یک گرم نقره خام این ساعت ۴۱۳,۰۰۰ تومان است و نقره‌ای که واقعا در یک گرم نقره ۹۲۵ هست ۳۸۲,۰۲۵ تومان می‌ارزد؛ اونس جهانی هم ۴۵٫۷۱ دلار است. این نرخ‌ها ساعت ۱۳:۰۳ روز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ ثبت شده‌اند و قیمت گرم نقره خام به حروف می‌شود چهارصد و سیزده هزار تومان، معادل ۴,۱۳۰,۰۰۰ ریال.

فاصله دو عدد اول همان ۷٫۵ درصد مس و فلزهای دیگری است که در آلیاژ ۹۲۵ کنار نقره نشسته و برای خریدار ارزشی ندارد. جدول زیر همین حساب را روی چند شیء آشنا پیاده کرده است، از انگشتر تا شمش یک کیلویی:

قیمت نقره
شیء نقره خالص داخلش ارزش فلز با نرخ این ساعت
انگشتر ۹۲۵ هشت‌گرمی ۷٫۴ گرم ۳,۰۵۶,۲۰۰ تومان
یک مثقال نقره خام (۴٫۶۰۸ گرم) ۴٫۶۰۸ گرم ۱,۹۰۳,۱۰۴ تومان
قاشق قدیمی ۸۰۰ عیار، ۴۰ گرمی ۳۲ گرم ۱۳,۲۱۶,۰۰۰ تومان
سکه نقره یک اونسی ۳۱٫۱ گرم ۱۲,۸۴۵,۷۴۶ تومان
ست آینه و شمعدان با ۱۲۰۰ گرم نقره ۹۲۵ ۱۱۱۰ گرم ۴۵۸,۴۳۰,۰۰۰ تومان
شمش یک کیلویی ۹۹۹ حدود ۱۰۰۰ گرم ۴۱۳,۰۰۰,۰۰۰ تومان

ستون آخر ارزش خود فلز است و اجرت ساخت، سنگ، آبکاری، پرمیوم شمش و سود فروشنده در آن نیست. انگشتری که از ویترین می‌خرید چند برابر این عدد قیمت دارد و شمش برند کمی بالاتر از آن فروخته می‌شود.

انگ ۹۲۵ را کجای انگشتر پیدا کنید

عیار نقره را با عددی سه‌رقمی روی خود قطعه حک می‌کنند که می‌گوید از هر هزار قسمت آلیاژ، چند قسمتش نقره خالص است. روی انگشتر این انگ معمولا داخل حلقه است، جایی که با پوست تماس دارد، و اغلب در پایین‌ترین نقطه رکاب یا روبه‌روی نگین. حروف آن‌قدر ریزند که بدون ذره‌بین یا نور چراغ‌قوه گوشی درست خوانده نمی‌شوند. روی زنجیر و دستبند دنبال پلاک کوچکی کنار قفل بگردید، چون حلقه‌های خود زنجیر جایی برای حک ندارند. آویز را برگردانید؛ عیار پشتش یا روی حلقه کوچکی است که زنجیر از آن رد می‌شود. سینی، قندان و شمعدان را باید وارونه کرد. انگ زیر پایه یا کف ظرف است و کنارش اغلب نشان کارگاه سازنده هم دیده می‌شود.

طرح خطی جای حک عیار روی انگشتر، زنجیر، آویز و سینی نقره همراه با معنی انگ‌های ۹۹۹، ۹۲۵ یا STERLING، ۹۰۰ و ۸۰۰ و یادآوری اینکه انگ گواهی اصالت نیست

عددی که پیدا می‌کنید یکی از چند عیار رایج است. ۹۹۹ نقره خالص است، همان که در شمش و ساچمه می‌بینید و برای انگشتر زیادی نرم است؛ حلقه نازکی از آن با فشار انگشت کج می‌شود. ۹۵۸ استاندارد قدیمی بریتانیاست که به آن «بریتانیا» می‌گویند و در بازار ایران کم پیدا می‌شود. ۹۲۵ یا استرلینگ یعنی ۹۲٫۵ درصد نقره و بقیه بیشتر مس، و بخش بزرگی از زیورآلات و ظروف نقره بازار ایران همین عیار را دارند. روی قطعه‌های خارجی گاهی به جای عدد کلمه STERLING یا حرف S کنار ۹۲۵ حک شده است. ۹۰۰ را نقره سکه‌ای می‌گویند، چون سکه‌های نقره خیلی از کشورها با آن ضرب می‌شد؛ سکه‌های نقره آمریکا تا پیش از ۱۹۶۵ این عیار را داشتند. ۸۰۰ در قاشق‌چنگال و ظروف قدیمی اروپایی دیده می‌شود.

انگ، ادعای سازنده است و هیچ چیزی را درباره اصالت ثابت نمی‌کند. حک کردن «925» روی برنج یا آلیاژ ارزان با یک سنبه کار چند ثانیه است. چند نشانه ساده کمک می‌کند: نقره اصل به آهن‌ربا نمی‌چسبد و قطعه‌ای که جذب آهن‌ربا شود، بدنه‌اش از فلز دیگری است. ولی نچسبیدن هم چیزی را ثابت نمی‌کند، چون مس و برنج هم جذب آهن‌ربا نمی‌شوند. قطعه‌ای که بعد از چند ماه استفاده در لبه‌ها رنگ زرد یا مسی نشان می‌دهد، احتمالا فقط روکش نقره دارد. برای خرید شمش یا فروش یک کیسه ظرف قدیمی، تنها جواب قطعی آزمایش عیار با سنگ محک یا دستگاه است.

خیلی از زیورآلات ۹۲۵ پشت ویترین آبکاری رودیوم دارند. رودیوم فلزی از خانواده پلاتین است که لایه بسیار نازکش قطعه را سفیدتر و براق‌تر نشان می‌دهد و دیرتر می‌گذارد تیره شود. این لایه در وزن و ارزش فلز اثری ندارد. وقتی بعد از چند سال ساییده شود، رنگ واقعی نقره زیرش پیدا می‌شود که کمی گرم‌تر و مات‌تر است. این عیب یا نشانه تقلب نیست و با آبکاری دوباره برمی‌گردد.

نسبت طلا به نقره؛ ۸۰ اونس برای یک اونس؟

نسبت طلا به نقره می‌گوید با پول یک اونس طلا چند اونس نقره می‌شود خرید. حسابش یک تقسیم است: اونس طلا که این ساعت ۳,۷۷۶٫۱۰ دلار است، تقسیم بر اونس نقره که ۴۵٫۷۱ دلار است. عدد ۸۰ در عنوان این بخش فقط یک مثال گرد است؛ حاصل تقسیم همین دو نرخ، نسبت امروز است. در بازار داخلی هم می‌شود گرم طلای ۲۴ عیار (۳۲,۷۲۹,۷۰۰ تومان) را بر گرم نقره (۴۱۳,۰۰۰ تومان) تقسیم کرد. عدد داخلی باید به نسبت جهانی نزدیک باشد. اگر خیلی فاصله داشت، یکی از دو بازار تهران از اونس جهانی جلو یا عقب افتاده است.

تصویر نسبت طلا به نقره با مثال فرضی یک اونس طلا برابر ۸۰ اونس نقره و خط زمانی نسبت ۱۵ در آمریکا ۱۷۹۲، ۱۵٫۵ در فرانسه ۱۸۰۳ و بالای ۱۲۰ در شوک کرونا

این نسبت زمانی عدد قانونی بود. کشورهایی که با هر دو فلز سکه ضرب می‌کردند، آن را ثابت نگه می‌داشتند تا ارزش سکه طلا و نقره با هم بخواند. آمریکا در قانون ضرب سکه ۱۷۹۲ آن را ۱۵ به ۱ گذاشت و فرانسه در قانون ۱۸۰۳ حدود ۱۵٫۵ به ۱. وقتی نقره از پول رسمی کنار رفت، نسبت آزاد شد و دیگر هیچ‌وقت به آن عددها برنگشت. در دهه‌های اخیر بیشتر وقت‌ها بالای ۵۰ بوده و در اسفند ۱۳۹۸، وقتی همه‌گیری کرونا بازارها را به هم ریخت، برای مدتی از ۱۲۰ هم گذشت.

عدد امروز را نباید پیش‌بینی خواند. فقط می‌گوید نقره در مقایسه با طلا نسبت به گذشته خودش گران است یا ارزان، و هیچ قانونی نسبت را به میانگین قدیمی برنمی‌گرداند. تفاوت مهم‌تر دو فلز در تقاضاست. بخش بزرگی از نقره‌ای که هر سال مصرف می‌شود به صنعت می‌رود: پنل خورشیدی، اتصالات الکترونیکی، تجهیزات پزشکی. برای همین نقره به رونق و رکود اقتصاد جهانی حساس‌تر از طلاست و نوسان درصدی‌اش معمولا بیشتر است. کسی که نقره نگه می‌دارد باید بداند در یک هفته بد، سهم بیشتری از ارزش دارایی‌اش روی کاغذ کم می‌شود تا کسی که همان پول را طلا خریده است. برای مقایسه دو فلز از زاویه نگهداری، مطلب طلا یا نقره را بخوانید.

از اونس جهانی تا گرم نقره تهران

نقره در لندن و نیویورک برای یک اونس تروا به دلار قیمت می‌خورد. اینکه اونس تروا چیست و چرا با اونس آشپزخانه فرق دارد، در صفحه قیمت انس طلا توضیح داده شده و برای نقره هم همان است. حساب گرم نقره خالص به تومان این‌طور درمی‌آید:

گرم نقره به تومان ≈ اونس نقره به دلار × دلار بازار آزاد ÷ ۳۱٫۱۰۳۵

با اونس ۴۵٫۷۱ دلار و دلار ۲۶۷,۹۰۰ تومان این حساب به عددی نزدیک به نرخ گرم نقره خام در بازار تهران می‌رسد، ولی تقریبا هیچ‌وقت دقیقا روی آن نمی‌نشیند. بازار نقره ایران کوچک است. تعداد خریدار و فروشنده عمده کم است، واردات نقره خام هزینه و دردسر دارد و فروشنده برای ریسک نوسان و نگهداری حاشیه‌ای می‌گذارد. روزهایی که دلار یا اونس تند حرکت می‌کند، نقره‌فروش‌ها تابلو را زودتر بالا می‌برند و دیرتر پایین می‌آورند و این فاصله بازتر می‌شود.

یک ضریب دیگر هم به کار می‌آید: هر کیلو نقره حدود ۳۲٫۱۵ اونس تروا است. این ضریب خبر «اونس نقره یک دلار بالا رفت» را به زبان شمش ترجمه می‌کند؛ ارزش هر کیلو حدود ۳۲ دلار تغییر کرده است. برای اینکه آن دلارها را به تومان برگردانید، نرخ قیمت دلار امروز را ببینید.

سیاه شدن نقره؛ سولفید، نه تقلب

خیلی‌ها وقتی گردنبند نقره‌شان بعد از چند هفته تیره می‌شود، فکر می‌کنند جنسش تقلبی بوده. ماجرا برعکس است. نقره با ترکیبات گوگردی هوا واکنش می‌دهد و لایه بسیار نازکی از سولفید نقره روی سطحش می‌نشیند که زرد، قهوه‌ای و بعد سیاه دیده می‌شود. این رفتار خود نقره است و به وزن و عیار آسیبی نمی‌زند. چیزهایی که گوگرد دارند این واکنش را تندتر می‌کنند: زرده تخم‌مرغ، کش و لاستیک، بعضی مواد آرایشی، چشمه‌های آب گرم و هوای مرطوب شهرهای شمالی. نقره ۹۲۵ چون مس دارد، کمی زودتر از نقره خالص تیره می‌شود.

نگهداری درستش ساده است. زیورآلات را بعد از استفاده خشک کنید و در کیسه زیپ‌دار یا جعبه دربسته بگذارید. شمش و ساچمه را در بسته‌بندی خودش و دور از رطوبت نگه دارید. برای تمیز کردن، پاک‌کننده مخصوص نقره یا پارچه آغشته به آن کافی است. سیم ظرف‌شویی و خمیردندان زبر سطح را خط می‌اندازند و با هر بار ساییدن ذره‌ای از خود فلز را برمی‌دارند. روی ظروف قلم‌زنی، تیرگی داخل شیارها عمدی است و نقش را برجسته نشان می‌دهد؛ اگر آن را تا ته بشویید، کار استادکار صاف و بی‌حالت به نظر می‌رسد.

آینه و شمعدان، شمش و ساچمه

نقره در ایران به چند شکل خریده می‌شود و هر شکل حساب خودش را دارد. شمش نقره با عیار ۹۹۹ در وزن‌هایی مثل ۱۰، ۵۰ و ۱۰۰ گرم و یک کیلو فروخته می‌شود. هرچه شمش کوچک‌تر باشد، پرمیوم هر گرمش بیشتر است، چون هزینه ضرب و بسته‌بندی و کارت اصالت روی وزن کمتری پخش می‌شود. ساچمه دانه‌های ریز نقره خام است که کارگاه‌ها برای ریخته‌گری می‌خرند. قیمتش به نرخ خام نزدیک‌تر است، ولی کسی که حرفه‌ای این بازار نیست موقع فروشش با آزمایش عیار و چانه‌زنی بیشتری روبه‌رو می‌شود.

بیشترین نقره‌ای که یک خانواده ایرانی یک‌جا می‌خرد، آینه و شمعدان سفره عقد است. فرض کنید ستی را انتخاب کرده‌اید که ۱۲۰۰ گرم نقره ۹۲۵ در آن به کار رفته؛ چوب، آینه و شیشه جزو این وزن نیستند و فروشنده معتبر وزن نقره را جدا می‌گوید. نقره خالص این ست ۱۱۱۰ گرم است و ارزش فلزش با نرخ این ساعت ۴۵۸,۴۳۰,۰۰۰ تومان می‌شود. قیمتی که مغازه اعلام می‌کند از این عدد بالاتر است، گاهی خیلی بالاتر. قلم‌زنی دستی چند هفته کار یک استادکار است و اجرتش با کار پرسی و ماشینی فرق اساسی دارد. وقتی دو ست هم‌وزن قیمت‌های خیلی متفاوتی دارند، اختلاف از دست و ساعت کار است، نه از نقره. سه خط باید روی فاکتور باشد: وزن نقره بدون متعلقات، عیار، و دستی یا ماشینی بودن کار. چند سال بعد که بخواهید ست را بفروشید یا عوض کنید، همین سه خط جلوی بحث را می‌گیرد.

ظروف قدیمی که از خانه پدربزرگ‌ها می‌رسد معمولا بین ۸۰۰ تا ۹۲۵ عیار دارند. خریدار نقره دست‌دوم اول قطعه را با آهن‌ربا و سنگ محک یا دستگاه عیارسنج بررسی می‌کند، بعد وزن نقره را از دسته‌های چوبی، پایه‌های سربی یا شیشه جدا می‌کند و بر اساس نرخ خرید روز پول می‌دهد. نرخ خرید او کمی پایین‌تر از نرخ بازار است و این حاشیه همان سود و ریسک اوست. برای کار پرسی و ماشینی معمولا چیزی بیش از ارزش فلز نمی‌گیرید. ولی پیش از اینکه یک قندان قلم‌زنی اصفهان یا سینی امضادار را برای ذوب بفروشید، نظر یک کارشناس صنایع دستی را بپرسید؛ گاهی اجرت هنری‌اش از نقره‌اش بیشتر می‌ارزد. با جدول اول همین صفحه می‌توانید پیش از رفتن به بازار بدانید پیشنهاد خریدار چقدر با ارزش فلز فاصله دارد.

SLVON؛ نقره روی زنجیره

بیت‌پین نقره فیزیکی نمی‌فروشد و عددهای این صفحه نرخ بازار آزاد نقره است که برای اطلاع و محاسبه نمایش داده می‌شود. چیزی که در بیت‌پین معامله می‌شود SLVON است، نسخه توکنی صندوق نقره iShares با نماد SLV که شرکت Ondo آن را روی بلاک‌چین منتشر کرده است. خود SLV صندوقی در بورس آمریکاست که شمش نقره نگه می‌دارد و قیمت سهمش دنبال قیمت جهانی نقره می‌رود. SLVON قیمتش را از همین صندوق می‌گیرد.

این توکن با نقره‌ای که در تهران وزن می‌شود چند فرق روشن دارد. قیمتش از اونس جهانی و نرخ تتر می‌آید، نه از تابلوی نقره‌فروشی‌ها، برای همین با نرخ گرم نقره خام این صفحه یکی نیست و فاصله این دو بازار در آن دیده نمی‌شود. دارنده توکن شمشی در دست ندارد و آنچه می‌خرد ردپای قیمت یک صندوق است، نه نقره‌ای که بشود وزنش کرد. در عوض می‌شود مقدار خیلی کم خرید و فروخت، بدون اجرت و پرمیوم شمش و بدون دردسر نگهداری. ریسک‌هایش هم از جنس دیگری است: به صادرکننده توکن و ساختار صندوق وابسته است و نوسان نقره را همان‌طور که هست منتقل می‌کند.

برای دیدن فلزهای دیگر، قیمت طلا امروز و قیمت سکه امروز در آکادمی بیت‌پین به‌روز می‌شوند. اگر مبلغ مشخصی دلار را می‌خواهید به تومان حساب کنید، ماشین حساب دلار به تومان سریع‌تر جواب می‌دهد.