۳۱٫۱۰۳۵ گرم طلای خالص، یعنی یک انس تروا، در بازار جهانی این ساعت ۳,۷۷۶٫۱۰ دلار معامله می‌شود و هر گرمش ۱۲۱٫۴۰ دلار. این نرخ ساعت ۱۳:۰۲ روز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ ثبت شده و نرخ مرجع بازار جهانی است، نه قیمت فروش یک طلافروشی یا صرافی. کسی که بخواهد دارایی‌اش مستقیم با همین عدد بالا و پایین برود، در بیت‌پین سراغ پکس گلد (PAXG) می‌رود که هر توکنش یک انس طلا پشتوانه دارد.

انس همیشه به دلار آمریکا گفته می‌شود. در بازار ارز نمادش XAU است و جفت XAU/USD یعنی همین عدد. قیمت تومانی طلای ۱۸ عیار و سکه از روی انس و دلار بازار آزاد ساخته می‌شود و در صفحه قیمت طلا امروز به‌روز است. این صفحه درباره خود انس است: چه وزنی است، کجا قیمت می‌خورد، کی تعطیل است و چطور به گرم ۱۸ عیار تهران می‌رسد.

انس تروا؛ ۳۱ گرمی که با اونس آشپزخانه فرق دارد

اونسی که روی بسته قهوه یا در دستور پخت آمریکایی می‌بینید اونس معمولی (avoirdupois) است: ۴۳۷٫۵ گرین، حدود ۲۸٫۳۵ گرم. طلا و نقره اما با اونس تروا وزن می‌شوند که ۴۸۰ گرین است. گرین واحد قدیمی وزن بر پایه یک دانه غله بوده و امروز دقیقا ۶۴٫۷۹۸۹۱ میلی‌گرم تعریف شده. ۴۸۰ تا از آن می‌شود ۳۱٫۱۰۳۴۷۶۸ گرم. فاصله دو اونس نزدیک ۱۰ درصد است و کم نیست؛ کسی که قیمت انس را بر ۲۸٫۳۵ تقسیم کند، قیمت هر گرم طلا را حدود ۱۰ درصد بیشتر از واقعیت درمی‌آورد.

در خبرها «انس»، «اونس»، «اونس تروا» و علامت oz کنار قیمت طلا همه یک معنا دارند. بازار این عدد را تا چهار رقم اعشار گرد می‌کند و ۳۱٫۱۰۳۵ می‌نویسد. این دقت برای یک انس اهمیتی ندارد، ولی در حساب یک شمش چند صد انسی یا ذخیره یک بانک مرکزی بر حسب تن، چند گرم اختلاف به پول قابل لمس می‌رسد.

چند تبدیل که برای خریدار ایرانی به کار می‌آید:

  • هر انس حدود ۶٫۷۵ مثقال است، اگر مثقال صیرفی را ۴٫۶۰۸ گرم بگیرید.
  • طلای خالص یک انس در ۴۱٫۴۷ گرم طلای ۱۸ عیار جا می‌شود، چون ۱۸ عیار یعنی ۷۵۰ قسمت طلا در هزار قسمت و بقیه‌اش مس و فلزهای دیگر است.
  • یک کیلوگرم طلای خالص حدود ۳۲٫۱۵ انس است.
  • شمش استاندارد بازار لندن (Good Delivery) حدود ۴۰۰ انس وزن دارد، نزدیک ۱۲٫۴ کیلوگرم.
  • هر قرارداد آتی اصلی طلا در بورس کامکس نیویورک ۱۰۰ انس را جابه‌جا می‌کند.

اینفوگرافی اندازه یک انس تروا طلا؛ مقایسه با اونس معمولی ۲۸٫۳۵ گرمی، برابری با ۶٫۷۵ مثقال و ۴۱٫۴۷ گرم طلای ۱۸ عیار، و جایگاه انس در شمش ۴۰۰ انسی لندن، قرارداد ۱۰۰ انسی کامکس و توکن پکس گلد

همین تبدیل‌ها با قیمت این لحظه به این عددها می‌رسند. ردیف آخر تنها جایی است که انس به تومان بیان شده و جواب کسانی است که «انس طلا به تومان» را جست‌وجو می‌کنند:

انس تروا؛ ۳۱ گرمی که با اونس آشپزخانه فرق دارد
واحد ارزش همین حالا
یک انس تروا طلای خالص، قیمت جهانی ۳,۷۷۶٫۱۰ دلار
یک گرم طلای خالص، قیمت جهانی ۱۲۱٫۴۰ دلار
طلای خالص درون یک گرم ۱۸ عیار، قیمت جهانی ۹۱٫۰۵ دلار
یک انس طلای خالص با نرخ گرم ۲۴ عیار بازار تهران ۱,۰۱۸,۰۰۸,۲۲۴ تومان

بازار ایران انس را مستقیم به تومان قیمت نمی‌دهد. عدد ردیف آخر از ضرب قیمت یک گرم ۲۴ عیار تهران در ۳۱٫۱۰۳۵ به دست آمده، یعنی اگر کسی امروز همان وزن طلای خالص را از بازار تهران بخرد، این‌قدر می‌پردازد، بدون اجرت و سود.

لندن ظهر و بعدازظهر، نیویورک تا نیمه‌شب

طلا یک بورس مرکزی ندارد که قیمت روز را اعلام کند. عددی که «انس جهانی» یا قیمت اسپات خوانده می‌شود، نرخ معامله نقد طلا در بازار خارج از بورس است و بیشتر این معامله‌ها در لندن، میان بانک‌ها و معامله‌گرهای بزرگ شمش، انجام می‌شود. پلتفرم‌های معاملاتی این نرخ را لحظه‌به‌لحظه پخش می‌کنند و عدد بالای این صفحه هم از همین جنس است.

کنار نرخ لحظه‌ای، لندن روزی دو بار یک قیمت مرجع هم می‌سازد که اسمش LBMA Gold Price است. ساعت ۱۰:۳۰ و ۱۵:۰۰ به وقت لندن، یک حراج الکترونیکی برگزار می‌شود و قیمتی که خرید و فروش شرکت‌کننده‌ها را برابر کند، به دلار برای هر انس اعلام می‌شود. این حراج را از سال ۲۰۱۵ شرکت ICE Benchmark Administration اداره می‌کند. پیش از آن، چند بانک با هم «فیکس طلای لندن» را تعیین می‌کردند که ۱۹ مارس ۲۰۱۵ کنار گذاشته شد. قراردادهای بلندمدت، صندوق‌ها و بانک‌های مرکزی با این دو عدد تسویه می‌کنند و گزارش‌های سالانه بازار به آن‌ها استناد می‌کنند. در روزهای عادی فاصله قیمت مرجع با نرخ لحظه‌ای همان ساعت ناچیز است.

وقتی لندن بعدازظهر کار را می‌بندد، نیویورک فعال‌تر است. بورس کامکس، زیرمجموعه CME Group، قراردادهای آتی طلا را با نماد GC معامله می‌کند. هر قرارداد ۱۰۰ انس طلا با عیار دست‌کم ۹۹۵ را برای تحویل در یک ماه مشخص می‌فروشد. این قراردادها در سامانه الکترونیکی Globex از عصر یکشنبه تا عصر جمعه به وقت شیکاگو، با یک وقفه یک‌ساعته در هر روز، معامله می‌شوند. ساعت‌های شلوغ نیویورک برای ایران عصر و شب است و خبرهای اقتصادی آمریکا هم معمولا در همین ساعت‌ها منتشر می‌شوند. به همین دلیل بیشترین تکان‌های انس را اغلب کسانی می‌بینند که شب‌ها قیمت را نگاه می‌کنند.

قیمت آتی و اسپات یکی نیستند. قیمت آتی معمولا کمی بالاتر است، چون هزینه نگهداری طلا و بهره پول تا روز تحویل در آن حساب شده. اگر اپلیکیشنی انس را چند ده دلار بالاتر از این صفحه نشان داد، اول ببینید عددش مال قرارداد آتی کدام ماه است. فاصله‌های کوچک‌تر از تفاوت لحظه ثبت یا فاصله نرخ خرید و فروش منبع‌ها می‌آید و معنای خاصی ندارد.

انس تعطیل است، بازار تهران باز

هفته کاری انس و هفته کاری بازار طلای تهران روی هم نمی‌افتند. بازار جهانی از عصر یکشنبه به وقت آمریکا باز می‌شود و عصر جمعه بسته می‌شود. این بازه به وقت تهران تقریبا از بامداد دوشنبه تا بامداد شنبه است. ساعت دقیقش با تغییر ساعت تابستانی آمریکا جابه‌جا می‌شود، برای همین این‌جا ساعت دقیق تهرانی نمی‌نویسیم. بازار طلای تهران اما شنبه تا پنجشنبه کار می‌کند و جمعه تعطیل است.

این ناهمزمانی سه اثر آشنا دارد:

  • شنبه و یکشنبه: انس روی قیمت پایانی جمعه ثابت می‌ماند. هر حرکتی در قیمت طلای تهران در این دو روز از دلار داخلی، خبرهای داخلی و تقاضای بازار ایران می‌آید.
  • جمعه: انس تا عصر معامله می‌شود و گاهی آمار مهم اشتغال آمریکا هم همان روز منتشر می‌شود، ولی بازار تهران بسته است. اگر انس جمعه تند حرکت کند، اثرش شنبه صبح یک‌جا روی قیمت تهران می‌نشیند.
  • تعطیلات رسمی: در نوروز و تعطیلی‌های طولانی ایران، انس روزها جلو می‌رود و بازار تهران پس از بازگشایی باید فاصله چند روزه را جبران کند.

کسی که روز شنبه قیمت طلای تهران را با انس مقایسه می‌کند، دارد عدد امروز تهران را با عدد دو روز پیش بازار جهانی می‌سنجد. حباب‌هایی که آخر هفته باز یا بسته می‌شوند، بخشی‌شان فقط محصول همین تقویم‌اند.

تقویم هفتگی مقایسه ساعت‌های معامله انس جهانی طلا با روزهای کاری بازار طلای تهران؛ تعطیلی انس از بامداد شنبه تا بامداد دوشنبه و تعطیلی بازار ایران در روز جمعه، همراه دو نوبت قیمت مرجع لندن

از یک انس تا یک گرم ۱۸ عیار در تهران

قیمت طلای ایران سه جزء دارد: انس، نرخ دلار بازار آزاد و حباب. دو جزء اول با یک فرمول به قیمت نظری هر گرم ۱۸ عیار تبدیل می‌شوند:

قیمت نظری هر گرم ۱۸ عیار = انس × دلار ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ × ۰٫۷۵

ضرب انس در دلار قیمت تومانی یک انس طلای خالص را می‌دهد. تقسیم بر ۳۱٫۱۰۳۵ آن را به یک گرم طلای خالص، یعنی ۲۴ عیار، می‌رساند. ضرب در ۰٫۷۵ سهم طلای خالص در یک گرم ۱۸ عیار را جدا می‌کند. هر چه قیمت واقعی بازار تهران با این عدد فاصله داشته باشد، حباب است.

با عددهای گرد و فرضی، انس ۴٬۰۰۰ دلار و دلار بازار آزاد ۲۵۰٬۰۰۰ تومان، حساب این‌طور جلو می‌رود:

از یک انس تا یک گرم ۱۸ عیار در تهران
مرحله حساب نتیجه فرضی
یک انس به تومان ۴٬۰۰۰ × ۲۵۰٬۰۰۰ ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
یک گرم طلای خالص (۲۴ عیار) ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ ۳۲٬۱۵۰٬۷۲۳ تومان
یک گرم ۱۸ عیار، قیمت نظری × ۰٫۷۵ ۲۴٬۱۱۳٬۰۴۲ تومان
قیمت بازار تهران (فرضی) از تابلوی بازار ۲۴٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان
حباب ۲۴٬۶۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۴٬۱۱۳٬۰۴۲ − ۱ حدود ۲ درصد مثبت

اگر در همین مثال تابلوی بازار گرم ۱۸ عیار را ۲۳٬۷۰۰٬۰۰۰ تومان نشان می‌داد، حباب حدود ۱٫۷ درصد منفی بود: طلای داخل ارزان‌تر از چیزی که انس و دلار می‌گویند.

نمودار تبدیل قیمت انس جهانی به قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار با مثال فرضی انس ۴۰۰۰ دلار و دلار ۲۵۰ هزار تومانی، و نمایش حباب مثبت و منفی بازار طلای ایران

حالا با عددهای این لحظه. طلای خالص درون یک گرم ۱۸ عیار به قیمت انس فعلی ۹۱٫۰۵ دلار می‌ارزد. این عدد را در دلار بازار آزاد، ۲۶۷,۹۰۰ تومان، ضرب کنید تا قیمت نظری گرم ۱۸ عیار به دست بیاید. بعد آن را با قیمت تابلوی تهران، ۲۴,۵۴۷,۵۰۰ تومان، مقایسه کنید. نسبت قیمت تابلو به قیمت نظری، منهای یک، حباب همین ساعت است.

راه دیگری هم برای همین سنجش هست که ضرب و تقسیم کمتری می‌خواهد. بازار تهران برای طلای یک انس امروز ۱,۰۱۸,۰۰۸,۲۲۴ تومان قیمت می‌دهد. این عدد را بر انس، ۳,۷۷۶٫۱۰ دلار، تقسیم کنید. حاصل «دلار ضمنی» بازار طلاست: نرخ دلاری که طلافروش‌های تهران عملا با آن قیمت می‌دهند. اگر دلار ضمنی از دلار بازار آزاد بالاتر باشد، حباب مثبت است و اگر پایین‌تر باشد، منفی. مقایسه دو نرخ دلار برای خیلی‌ها از مقایسه دو قیمت میلیونی گرم ملموس‌تر است.

چرا حباب صفر نمی‌شود و علامتش هم ثابت نمی‌ماند؟

  • طلای ایران با بازار جهانی آربیتراژ آزاد ندارد. ورود و خروج طلا محدودیت و هزینه دارد و کسی نمی‌تواند هر وقت طلای تهران گران شد، از دبی شمش بیاورد و اختلاف را صفر کند.
  • بازار دلار و بازار طلا هر کدام خریدار و فروشنده خودشان را دارند. در روزهای پرخبر گاهی طلافروش‌ها زودتر از صراف‌ها قیمت را جابه‌جا می‌کنند و گاهی دیرتر.
  • تقاضای فصلی داخلی، مثل فصل عروسی یا روزهای پیش از نوروز، قیمت تهران را جدا از انس بالا نگه می‌دارد.
  • تقویم دو بازار، که در بخش قبل آمد، اختلاف‌های موقتی می‌سازد که تا اولین روز کاری مشترک باقی می‌مانند.

گرم ۲۴ عیار در بازار ایران معمولا مستقیم معامله نمی‌شود و از روی ۱۸ عیار حساب می‌شود؛ قیمت ۲۴ عیار دقیقا چهار سوم قیمت ۱۸ عیار است. برای سنجیدن حباب فرقی نمی‌کند از کدام عیار شروع کنید. حباب سکه بانکی حساب جداگانه‌ای دارد و معمولا بزرگ‌تر است؛ توضیحش در صفحه قیمت سکه امروز آمده. قیمت لحظه‌ای ۱۸ عیار، ۲۴ عیار و طلای آب‌شده را هم در صفحه قیمت طلا ببینید.

بهره آمریکا، بانک‌های مرکزی و صندوق‌ها

انس بازار بزرگ و عمیقی است و هیچ عامل تنهایی جهتش را تعیین نمی‌کند. چهار نیرو اما در گزارش‌های بازار بیشتر از بقیه تکرار می‌شوند.

نرخ بهره واقعی. طلا سود نمی‌دهد. کسی که پولش را در طلا نگه داشته، بهره‌ای را که می‌توانست از اوراق دولتی آمریکا بگیرد از دست داده. وقتی فدرال رزرو بهره را بالا نگه می‌دارد یا بازار منتظر افزایشش است، این هزینه فرصت بالا می‌رود و انس زیر فشار است. انتظار کاهش بهره اثر برعکس دارد. معامله‌گرها بیشتر به بهره واقعی، یعنی بهره منهای تورم، نگاه می‌کنند تا عدد اسمی. روز اعلام تصمیم فدرال رزرو و روزهای انتشار آمار تورم و اشتغال آمریکا معمولا از پرنوسان‌ترین روزهای انس‌اند.

دلار جهانی، نه دلار تهران. طلا به دلار قیمت می‌خورد. وقتی دلار در برابر یورو، ین و ارزهای دیگر قوی می‌شود، طلا برای خریدار اروپایی یا هندی گران‌تر تمام می‌شود و تقاضا افت می‌کند؛ انس معمولا پایین‌تر می‌ماند. این رابطه همیشگی نیست و در بحران‌ها پیش آمده که دلار و طلا با هم بالا بروند. منظور این‌جا ارزش جهانی دلار است که با شاخص دلار (DXY) سنجیده می‌شود. نرخ دلار در بازار تهران عامل دیگری است که فقط روی قیمت تومانی اثر دارد و به انس کاری ندارد.

بانک‌های مرکزی. از ۲۰۲۲ بانک‌های مرکزی یکی از بزرگ‌ترین خریداران طلا شده‌اند. طبق گزارش‌های شورای جهانی طلا، خرید خالص آن‌ها در ۲۰۲۲ حدود ۱٬۰۸۲ تن، در ۲۰۲۳ حدود ۱٬۰۳۷ تن و در ۲۰۲۴ حدود ۱٬۰۴۵ تن بوده، در حالی که میانگین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۱ حدود ۴۷۳ تن بود. در ۲۰۲۳ بانک مرکزی چین با ۲۲۵ تن بزرگ‌ترین خریدار بود و در ۲۰۲۴ لهستان، ترکیه و هند در صدر قرار گرفتند. تحلیلگران این خریدها را کمتر از خرید سرمایه‌گذاران به قیمت روز حساس می‌دانند و آن را یکی از تکیه‌گاه‌های انس در این سال‌ها می‌شمارند.

صندوق‌ها و نااطمینانی. جنگ، بحران بانکی، اختلاف‌های تجاری و نگرانی از بدهی دولت‌ها سرمایه را به سمت طلا می‌برند. بخشی از این پول از راه صندوق‌های قابل معامله طلا (ETF) وارد بازار می‌شود که در ازای هر ورود سرمایه، شمش واقعی می‌خرند و در خروج سرمایه می‌فروشند.

عددهای تاریخی نشان می‌دهند این نیروها در چند دهه چه کرده‌اند. در نظام برتون وودز قیمت رسمی هر انس ۳۵ دلار بود. ۱۵ اوت ۱۹۷۱ آمریکا تبدیل دلار به طلا را متوقف کرد و قیمت طلا آزاد شد. اکتبر ۲۰۲۵، مهر ۱۴۰۴، انس برای اولین بار از ۴٬۰۰۰ دلار گذشت.

برای خریدار ایرانی انس فقط یکی از دو ضریب است. انس و دلار بازار آزاد در قیمت تومانی ضرب می‌شوند و درصد تغییرشان تقریبا با هم جمع می‌شود: اگر انس دو درصد بالا برود و دلار تهران ثابت بماند، با ثابت ماندن حباب، گرم ۱۸ عیار هم حدود دو درصد گران می‌شود. در بیشتر دوره‌ها نوسان دلار بازار آزاد ایران از نوسان انس بیشتر بوده و سهم بزرگ‌تری در قیمت طلای داخل داشته. قیمت دلار امروز را کنار انس نگاه کنید و اگر می‌خواهید بدانید ارزش دلاری یک انس امروز چند تومان می‌شود، عدد را در ماشین حساب دلار به تومان وارد کنید. همین منطق برای نقره هم برقرار است و انس نقره را در صفحه قیمت نقره امروز می‌بینید.

انس روی زنجیره: PAXG

برای کسی که در ایران است، راه مستقیم داشتن «انس» به‌جای گرم ۱۸ عیار، توکن‌های طلاست. پکس گلد (PAXG) را شرکت Paxos منتشر می‌کند. هر توکن نماینده یک انس تروا طلای خالص از شمش‌های استاندارد بازار لندن است که Paxos Trust Company آن را در امانت نگه می‌دارد. Paxos هر ماه گزارش تطبیق ذخیره منتشر می‌کند که نشان می‌دهد تعداد توکن‌های در گردش با طلای نگهداری‌شده می‌خواند. نیازی نیست یک توکن کامل بخرید؛ کسری از آن هم معامله می‌شود.

قیمت دلاری PAXG نزدیک انس جهانی حرکت می‌کند و قیمت تومانی‌اش از انس و نرخ تتر ساخته می‌شود، نه از تابلوی طلافروش‌های تهران. حباب بازار طلای داخل و تعطیلی جمعه رویش نیست و اجرت ساخت هم ندارد. ریسک‌های خودش را اما دارد: امنیت حساب و کیف پول، اعتماد به صادرکننده و فاصله قیمت تتر با دلار. تتر گلد (XAUT) توکن مشابهی است که آن هم پشتوانه انس طلا دارد.

جزئیات سازوکار این توکن در مطلب پکس گلد چیست آمده. اگر بین شمش یا طلای آب‌شده و نسخه دیجیتال مردد هستید، مقایسه هزینه و ریسک‌ها در طلای آب‌شده و طلای دیجیتال هست و هزینه‌هایی که در قیمت انس دیده نمی‌شوند، مثل اجرت و سود و مالیات، در ضررهای پنهان خرید طلا.