آخرین بررسی داده‌ها: ۱۰ آبان ۱۴۰۵
اگر دنبال فهرست ارزهای قابل استخراج هستید، اول یک واقعیت را بدانید: هنوز صدها رمزارز با الگوریتم اثبات کار کار می‌کنند، اما فقط تعداد کمی از آنها هم بازار واقعی دارند و هم با سخت‌افزاری که در دسترس است ارزش استخراج دارند. خیلی از فهرست‌هایی که هنوز در اینترنت دست‌به‌دست میشوند اتریوم را قابل استخراج می‌دانند، در حالی که اتریوم از شهریور ۱۴۰۱ اصلا ماینینگ ندارد.
در این راهنما ارزهای قابل استخراج را بر اساس دستگاه (ASIC، کارت گرافیک و CPU) دسته‌بندی کرده‌ایم، برای هر کدام الگوریتم، ارزش بازار و ریسک اصلی را آورده‌ایم و ارزهایی را که دیگر نباید سراغشان رفت جدا کرده‌ایم. اگر با خود مفهوم ماینینگ آشنا نیستید، اول مقاله استخراج ارز دیجیتال چیست را بخوانید.
خلاصه در چند خط
- با ماینر ASIC: بیت کوین و بیت کوین کش (SHA-256)، لایت کوین و دوج کوین با هم (Scrypt)، کسپا، زی‌کش و دش.
- با کارت گرافیک: اتریوم کلاسیک و ریون کوین؛ ولی سود GPU بعد از مرج اتریوم بهشدت کم شده است.
- با CPU: مونرو، تاری و QRL؛ درآمد روزانه در حد چند سنت است و بیشتر به درد یادگیری می‌خورد.
- اتریوم، اتریوم پاو، کادنا، لایت کوین کش و مونرو کلاسیک دیگر گزینه استخراج نیستند.
- در ایران استخراج با برق خانگی، تجاری و کشاورزی غیرمجاز است.
ارز قابل استخراج یعنی چه؟
ارز قابل استخراج رمزارزی است که امنیت شبکه‌اش را ماینرها با صرف توان پردازشی تامین می‌کنند. ماینر برای پیدا کردن بلاک بعدی رقابت میکند و اگر برنده شود، پاداش بلاک و کارمزد تراکنش‌ها را می‌گیرد. در مقابل، شبکه‌هایی که با اثبات سهام کار می‌کنند، مثل اتریوم و سولانا، ماینر ندارند و به جای آن اعتبارسنج دارند.
هر ارز قابل استخراج یک الگوریتم هش دارد و همین الگوریتم تعیین میکند با چه دستگاهی میشود آن را استخراج کرد. برای مثال الگوریتم SHA-256 بیت کوین سال‌هاست فقط با ماینرهای ASIC صرفه دارد، اما RandomX مونرو عمدا برای پردازنده‌های معمولی طراحی شده است.
یک ارز خوب برای استخراج چه ویژگی‌هایی دارد؟
- نقدشوندگی واقعی: ارزی که استخراج می‌کنید باید در صرافی‌های معتبر خریدار داشته باشد. ارزی با ارزش بازار چند میلیون دلاری ممکن است روی کاغذ سود بدهد، اما هنگام فروش با افت قیمت شدید روبه‌رو شوید.
- هش‌ریت و امنیت شبکه: هش‌ریت بالاتر یعنی امنیت بیشتر، ولی سهم کمتر برای هر ماینر. هش‌ریت خیلی پایین هم شبکه را در برابر حمله ۵۱ درصد آسیب‌پذیر میکند.
- برنامه پاداش: هاوینگ یا کاهش تدریجی پاداش، درآمد ماینر را در طول زمان کم میکند. این را باید در محاسبه بازگشت سرمایه دید.
- سختافزار در دسترس: وقتی برای یک الگوریتم ASIC ساخته میشود، استخراج آن با کارت گرافیک عملا بی‌صرفه میشود.
- آینده اجماع: برخی پروژه‌ها برنامه دارند از اثبات کار فاصله بگیرند. خرید دستگاه برای چنین ارزی ریسک مضاعف دارد.
مقایسه ارزهای قابل استخراج در یک نگاه
ارزش بازار بر اساس داده CoinGecko در ۱۰ آبان ۱۴۰۵ است و با تغییر قیمت عوض میشود.
| ارز | الگوریتم | دستگاه مناسب | ارزش بازار تقریبی | ریسک اصلی برای ماینر |
|---|---|---|---|---|
| بیت کوین (BTC) | SHA-256 | ASIC | ۱٬۵۷۰ میلیارد دلار | رقابت شدید، هاوینگ بعدی حدود ۱۴۰۷ |
| زی‌کش (ZEC) | Equihash | ASIC | ۲۱ میلیارد دلار | برنامه حرکت به سمت مدل ترکیبی با اثبات سهام |
| دوج کوین (DOGE) | Scrypt | ASIC (همراه لایت کوین) | ۱۱٫۹ میلیارد دلار | وابستگی شدید قیمت به هیجان بازار |
| مونرو (XMR) | RandomX | CPU | ۱۱٫۳ میلیارد دلار | ریسک حذف از صرافی‌ها و تمرکز استخر |
| بیت کوین کش (BCH) | SHA-256 | ASIC | ۵٫۷ میلیارد دلار | سود کمتر از بیت کوین با همان دستگاه |
| لایت کوین (LTC) | Scrypt | ASIC | ۴٫۴ میلیارد دلار | هاوینگ بعدی حدود تابستان ۱۴۰۶ |
| اتریوم کلاسیک (ETC) | Etchash | GPU و ASIC | ۱٫۱ میلیارد دلار | ورود ASIC و کاهش دوره‌ای پاداش |
| کسپا (KAS) | kHeavyHash | ASIC | ۹۳۰ میلیون دلار | کاهش ماهانه پاداش، افت شدید قیمت |
| دش (DASH) | X11 | ASIC | ۶۴۰ میلیون دلار | سهم کم ماینر از پاداش بلاک |
| QRL | RandomX | CPU | ۹۴ میلیون دلار | نقدشوندگی کم، برنامه مهاجرت به اثبات سهام |
| ریون کوین (RVN) | KawPow | GPU | ۲۳ میلیون دلار | بازار بسیار کوچک |
| تاری (XTM) | RandomX و SHA-3x | CPU (همراه مونرو) | پروژه نوپا | نقدشوندگی محدود |
ارزهای قابل استخراج با ماینر ASIC
ماینر ASIC دستگاهی است که فقط برای یک الگوریتم ساخته شده و در همان کار چند صد برابر کارت گرافیک بازدهی دارد. تقریبا همه ارزهای بزرگ قابل استخراج امروز در این دسته‌اند. برای مقایسه مدل‌ها و قیمت دستگاه‌ها راهنمای بهترین ماینر بیت کوین و برای مدل‌های کم‌صداتر بهترین ماینر خانگی را ببینید.
بیت کوین (BTC)
بیت کوین بزرگ‌ترین و امن‌ترین شبکه اثبات کار است. هش‌ریت شبکه در آبان ۱۴۰۵ حدود ۱٬۰۸۰ اگزاهش بر ثانیه است، یعنی رقابتی که فقط با ASICهای نسل جدید و برق ارزان میشود در آن سود کرد. پاداش هر بلاک بعد از هاوینگ اردیبهشت ۱۴۰۳ برابر ۳٫۱۲۵ بیت کوین است و هاوینگ بعدی در بلاک ۱٬۰۵۰٬۰۰۰، تقریبا فروردین یا اردیبهشت ۱۴۰۷، این عدد را نصف میکند.
درآمد ماینر بیت کوین معمولا با «هش‌پرایس» سنجیده میشود: در این تاریخ هر ترا‌هش بر ثانیه روزانه حدود ۰٫۰۳۳ دلار درآمد ناخالص دارد. یعنی دستگاهی با توان ۲۰۰ ترا‌هش روزی حدود ۶٫۶ دلار درآمد می‌سازد، قبل از کم کردن هزینه برق.
خریدوفروش بیت کوین با واریز سریع تومان
بیت کوین کش (BCH)
بیت کوین کش هم از SHA-256 استفاده میکند، پس همان ماینرهای بیت کوین را میشود به آن وصل کرد. هش‌ریت آن بخش کوچکی از بیت کوین است و بعضی استخرها بسته به سوددهی لحظه‌ای بین دو شبکه جابه‌جا میشوند. برای ماینری که دستگاه SHA-256 دارد، BCH بیشتر یک گزینه جایگزین است تا دلیل خرید دستگاه.
لایت کوین و دوج کوین (LTC و DOGE)
لایت کوین و دوج کوین هر دو الگوریتم Scrypt دارند و از شهریور ۱۳۹۳ دوج کوین امکان استخراج ادغامی (Merged Mining) با لایت کوین را فعال کرده است. نتیجه این است که یک ماینر Scrypt، مثل سری‌های L7 و L9 بیت‌مین، هم‌زمان هر دو ارز را بدون مصرف برق اضافه دریافت میکند. همین موضوع این جفت را به یکی از جذاب‌ترین گزینههای ASIC تبدیل کرده است.
لایت کوین هر چهار سال یک بار هاوینگ دارد؛ آخرین آن مرداد ۱۴۰۲ بود و پاداش را به ۶٫۲۵ لایت کوین رساند. دوج کوین برعکس سقف عرضه ندارد و پاداش هر بلاکش ثابت ۱۰٬۰۰۰ دوج کوین است.
خریدوفروش لایت کوین با واریز سریع تومان
کسپا (KAS)
کسپا با ساختار BlockDAG و پروتکل GHOSTDAG کار میکند و بعد از ارتقای Crescendo در اردیبهشت ۱۴۰۴ ده بلاک در ثانیه تولید میکند. الگوریتم آن kHeavyHash است. کسپا در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ محبوب‌ترین ارز برای کارت گرافیک بود، اما با ورود ماینرهای ASIC شرکت‌هایی مثل IceRiver و بیت‌مین، استخراج آن با GPU دیگر صرفه ندارد.
نکته مهم برای ماینر کسپا برنامه انتشار آن است: پاداش هر ماه کمی کم میشود و در هر سال نصف میشود. یعنی درآمد یک دستگاه ثابت، حتی با قیمت ثابت، دائم پایین می‌آید.
زی‌کش (ZEC)
زی‌کش از الگوریتم Equihash استفاده میکند و استخراج آن عملا در دست ماینرهای ASIC مثل سری Z15 بیت‌مین است. هاوینگ آذر ۱۴۰۳ پاداش بلاک را به ۱٫۵۶۲۵ زی‌کش رساند. رشد قیمت ZEC در سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ آن را به حدود رتبه دهم بازار رساند و ارزش بازارش در آبان ۱۴۰۵ حدود ۲۱ میلیارد دلار است. درباره جایگاه آن در کنار مونرو در مقاله ارزهای حریم خصوصی نوشته‌ایم.
ریسک مخصوص زی‌کش این است که جامعه آن روی طرح Crosslink کار میکند؛ مدلی ترکیبی که اثبات سهام را کنار اثبات کار می‌گذارد. استخراج فعلا ادامه دارد، اما کسی که برای چند سال آینده ماینر می‌خرد باید این تغییر احتمالی را در نظر بگیرد.
خریدوفروش زی کش با واریز سریع تومان
دش (DASH)
دش با الگوریتم X11 کار میکند و سال‌هاست با ASIC استخراج میشود. ساختار پاداش دش با بیشتر شبکه‌ها فرق دارد: بخش بزرگی از پاداش هر بلاک به مسترنودها و خزانه پروژه می‌رسد و سهم ماینر کمتر است. همین موضوع، کنار ارزش بازار حدود ۶۴۰ میلیون دلاری، دش را برای خرید دستگاه جدید گزینه ضعیف‌تری میکند.
ارزهای قابل استخراج با کارت گرافیک (GPU)
تا شهریور ۱۴۰۱ بیشتر ماینرهای کارت گرافیک اتریوم استخراج می‌کردند. با مرج اتریوم و رفتن آن به اثبات سهام، آن حجم عظیم هش‌ریت سراغ چند ارز کوچک‌تر رفت و سود همه آنها افت کرد. واقعیت ۱۴۰۵ این است که استخراج با GPU در بیشتر کشورها با قیمت معمول برق سود ناچیزی دارد و فقط در شرایط برق خیلی ارزان معنی پیدا میکند.
اتریوم کلاسیک (ETC)
اتریوم کلاسیک همان زنجیره اولیه اتریوم است که هارد فورک سال ۲۰۱۶ بعد از هک DAO را نپذیرفت و با الگوریتم Etchash هنوز اثبات کار باقی مانده است. ETC بزرگ‌ترین ارزی است که هنوز با کارت گرافیک استخراج میشود، ولی ماینرهای ASIC مخصوص Etchash هم وارد شده‌اند و سهم GPUها را کم کرده‌اند. پاداش بلاک ETC طبق برنامه ECIP-1017 هر پنج میلیون بلاک ۲۰ درصد کم میشود.
خریدوفروش اتریوم کلاسیک با واریز سریع تومان
ریون کوین (RVN)
ریون کوین با الگوریتم KawPow عمدا طوری طراحی شده که ساخت ASIC برایش سخت باشد، به همین دلیل هنوز یکی از معدود گزینههای واقعی کارت گرافیک است. مشکل اصلی بازار آن است: ارزش بازار ریون کوین در آبان ۱۴۰۵ حدود ۲۳ میلیون دلار است. در بازاری به این کوچکی، فشار فروش ماینرها خودش قیمت را پایین نگه می‌دارد.
ارزهای قابل استخراج با CPU
استخراج با پردازنده ارزان‌ترین راه شروع است، چون به سختافزار جدید نیاز ندارد. اما انتظار سود جدی نداشته باشید: یک پردازنده دسکتاپ معمولی روزانه چند سنت درآمد می‌سازد و در بیشتر موارد هزینه برق و استهلاک از آن بیشتر میشود.
مونرو (XMR)
مونرو مهم‌ترین ارز قابل استخراج با CPU است. الگوریتم RandomX طوری ساخته شده که پردازنده‌های معمولی در آن مزیت داشته باشند. از خرداد ۱۴۰۱ مونرو وارد مرحله «انتشار دنباله‌دار» شده و پاداش هر بلاک برای همیشه ۰٫۶ مونرو می‌ماند؛ پس هاوینگی در کار نیست.
دو ریسک جدی را باید بدانید. اول، در مرداد ۱۴۰۴ استخر Qubic با جمع کردن بخش بزرگی از هش‌ریت شبکه موفق شد چند بلاک را بازنویسی کند و نشان داد تمرکز استخراج در مونرو چقدر می‌تواند خطرناک باشد. دوم، فشار مقررات ضد پول‌شویی باعث شده برخی صرافی‌ها مونرو را حذف کنند. جزئیات بیشتر را در مقاله ارزهای حریم خصوصی آورده‌ایم.
خریدوفروش مونرو با واریز سریع تومان
تاری (XTM)
تاری پروژه‌ای است که شبکه اصلی آن در اردیبهشت ۱۴۰۴ راه افتاد و بخشی از امنیتش با استخراج ادغامی همراه مونرو تامین میشود. یعنی ماینر RandomX می‌تواند هم‌زمان مونرو و تاری بگیرد. تاری هنوز پروژه‌ای نوپاست، در صرافی‌های کمی معامله میشود و ارزش واقعی پاداش آن نامطمئن است.
QRL
QRL یا Quantum Resistant Ledger شبکه‌ای است که با امضاهای مقاوم در برابر کامپیوترهای کوانتومی ساخته شده و آن هم با RandomX و CPU استخراج میشود. ارزش بازار آن حدود ۹۴ میلیون دلار است و نسخه بعدی شبکه (QRL 2.0) قرار است به اثبات سهام برود. پس برای کسی که دنبال استخراج بلندمدت است گزینه مطمئنی نیست.
ارزهایی که دیگر ارزش استخراج ندارند
نسخه‌های قدیمی همین مقاله و خیلی از منابع فارسی هنوز این ارزها را در فهرست بهترین ارزهای قابل استخراج می‌آورند. وضعیت امروز آنها این است:
| ارز | وضعیت در ۱۴۰۵ | چرا از فهرست حذف شد |
|---|---|---|
| اتریوم (ETH) | غیرقابل استخراج | از ۲۴ شهریور ۱۴۰۱ با مرج به اثبات سهام رفت |
| اتریوم پاو (ETHW) | قابل استخراج، بدون ارزش عملی | ارزش بازار حدود ۲۴ میلیون دلار و افت بیش از ۹۵ درصدی از قیمت روزهای اول |
| کادنا (KDA) | آینده نامشخص | سازمان کادنا در ۲۹ مهر ۱۴۰۴ تعطیلی خود را اعلام کرد؛ ارزش بازار حدود ۳ میلیون دلار |
| لایت کوین کش (LCC) | عملا بدون بازار | حجم معاملات و نقدشوندگی نزدیک صفر |
| مونرو کلاسیک (XMC) | عملا بدون بازار | توسعه و معاملات تقریبا متوقف |
قاعده ساده: اگر جایی هنوز اتریوم را «قابل استخراج» یا کادنا را «پرسود» معرفی میکند، تاریخ آن محتوا را چک کنید.
سود استخراج را چطور حساب کنیم؟
قبل از خرید هر دستگاهی، این چهار عدد را برای همان روز حساب کنید. اعداد سایت‌های فروش دستگاه معمولا بهترین حالت را نشان می‌دهند.
یک مثال با ماینر بیت کوین
فرض کنید یک Antminer S21 Pro با توان ۲۳۴ ترا‌هش و مصرف ۳٬۵۱۰ وات دارید و هش‌پرایس روز ۰٫۰۳۳ دلار است:
- درآمد روزانه: ۲۳۴ × ۰٫۰۳۳ = حدود ۷٫۷ دلار
- مصرف برق روزانه: ۳٫۵۱ کیلووات × ۲۴ ساعت = حدود ۸۴ کیلووات‌ساعت
- با برق ۵ سنتی: هزینه برق حدود ۴٫۲ دلار و سود خالص بعد از کارمزد استخر حدود ۳٫۴ دلار در روز
- با برق ۸ سنتی: هزینه برق حدود ۶٫۷ دلار و سود خالص کمتر از یک دلار در روز
اگر قیمت دستگاه را فرضا ۴٬۰۰۰ دلار بگیریم، با برق ۵ سنتی بازگشت سرمایه روی کاغذ بیش از سه سال طول می‌کشد. اما هاوینگ بعدی حدود ۱۷ ماه دیگر درآمد را نصف میکند و سختی شبکه هم معمولا بالا می‌رود. پس زمان واقعی بازگشت سرمایه از این هم طولانی‌تر است، مگر قیمت بیت کوین رشد کند. برای محاسبه روزانه می‌توانید از WhatToMine و hashrate.no استفاده کنید و درباره سهم استخرها در مقاله استخر استخراج بیشتر بخوانید. برآورد کلی درآمد ماینرها هم در مقاله درآمد ماینرها آمده است.
اگر وسوسه شده‌اید به جای خرید دستگاه سراغ قراردادهای استخراج ابری بروید، بدانید بیشتر طرح‌هایی که سود ثابت روزانه وعده می‌دهند، از همان فرمول بالا پیروی نمی‌کنند و نشانه کلاهبرداریاند.
استخراج ارز دیجیتال در ایران قانونی است؟
در ایران استخراج رمزارز فقط با مجوز و در مزارع دارای پروانه مجاز است. استفاده از برق خانگی، تجاری، اداری یا کشاورزی برای ماینینگ غیرمجاز است و با جریمه و جمعآوری دستگاه همراه است. در سال ۱۴۰۵ هم یارانه برق ماینرها حذف شد، برای گزارش ماینرهای غیرمجاز پاداش تعیین شده و طرحی برای جرم‌انگاری استخراج غیرمجاز در دست بررسی است. جزئیات این مقررات را در بخش قانونی راهنمای بهترین ماینر خانگی و درباره مزرعه‌های مجاز در مقاله فارم ماینینگ توضیح داده‌ایم. مشکلات رایج ماینرها را هم در مقاله مشکلات استخراج بررسی کرده‌ایم.
استخراج با گوشی و ربات‌های تلگرامی
استخراج واقعی ارزهای بالا با گوشی ممکن نیست. توان پردازشی گوشی در برابر یک ماینر ASIC تقریبا صفر است و گرم شدن مداوم به باتری آسیب می‌زند. برنامهها و رباتهایی که اسم خود را «استخراج» گذاشته‌اند معمولا بازی‌های کلیکی یا طرح‌های تبلیغاتی‌اند و در بدترین حالت برای جمع کردن پول یا اطلاعات شما ساخته شده‌اند. توضیح کامل را در استخراج بیت کوین با گوشی و ربات استخراج تتر بخوانید.
استخراج کنیم یا مستقیم بخریم؟
برای بیشتر افراد در ایران، با توجه به ممنوعیت برق غیرصنعتی، قیمت دستگاه و ریسک هاوینگ، خرید مستقیم همان ارز منطقی‌تر از استخراج آن است. کسی که ماینر ۴٬۰۰۰ دلاری می‌خرد در عمل روی قیمت آینده ارز شرط می‌بندد، با این تفاوت که هزینه برق، استهلاک و ریسک قانونی را هم پرداخت میکند. بیت کوین، لایت کوین، دوج کوین، کسپا، زی‌کش، دش، اتریوم کلاسیک، ریون کوین، مونرو و بیت کوین کش همه در بیت‌پین قابل معامله‌اند.
منابع
- mempool.space؛ هش‌ریت، سختی و ارتفاع بلاک بیت کوین
- CoinGecko؛ قیمت و ارزش بازار ارزها در ۱۰ آبان ۱۴۰۵
- WhatToMine؛ الگوریتم و سوددهی دستگاه‌ها
- ethereum.org؛ مرج و پایان استخراج اتریوم
- getmonero.org؛ انتشار دنباله‌دار مونرو
- kaspa.org؛ ساختار BlockDAG و برنامه انتشار کسپا
- z.cash؛ هاوینگ و برنامه Crosslink زی‌کش
