یک فیزیکدان برنده جایزه نوبل که پژوهشهای او پایهگذار محاسبات کوانتومی مدرن بود، نگرانیهای تازهای درباره امنیت بلندمدت شبکه بیت کوین (BTC) مطرح کرده است. او هشدار میدهد که زمان تهدید ماشینهای...
دبی، کنفرانس Blockchain Life ۲۰۲۵؛ جایی که پاول دورف (Pavel Durov) روی صحنه آمد تا از یک تغییر پارادایم در زیرساختهای هوش مصنوعی پردهبرداری کند. در حالی که غولهای فناوری نظیر گوگل و مایکروسافت...
تصور کنید در بازاری فعالیت میکنید که صبح با سود ۲۰ درصدی از خواب بیدار میشوید و شب ممکن است نیمی از سرمایهتان را از دست داده باشید. در میان این نوسانات غیرقابل پیشبینی که ویژگی ذاتی رمز ارزها...
اکسارپی لجر (XRP Ledger یا XRPL) بلاکچین عمومی و متنبازی است که ارز دیجیتال XRP روی آن کار میکند. این شبکه از خرداد ۱۳۹۱ فعال است، هر تراکنش را در ۳ تا ۵ ثانیه نهایی میکند و کارمزد پایهاش...
از تاریخ ۶ نوامبر (۱۵ آبان ماه) ساعت ۱۸:۰۰ به وقت UTC، توکن ai16z به elizaOS تبدیل خواهد شد. این فرایند طی یک بازهی ۹۰ روزه انجام خواهد شد و امکان فعالیت چندزنجیرهای را بر روی شبکههای سولانا،...
در سالهای اخیر، حوزه امور مالی سنتی و دنیای بلاک چین بیش از پیش به هم نزدیک شدهاند. یکی از کلیدیترین روندها در این همگرایی، توکنیزهسازی داراییهای واقعی (Real-World Assets یا RWAs) است. شرکت بکد...
عدد 21 در جهان کریپتو فقط یک عدد نیست! به جرئت میتوان گفت که دنیای کریپتو حول این عدد 21 میچرخد. برای مثال 21 میلیون واحد بیتکوین وجود دارد و 210 هزار بلاک در هر چرخه 4 ساله هاوینگ! حالا چرا ۲۱؟...
سرمایهگذاران حوزه کریپتو، اغلب بهدلیل گسترش اجتنابناپذیر اقتصادها و گسترش همزمان عرضه پول، از ارزهای دیجیتال بهعنوان یک پایگاه نسبتا امن برای حفظ ارزش داراییهای خود استفاده میکنند. این کوینها...
آیا تا به حال به این فکر کردهاید که چگونه میتوان حتی با سرمایهای اندک، در داراییهای ارزشمندی مانند سهام شرکتهای خصوصی، املاک و مستغلات، یا حتی پروژههای پرسود، سهمی داشته باشید؟ پاسخ به این سوال...
شبکه بلاک چین یکی از دستاوردهای تکنولوژی بود که توانست پنجرههای جدیدی را برای فعالیت در اینترنت بهرویمان باز کند. گوشی هوشمند وب ۳، یک گوشی سازگار با این شبکه است که دادههایمان را جمعآوری نکرده...
با رشد فناوریهای بلاک چین، ابزارهایی مانند پروتکل Snapshot توسعه یافتند تا امکان مشارکت اعضا در فرآیندهای تصمیمگیری را بدون نیاز به پرداخت کارمزدهای سنگین فراهم کنند. این ابزارها با بهرهگیری از...
در دنیای مالی امروز، گزینههای متنوعی برای تأمین نقدینگی در دسترس هستند که از جمله آنها میتوان به وام بانکی و وام ارز دیجیتال اشاره کرد. وامهای بانکی با سابقهای طولانی، از طریق مؤسسات مالی معتبر...
تصور کنید یخچالتان آنقدر هوشمند شده که خودش تشخیص میدهد شیر تمام شده و سفارش جدیدی ثبت میکند. عالی به نظر میرسد، نه؟ دنیای اینترنت اشیا (IoT) با وجود راحتی و هوشمندی، با چالشهای امنیتی بزرگی...
تا به حال فکر کردهاید که چگونه میتوان یک تراکنش را بدون اینکه کسی بفهمد چه چیزی در آن وجود دارد، در بلاک چین تأیید کرد؟ وقتی همه چیز در بلاک چین قابل مشاهده است، چگونه میتوانیم از حریم خصوصی...
بلاک چین؛ دفتر حسابی که هزاران رایانه با هم نگهش میدارند
بلاک چین (Blockchain) دفتر ثبت مشترکی است که دادهها را در بستههایی به نام بلاک نگه میدارد و هر بلاک را با اثر انگشت رمزنگاریشده بلاک قبلی به آن زنجیر میکند. نسخهای از این دفتر روی هزاران رایانه (نود) در کشورهای مختلف ذخیره است و بلاک تازه فقط وقتی اضافه میشود که شبکه طبق قواعد از پیش تعیینشده روی آن توافق کند. این دسته، مطالب آکادمی بیتپین درباره سازوکار بلاک چین، الگوریتمهای اجماع، شبکههای لایه ۱ و لایه ۲، قرارداد هوشمند، وب ۳ و کاربردهای این فناوری بیرون از بازار رمزارز را کنار هم آورده است.
بیت کوین اولین بلاک چین عمومی بود که واقعا کار کرد. ایده زنجیر کردن اسناد با هش سالها قبل، در ۱۹۹۱، در مقاله استوارت هابر و اسکات استورنتا برای مهر زمانی اسناد دیجیتال مطرح شده بود. ساتوشی ناکاموتو این ایده را با اجماع اثبات کار ترکیب کرد تا شبکهای بدون مدیر مرکزی بتواند جلوی خرج کردن دوباره یک سکه را بگیرد. اتریوم بعدتر برنامهپذیری را به این دفتر اضافه کرد و دیفای، NFT و متاورسهای کریپتویی از همانجا شکل گرفتند. اگر تازه شروع کردهاید، بلاک چین به زبان ساده با مثال یک بلاک واقعی بهترین نقطه شروع است.
۳ ژانویه ۲۰۰۹استخراج بلاک پیدایش بیت کوین
۱۰ دقیقهفاصله هدف بین بلاکهای بیت کوین
۱۲ ثانیهطول هر اسلات در اتریوم پس از مرج
هر نود نسخه کامل یا بخشی از زنجیره را نگه میدارد و بلاک تازه را پیش از پذیرفتن بررسی میکند.
یک تراکنش چطور به بلاک میرسد
مسیر زیر برای بیشتر بلاک چینهای عمومی صدق میکند. جزئیات، مثل اینکه چه کسی بلاک میسازد یا بعد از چند بلاک تراکنش قطعی حساب میشود، از شبکهای به شبکه دیگر فرق دارد.
امضا در کیف پولکیف پول تراکنش را با کلید خصوصی شما امضا میکند. امضا ثابت میکند صاحب دارایی دستور را داده، بدون اینکه خود کلید جایی فرستاده شود.
پخش در شبکه و صف ممپولتراکنش به نودها میرسد. هر نود امضا و موجودی را چک میکند و تراکنش سالم را در صف تراکنشهای تأییدنشده، یعنی ممپول، نگه میدارد.
ساخت بلاکماینر در بیت کوین یا اعتبارسنج در اتریوم تعدادی تراکنش را، معمولا آنهایی که کارمزد بیشتری دادهاند، در یک بلاک جمع میکند.
بررسی و پذیرشبقیه نودها بلاک را با قواعد شبکه میسنجند. بلاک درست به نسخه هر نود از زنجیره اضافه میشود و بلاک نادرست کنار گذاشته میشود.
نهایی شدنبا آمدن بلاکهای بعدی، برگرداندن تراکنش سختتر و پرهزینهتر میشود. صرافیها به همین دلیل پیش از ثبت واریز رمزارز منتظر چند تأیید میمانند.
نودها ستون این فرایندند. مقاله نود ارز دیجیتال و انواع آن توضیح میدهد فول نود، لایت نود و نود اعتبارسنج چه فرقی دارند و چرا تعداد و پراکندگی نودها معیار غیرمتمرکز بودن یک شبکه است.
چرا دست بردن در گذشته زنجیره اینقدر سخت است
هر بلاک یک سرتیتر دارد که در آن هش بلاک قبلی، ریشه درخت مرکل تراکنشها و زمان ساخت بلاک ثبت شده است. هش خروجی ثابتطولی است که با عوض شدن حتی یک کاراکتر از ورودی، کاملا تغییر میکند. اگر کسی مبلغ یک تراکنش قدیمی را دستکاری کند، ریشه مرکل آن بلاک عوض میشود، بعد هش خود بلاک، و پیوندش با بلاک بعدی میشکند. نودهای دیگر چنین نسخهای را رد میکنند، مگر اینکه مهاجم همه بلاکهای بعدی را هم از نو بسازد و از بقیه شبکه جلو بزند. ساختار این درخت را در درخت مرکل و کاربردش در بلاک چین ببینید.
دستکاری یک تراکنش، هش همان بلاک و پیوند همه بلاکهای بعدی را خراب میکند.
جلو زدن از بقیه شبکه یعنی در اختیار گرفتن بیشتر قدرت استخراج یا بیشتر سهام قفلشده. این همان سناریویی است که به آن حمله ۵۱ درصدی میگویند. روی بیت کوین هزینه چنین حملهای سرسامآور است، اما شبکههای کوچکتر بارها هدف آن بودهاند. اتریوم کلاسیک فقط در اوت ۲۰۲۰ سه بار با حمله ۵۱ درصدی روبهرو شد.
اثبات کار، اثبات سهام و روشهای دیگر اجماع
الگوریتم اجماع قاعدهای است که تعیین میکند چه کسی بلاک بعدی را بسازد و بقیه چطور مطمئن شوند او تقلب نکرده است. جدول زیر دو روش رایج را مقایسه میکند. برای شناختن روشهای دیگر، از اثبات اعتبار تا خانواده BFT، مقاله الگوریتم اجماع و انواع آن را بخوانید.
معیار
اثبات کار (PoW)
اثبات سهام (PoS)
سازنده بلاک
ماینری که زودتر معمای هش را حل کند
اعتبارسنجی که از میان سهامگذاران انتخاب شود
هزینه ورود
دستگاه استخراج و برق
قفل کردن رمزارز شبکه؛ در اتریوم ۳۲ ETH برای هر اعتبارسنج
جریمه تقلب
هدر رفتن برق و هزینه سختافزار
اسلش شدن، یعنی از دست دادن بخشی از سهام
مصرف انرژی
بالا
بسیار کمتر
نمونهها
بیت کوین، لایت کوین، دوج کوین
اتریوم، کاردانو، سولانا
اتریوم تا ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ (۲۴ شهریور ۱۴۰۱) با اثبات کار کار میکرد و در رویدادی به نام مرج به اثبات سهام رفت. طبق برآورد بنیاد اتریوم، مصرف انرژی شبکه با این تغییر حدود ۹۹٫۹۵ درصد کم شد. سازوکار اعتبارسنجها، پاداش و جریمهشان در الگوریتم اثبات سهام آمده است.
لایه ۱، لایه ۲ و پل میان شبکهها
به بلاک چینی که خودش اجماع و امنیت دارد، مثل بیت کوین، اتریوم یا سولانا، لایه ۱ میگویند. ظرفیت این شبکهها محدود است و وقتی تقاضا بالا برود کارمزد هم بالا میرود. مسئلهای که به سهگانه بلاک چین معروف است همین را میگوید: رسیدن همزمان به امنیت، غیرمتمرکز بودن و مقیاسپذیری سخت است و هر شبکه در یکی از این سه کوتاه میآید. مقاله لایه ۱ بلاک چین این بحث را کاملتر باز میکند.
شبکههای لایه ۲ تراکنشها را بیرون از زنجیره اصلی اجرا میکنند و فقط خلاصه یا اثبات آنها را روی لایه ۱ مینویسند. رولآپهای خوشبینانه مثل آربیتروم و آپتیمیزم فرض را بر درستی دادهها میگذارند و یک بازه اعتراض چندروزه دارند. رولآپهای دانش صفر مثل zkSync و استارکنت برای هر دسته تراکنش یک اثبات ریاضی میفرستند. ارتقای دنکون اتریوم در ۲۳ اسفند ۱۴۰۲ (۱۳ مارس ۲۰۲۴) فضای داده ارزانتری به نام blob برای همین دستهها اضافه کرد و کارمزد لایه ۲ها را بهشدت پایین آورد. پروژههای اصلی را در راهکارهای لایه دو اتریوم ببینید.
پلها دارایی را بین شبکهها جابهجا میکنند. توکن در شبکه مبدأ قفل میشود و معادل آن در شبکه مقصد صادر میشود. همین مخزنهای بزرگ قفلشده، پلها را به هدف محبوب هکرها تبدیل کرده است. هک پل رونین در فروردین ۱۴۰۱ (مارس ۲۰۲۲) حدود ۶۲۵ میلیون دلار خسارت زد. پیش از جابهجایی دارایی، مقایسه پلهای کراس چین را بخوانید.
قرارداد هوشمند و وب ۳
قرارداد هوشمند برنامهای است که روی بلاک چین ذخیره میشود و وقتی شرطش برقرار شد خودکار اجرا میشود. برای مثال اگر هر دو طرف مبلغ را واریز کنند، توکنها را جابهجا میکند و اگر یکی واریز نکند، پول دیگری را برمیگرداند. کد بیشتر قراردادها بعد از انتشار تغییر نمیکند و هر کسی میتواند آن را بخواند. صرافیهای غیرمتمرکز، وامدهی، NFTها و رأیگیری دائوها همه روی همین قراردادها ساخته شدهاند. پایه این بحث در قرارداد هوشمند به زبان ساده آمده است.
قرارداد هوشمند به داده بیرون از زنجیره، مثل قیمت دلار یا نتیجه یک مسابقه، دسترسی مستقیم ندارد. این داده را اوراکلها به قرارداد میرسانند و اگر اوراکل داده غلط بدهد، قرارداد هم بیچونوچرا غلط عمل میکند. بخش بزرگی از هکهای دیفای از همین نقطه شروع شده است.
وب ۳ با بلاک چین یکی نیستوب ۳ نامی است برای اینترنتی که در آن کاربر بهجای ساختن حساب در هر سایت، با کیف پول وارد میشود و دارایی و دادهاش را خودش نگه میدارد. بلاک چین زیرساخت این ایده است و برنامه غیرمتمرکز (dApp) شکل کاربردی آن. مطالبی که قبلا در دستههای «تکنولوژی» و «وب ۳» آکادمی منتشر میشد حالا در همین دسته است. مرز این مفاهیم را در تفاوت وب ۳، بلاک چین و ارز دیجیتال ببینید.
بلاک چین بیرون از بازار رمزارز
هر جا چند طرف که به هم اعتماد کامل ندارند باید سابقهای مشترک و غیرقابل دستکاری نگه دارند، بلاک چین گزینه جدی است. جایی که یک نهاد مرکزی مورد اعتماد همه وجود دارد، یک پایگاه داده معمولی سریعتر و ارزانتر کار را انجام میدهد. این تشخیص ساده جلوی بسیاری از پروژههای بیمصرف «بلاک چینی» را میگیرد.
دارایی
توکنسازی دارایی واقعی
اوراق خزانه، طلا و سهام به شکل توکن روی زنجیره منتشر میشوند تا انتقالشان شبانهروزی و قابل ردیابی باشد. صندوق BUIDL بلکراک که مارس ۲۰۲۴ روی اتریوم راه افتاد نمونه شناختهشده آن است. جزئیات در توکنسازی داراییهای واقعی (RWA).
پول ملی
رمزارز بانک مرکزی
بانکهای مرکزی زیادی نسخه دیجیتال پول ملی را آزمایش کردهاند، معمولا روی بلاک چین مجاز که فقط نهادهای تأییدشده در آن نود دارند. فرقش با رمزارزهای عمومی را در CBDC چیست بخوانید.
زنجیره تأمین
ردیابی کالا
ثبت هر مرحله از تولید تا فروش روی دفتر مشترک، تقلب در مبدأ کالا را سختتر میکند. والمارت در آزمایشی با هایپرلجر فبریک زمان ردیابی مبدأ یک بسته انبه را از حدود هفت روز به ۲٫۲ ثانیه رساند.
ترتیب پیشنهادی برای خواندن
بعد از تعریف بلاک چین و اجماع، سراغ فورکها بروید؛ بیشتر اخبار مهم شبکهها، از ارتقای اتریوم تا انشعاب بیت کوین کش، در قالب هارد فورک یا سافت فورک اتفاق میافتد. بعد از آن، کاربردهایی را بخوانید که روی همین زیرساخت ساخته شدهاند و هر کدام دسته جدا در آکادمی دارند: