آکادمی بیت پین هر پروژه معرفی جداگانه خودش را دارد: چه مشکلی را حل می‌کند، شبکه‌اش چطور کار می‌کند، توکنش به چه کاری می‌آید و چه ریسک‌هایی پشت آن است.

این دسته بیش از ۳۵۰ مقاله دارد و بیشترشان معرفی یک پروژه مشخص‌اند. اگر نام یا نماد ارزی را در فهرست قیمت ارزهای دیجیتال دیدید و نمی‌دانید پشتش چه پروژه‌ای است، همان نام را در این دسته جستجو کنید. واژه Altcoin کوتاه‌شده alternative coin است، یعنی «کوین جایگزین»؛ اسمی که سال‌های اول برای پروژه‌هایی ساخته شد که خودشان را جایگزین یا نسخه بهتر بیت کوین معرفی می‌کردند. تاریخچه و تعریف دقیق‌تر این مفهوم را در مطلب آلت کوین چیست می‌خوانید.

کوین روی شبکه خودش، توکن روی شبکه دیگران

اولین سؤالی که تقریبا هر مقاله این دانشنامه جواب می‌دهد این است که با کوین سروکار داریم یا توکن. کوین ارز اصلی یک بلاک چین مستقل است و کارمزد تراکنش‌های همان شبکه با آن پرداخت می‌شود: ETH در اتریوم، SOL در سولانا و TRX در ترون. توکن با یک قرارداد هوشمند روی بلاک چینی ساخته می‌شود که مال خودش نیست. UNI یک توکن ERC-20 روی اتریوم است، BONK روی سولانا ساخته شده و تتر روی چند شبکه از جمله اتریوم و ترون منتشر می‌شود.

این تفاوت در عمل خودش را نشان می‌دهد. توکن به سلامت و کارمزد شبکه میزبانش وابسته است و برای جابه‌جا کردنش به کوین همان شبکه نیاز دارید. اگر تتر TRC-20 دارید، کارمزد انتقالش با TRX حساب می‌شود، نه با خود تتر. مثال گمراه‌کننده‌تر آربیتروم است: توکن ARB برای رأی‌گیری در تصمیم‌های این شبکه لایه ۲ ساخته شده، اما کارمزد تراکنش‌ها روی آربیتروم با ETH پرداخت می‌شود. پس بالا رفتن تعداد تراکنش‌های یک شبکه همیشه به معنی تقاضای بیشتر برای توکن آن نیست.

نقشه چند بلاک چین شامل اتریوم، ترون، سولانا، BNB Chain و آربیتروم با کوین اصلی، توکن‌های ساخته‌شده روی هر شبکه و ارزی که کارمزد با آن پرداخت می‌شود
هر شبکه یک کوین اصلی دارد و توکن‌هایی که روی آن ساخته می‌شوند کارمزدشان را با همان کوین می‌دهند؛ در لایه ۲ها این کوین معمولا ETH است.

شش خانواده اصلی آلت کوین‌ها

صدها آلت کوین در صرافی‌ها معامله می‌شود، اما بیشترشان در چند گروه جا می‌گیرند. دانستن گروه یک پروژه کمک می‌کند بفهمید قیمتش به چه چیزی حساس است و مقاله‌اش را با چه انتظاری بخوانید.

گروه کارش چیست نمونه‌ها
بلاک چین لایه ۱ شبکه اصلی که تراکنش‌ها را خودش تأیید و ثبت می‌کند اتریوم، سولانا، کاردانو، آوالانچ
لایه ۲ اتریوم تراکنش‌ها را بیرون از شبکه اصلی پردازش و خلاصه‌شان را روی آن ثبت می‌کند تا کارمزد پایین بیاید آربیتروم، آپتیمیزم، استارک نت
استیبل کوین قیمتش به دلار، یورو یا دارایی‌ای مثل طلا گره خورده است تتر، USDC، تتر گلد
میم کوین از شوخی‌ها و فرهنگ اینترنت آمده و قیمتش بیشتر با هیجان جامعه‌اش حرکت می‌کند دوج کوین، شیبا اینو، پپه
توکن حاکمیتی به دارنده حق رأی در تصمیم‌های یک پروتکل می‌دهد UNI، AAVE، ARB
توکن زیرساختی هزینه یک سرویس مشخص را پوشش می‌دهد؛ داده قیمت، ذخیره‌سازی فایل یا پردازش گرافیکی چین لینک، فایل کوین، رندر

مرز این گروه‌ها سفت‌وسخت نیست. BNB هم کوین شبکه BNB Chain است و هم برای تخفیف کارمزد در صرافی بایننس به کار می‌رود. پروتکل‌های وام‌دهی و صرافی‌های غیرمتمرکز در دسته دیفای مفصل‌تر بررسی شده‌اند و پروژه‌هایی که روی پردازش گرافیکی و عامل‌های هوشمند کار می‌کنند در دسته هوش مصنوعی هم آمده‌اند.

نقشه گروه‌های آلت کوین شامل لایه ۱، لایه ۲، استیبل کوین، میم کوین و توکن حاکمیتی در اطراف بیت کوین
بیت کوین در مرکز و گروه‌های اصلی آلت کوین‌ها در اطرافش

پانزده سال آلت کوین در چند تاریخ

بیشتر گروه‌های بالا در یک بازه مشخص و در واکنش به محدودیتی از نسل قبل به وجود آمدند. این چند تاریخ نشان می‌دهد هر کدام از کجا آمده است:

  1. آوریل ۲۰۱۱نیم‌کوین (Namecoin) با کپی کردن کد بیت کوین ساخته شد تا دامنه‌های غیرمتمرکز .bit را ثبت کند. معمولا آن را اولین آلت کوین می‌دانند.
  2. اکتبر ۲۰۱۱چارلی لی، مهندس سابق گوگل، لایت کوین را با بلاک‌های دو و نیم دقیقه‌ای و سقف عرضه ۸۴ میلیون واحد راه انداخت.
  3. دسامبر ۲۰۱۳بیلی مارکوس و جکسون پالمر دوج کوین را به شوخی و با تصویر سگ شیبا اینو ساختند؛ پدربزرگ همه میم کوین‌های بعدی.
  4. ۲۰۱۴تتر به‌عنوان اولین استیبل کوین بزرگ، روی لایه Omni در شبکه بیت کوین منتشر شد.
  5. ژوئیه ۲۰۱۵شبکه اتریوم راه افتاد و قرارداد هوشمند را به بلاک چین آورد. از این به بعد ساختن توکن به یک قرارداد چندخطی تبدیل شد.
  6. ۲۰۱۷موج عرضه اولیه کوین (ICO): صدها پروژه توکن ERC-20 خود را روی اتریوم فروختند و بخش بزرگی از آن‌ها چند سال بعد از بین رفتند.
  7. ژوئن ۲۰۲۰پخش توکن COMP بین کاربران پروتکل کامپاند، شروع «تابستان دیفای» و موج ییلد فارمینگ بود.
  8. سپتامبر ۲۰۲۲ادغام اتریوم (The Merge) این شبکه را از اثبات کار به اثبات سهام برد و مصرف انرژی‌اش را حدود ۹۹٫۹۵ درصد کم کرد.
  9. ژوئیه ۲۰۲۴معامله ETFهای اسپات اتر در بورس‌های آمریکا شروع شد؛ اولین بار که یک آلت کوین چنین مسیری به بازار سرمایه سنتی پیدا کرد.

یک آلت کوین را با این پنج سؤال بسنجید

مقاله‌های این دانشنامه توصیه خرید نیستند. کارشان این است که اطلاعات لازم برای قضاوت را کنار هم بگذارند. موقع خواندن معرفی هر پروژه، این پنج سؤال را به ترتیب از خودتان بپرسید:

  1. کسی واقعا از محصول استفاده می‌کند؟تعداد کاربران فعال، حجم تراکنش و درآمد کارمزد مهم‌تر از وعده‌های نقشه راه است. پروژه‌ای که سه سال است «به‌زودی» محصول می‌دهد، هنوز محصول ندارد.
  2. توکن در محصول چه کاری می‌کند؟اگر همه‌چیز بدون توکن هم کار کند، تقاضا برای آن بیشتر به حال‌وهوای بازار بسته است. مطلب توکنومیک و عوامل موثر بر ارزش توکن همین را باز می‌کند.
  3. چه کسی چقدر توکن دارد و کی آزاد می‌شود؟سهم تیم و سرمایه‌گذاران اولیه و تقویم آزادسازی‌شان را ببینید. هر بار بخش بزرگی از عرضه از قفل خارج شود، فشار فروش بالا می‌رود.
  4. ارزش کل بازار چقدر است؟قیمت یک واحد به‌تنهایی چیزی نمی‌گوید. توکنی که چند تومان قیمت دارد ممکن است از توکنی چند میلیون تومانی گران‌تر باشد؛ فرمول مارکت کپ و تفاوتش با FDV دلیلش را نشان می‌دهد.
  5. سابقه امنیتی شبکه چیست؟هک پل‌ها، توقف‌های طولانی تولید بلاک و باگ قراردادها را در اخبار پروژه جستجو کنید. تاریخ آخرین به‌روزرسانی کد و آخرین خبر رسمی هم نشان می‌دهد تیم هنوز فعال است یا نه.

آلت کوین‌ها کنار بیت کوین چطور حرکت می‌کنند

قیمت بیشتر آلت کوین‌ها به بیت کوین وابسته است. در ریزش‌های بازار معمولا بیشتر از بیت کوین افت می‌کنند و در این میان میم کوین‌ها و توکن‌های کم‌حجم از همه بیشتر. در رشدها هم گاهی تندتر بالا می‌روند، اما نه همیشه و نه همه‌شان با هم.

دو معیار برای دیدن این رابطه رایج است. اولی سهم بیت کوین از ارزش کل بازار است که شرحش را در دامیننس و کاربرد آن در تحلیل بازار می‌خوانید. وقتی این سهم پایین می‌آید، پول به سمت آلت کوین‌ها رفته است. دومی شاخص فصل آلت کوین‌هاست. در تعریف مشهور سایت Blockchaincenter، اگر ۷۵ درصد از ۵۰ ارز بزرگ (بدون استیبل کوین‌ها) در ۹۰ روز گذشته از بیت کوین بازده بهتری داشته باشند، بازار در «آلت سیزن» است. مطلب آلت سیزن و نشانه‌های تشخیص آن این شاخص و محدودیت‌هایش را توضیح می‌دهد.

نماد یکسان، پروژه متفاوتکلاهبردارها از نام پروژه‌های معروف توکن جعلی با همان نماد می‌سازند و در صرافی‌های غیرمتمرکز برایش نقدینگی می‌گذارند. پیش از خرید در صرافی غیرمتمرکز یا افزودن توکن به کیف پول، آدرس قرارداد را از سایت رسمی پروژه یا مرورگر بلاک چین بگیرید، نه از پیام تلگرام یا کامنت شبکه‌های اجتماعی. نشانه‌های رایج فرار تیم با پول سرمایه‌گذاران را در راه‌های تشخیص کلاهبرداری راگ پول ببینید.

چند سؤال که زیاد پرسیده می‌شود

اتریوم هم آلت کوین حساب می‌شود؟

طبق تعریف بله، چون بیت کوین نیست. اما اتریوم آن‌قدر بزرگ است که در تحلیل‌ها معمولا جدا از بقیه بررسی می‌شود. برای همین بعضی نمودارها ارزش بازار آلت کوین‌ها را یک بار با اتریوم و یک بار بدون آن نشان می‌دهند.

تتر و بقیه استیبل کوین‌ها آلت کوین‌اند؟

از نظر فنی بله، ولی رفتارشان کاملا فرق دارد. قیمت استیبل کوین قرار نیست بالا یا پایین برود و برای همین در شاخص‌هایی مثل آلت سیزن کنار گذاشته می‌شوند. ریسک اصلی آن‌ها جدا شدن از دلار و وضعیت ذخایر صادرکننده است، نه نوسان.

آلت کوین با شت کوین چه فرقی دارد؟

شت کوین اصطلاحی غیررسمی و تحقیرآمیز برای آلت کوین‌هایی است که محصول، تیم شفاف یا کاربرد واقعی ندارند. هر شت کوینی آلت کوین است، اما هر آلت کوینی شت کوین نیست.

مقاله یک پروژه را پیدا نمی‌کنم؛ چه کنم؟

یک بار با نام فارسی و یک بار با نماد انگلیسی جستجو کنید، چون بعضی پروژه‌ها با هر دو شناخته می‌شوند. اگر اصطلاحی در متن معرفی برایتان ناآشناست، معنی‌اش را در واژه‌نامه و اصطلاحات کریپتو پیدا کنید و اگر هنوز با کیف پول و بلاک چین راحت نیستید، از مفاهیم پایه ارز دیجیتال شروع کنید.

چهار معرفی برای شروع

اگر می‌خواهید با پروژه‌هایی شروع کنید که بقیه بازار روی آن‌ها ساخته شده، این چهار مقاله را به همین ترتیب بخوانید:

بنر تبلیغاتی