USDC یا یو اس دی سی یک استیبل کوین دلاری است که شرکت آمریکایی سیرکل (Circle) صادر می‌کند و ارزش هر واحدش به یک دلار آمریکا گره خورده است. پشتوانه هر USDC بومی یک دلار ذخیره از اوراق کوتاه‌مدت خزانه آمریکا و سپرده نقد بانکی است و سیرکل آن را برای مشتریان حساب سازمانی‌اش یک‌به‌یک به دلار بازخرید می‌کند.

USDC روی ده‌ها بلاکچین، از اتریوم و سولانا تا آربیتروم، جابه‌جا می‌شود و در بیت پین USDC روی پنج شبکه واریز و برداشت می‌شود و در بازارهای تومانی و تتری معامله می‌شود و می‌توانید قیمت دقیق آن به تومان و تتر را در صفحه نرخ لحظه ای یو اس دی سی ببینید. در ادامه این مطلب می‌خوانید که این دارایی دقیقا چیست و چگونه در ایران خرید و فروش می‌شود. با ما همراه باشید.

ارز دیجیتال یو اس دی سی (USDC) چیست پشتوانه، شبکهها و ریسک مسدود شدن
شبکه در بیت‌پین نوع USDC ارز کارمزد شبکه نکته
اتریوم (ERC-20) بومی سیرکل ETH بیشترین موجودی USDC؛ کارمزد بالاتر
سولانا بومی سیرکل SOL آدرس بدون 0x، بین ۳۲ تا ۴۴ کاراکتر
آربیتروم وان بومی سیرکل؛ نسخه پل‌شده USDC.e هم در گردش است ETH روی آربیتروم دو قرارداد با یک نماد
پالیگان بومی سیرکل؛ نسخه پل‌شده USDC.e هم در گردش است POL دو قرارداد با یک نماد
بایننس اسمارت چین (BEP20) Binance-Peg؛ ناشر: بایننس BNB ۱۸ رقم اعشار؛ سیرکل آن را بازخرید نمی‌کند

ارز دیجیتال یو اس دی سی (USDC) چیست و چه کسی آن را صادر می‌کند؟

ناشر رسمی USDC شرکت سیرکل اینترنت فایننشال (Circle Internet Financial) است، زیرمجموعه گروه سیرکل که سهامش با نماد CRCL در بورس نیویورک معامله می‌شود. ارز دیجیتال یو اس دی سی یک توکن روی بلاکچین است، نه حساب بانکی. هر کسی که آدرس کیف پول دارد می‌تواند آن را نگه دارد یا بفرستد. ارزشش از تعهد سیرکل می‌آید: هر USDC در برابر یک دلار بازخرید می‌شود.

این تعهد برای همه یکسان اجرا نمی‌شود. فقط دارنده حساب سیرکل مینت (Circle Mint)، که حساب سازمانی شرکت‌ها و صرافی‌هاست، در کشورهای پشتیبانی‌شده می‌تواند مستقیم دلار بدهد و USDC بگیرد یا برعکس. بقیه کاربران، از جمله هر کاربری در ایران، USDC را از بازار ثانویه تهیه می‌کنند: از صرافی، از کیف پول دیگران یا از استخرهای دیفای. نرخ در این بازار را عرضه و تقاضا تعیین می‌کند و می‌تواند چند صدم دلار با یک دلار فاصله داشته باشد.

اما برای کاربر ساکن ایران، خرید و فروش یو اس دی سی بدون درک یک نکته حقوقی کامل نیست. شرایط استفاده USDC در نسخه ۲۳ مهر ۱۴۰۵ ایران را کنار کوبا، کره شمالی و پنج منطقه از اوکراین در فهرست «مناطق محدود» آورده است. بند ۳۰ همان سند می‌گوید شخص محدود حق نگه داشتن یا استفاده از USDC را ندارد. سیرکل ابزار فنی اجرای این بند را هم در اختیار دارد، چون می‌تواند هر آدرسی را در قرارداد USDC مسدود کند.

اندازه USDC را دو عدد نشان می‌دهند که با هم فرق دارند. صفحه شفافیت سیرکل USDC در گردش را ۲۵ آبان ۱۴۰۵ برابر ۶۷٫۹۷ میلیارد اعلام کرد. CoinGecko دو روز بعد عرضه در گردش را ۶۸٫۹۴ میلیارد نشان داد و USDC را در رتبه پنجم ارزش بازار گذاشت. اما اختلاف از روش شمارش است. سیرکل فقط USDC بومی خودش را می‌شمارد و سایت‌های داده هر توکن هم‌نماد را روی همه شبکه‌ها حساب می‌کنند، از جمله نسخه BEP20 که سیرکل صادرش نکرده است.

USDC بعد از ارز دیجیتال تتر دومین استیبل کوین بزرگ بازار است. فرق اصلی این دو ارز با ثبات ۱ دلاری در ناشر و ترکیب ذخیره است. سیرکل در اتحادیه اروپا پروانه مقررات MiCA دارد و ذخیره USDC فقط نقد و اوراق کوتاه‌مدت دولت آمریکاست. ذخیره تتر دارایی‌هایی مثل طلا و بیت کوین را هم در بر می‌گیرد. تتر روی ترون نسخه رسمی دارد، اما سیرکل از سال ۲۰۲۴ صدور USDC روی ترون را کنار گذاشته است.

USDC چگونه ساخته و بازخرید می‌شود؟

هر USDC بومی با یک واریز دلاری ساخته می‌شود. شرکتی که حساب سیرکل مینت دارد دلار را به حساب سیرکل می‌فرستد و سیرکل همان مقدار USDC را روی شبکه‌ای که مشتری انتخاب کرده می‌سازد. بازخرید برعکس است. مشتری USDC را تحویل می‌دهد، سیرکل توکن را می‌سوزاند و از گردش خارج می‌کند و دلار را به حساب بانکی او می‌فرستد. عرضه USDC سقف ثابت ندارد و با همین ساخت و سوزاندن بالا و پایین می‌رود.

حجم این رفت‌وآمد بزرگ است. طبق صفحه شفافیت سیرکل، در هفت روز منتهی به ۲۵ آبان ۱۴۰۵، ۱۱٫۳۸ میلیارد USDC ساخته و ۱۲٫۳۲ میلیارد بازخرید شد. در ۳۶۵ روز، رقم ساخت ۳۷۵٫۱۳ میلیارد و رقم بازخرید ۳۸۰٫۷۲ میلیارد بود. حجم ساخت یک سال بیش از پنج برابر کل عرضه است و نشان می‌دهد شرکت‌ها هر روز از این کانال استفاده می‌کنند.

همین کانال بازخرید ارزش USDC را نزدیک یک دلار نگه می‌دارد. اگر USDC در بازار زیر یک دلار معامله شود، دارنده حساب مینت آن را ارزان جمع می‌کند و نزد سیرکل برای هر واحد یک دلار کامل می‌گیرد. اگر بالای یک دلار برود، دلار می‌دهد، USDC تازه می‌سازد و در بازار عرضه می‌کند. این پگ یا وابستگی به دلار تا وقتی دوام دارد که کانال بازخرید باز بماند و ذخیره سالم باشد. اسفند ۱۴۰۱ که این کانال چند روز کند شد، USDC تا ۰٫۸۸ دلار پایین رفت.

برای کاربر ایرانی، USDC جانشین دیجیتال دلار است و نرخ تومانی‌اش پیش از هر چیز با نرخ دلار در بازار ایران تغییر می‌کند. نرخ روز دلار و ارزهای دیگر را می‌توانید در صفحه نرخ زنده دلار و ارزها کنار نرخ USDC بگذارید.

ذخیره ارز دیجیتال USDC کجا نگهداری می‌شود؟

همه USDCهای بومی، روی هر شبکه‌ای که باشند، از یک ذخیره مشترک پشتیبانی می‌شوند. برای ذخیره فرقی نمی‌کند توکن در سولانا باشد یا در اتریوم. صفحه شفافیت سیرکل در زمان نگارش این متن، کل ذخیره را ۶۸٫۲۷ میلیارد دلار نشان می‌دهد، در برابر ۶۷٫۹۷ میلیارد USDC در گردش. ذخیره در آن هفته حدود ۰٫۳ میلیارد دلار بیشتر از توکن‌های در گردش بود.

بخش بزرگ ذخیره در صندوقی است که سیرکل مخصوص USDC راه انداخته: Circle Reserve Fund با کد USDXX. این صندوق یک صندوق بازار پول دولتی است که نزد کمیسیون بورس آمریکا (SEC) ثبت شده و بلک‌راک (BlackRock) آن را مدیریت می‌کند. فهرست دارایی‌های صندوق هر روز در سایت بلک‌راک منتشر می‌شود و هر کسی می‌تواند آن را ببیند.

نمای شیشه‌ای برج ۵۰ هادسن یاردز نیویورک از پایین با شاخه‌های درخت در کنار تصویر
برج ۵۰ هادسن یاردز در نیویورک، دفتر مرکزی بلک‌راک که صندوق USDXX را مدیریت می‌کند. عکس: Kidfly182، ویکی‌مدیا کامنز، CC BY 4.0.
ترکیب ذخیره در همان هفته چهار بخش داشت:
  • ۳۹٫۵۰ میلیارد دلار، حدود ۵۸ درصد: ریپو معکوس یک‌شبه، یعنی پولی که برای یک شب قرض داده شده و وثیقه‌اش اوراق خزانه آمریکاست.
  • ۲۲٫۲۶ میلیارد دلار، حدود ۳۳ درصد: اسناد خزانه آمریکا که کمتر از سه ماه تا سررسیدشان مانده است.
  • ۵٫۷۲ میلیارد دلار، حدود ۸ درصد: سپرده نقد در بانک‌هایی که مهم سیستمی شمرده می‌شوند.
  • ۰٫۷۹ میلیارد دلار، حدود یک درصد: سپرده نقد در بانک‌های دیگر.

ستون ذخیره ۶۸٫۲۷ میلیارد دلاری USDC در چهار بخش کنار ستون ۶۷٫۹۷ میلیارد USDC در گردش و ارقام ساخت و بازخرید
ترکیب ذخیره USDC و ارقام ساخت و بازخرید. منبع: صفحه شفافیت سیرکل.

سیرکل ترکیب ذخیره را هر هفته منتشر می‌کند. یکی از چهار مؤسسه بزرگ حسابرسی هم هر ماه گزارش اطمینان (attestation) می‌دهد که ذخیره از USDC در گردش کمتر نیست. این گزارش‌ها طبق استانداردهای انجمن حسابداران رسمی آمریکا (AICPA) تهیه می‌شوند. گزارش اطمینان با حسابرسی کامل صورت‌های مالی یکی نیست. موجودی ذخیره را در تاریخ‌های مشخص تأیید می‌کند، نه همه ریسک‌های شرکت را.

سود ذخیره به دارنده USDC نمی‌رسد. بند ۲ شرایط استفاده می‌گوید دارنده هیچ حقی بر بهره ذخیره ندارد و خود USDC بازده نمی‌دهد. سیرکل در فصل سوم ۲۰۲۶ از درآمد همین ذخیره ۶۵۸ میلیون دلار گرفت که ۸ درصد کمتر از سال قبل بود، چون نرخ بازده ذخیره پایین آمده بود.

USDC بومی، USDC.e و نسخه Binance-Peg چه فرقی دارند؟

نماد USDC روی یک شبکه ممکن است به چند قرارداد مختلف اشاره کند. USDC از دو راه به یک شبکه تازه می‌رسد و فقط یکی از این دو راه نسخه‌ای می‌سازد که سیرکل آن را بازخرید می‌کند.

راه اول پروتکل انتقال بین زنجیره‌ای خود سیرکل است: CCTP. توکن در شبکه مبدأ سوزانده می‌شود و از عرضه آنجا کم می‌شود. سیرکل سوزاندن را تأیید و امضا می‌کند و قرارداد شبکه مقصد با دیدن این امضا همان مقدار USDC تازه می‌سازد. در این مسیر واسطه یا استخری وجود ندارد. توکنی که به مقصد می‌رسد USDC بومی است و آدرس قراردادش در فهرست سیرکل ثبت شده است.

USDC بومی، USDC.e و نسخه Binance-Peg چه فرقی دارند؟
معیار USDC بومی USDC پل‌شده یا Peg
صادرکننده سیرکل پل یا صرافی واسطه
بازخرید نزد سیرکل بله، برای دارنده حساب مینت نه
آدرس در فهرست سیرکل هست نیست
ریسک اضافه ندارد امنیت و توان پرداخت واسطه
نمونه در بیت‌پین اتریوم، سولانا BEP20

راه دوم یک پل بلاکچین یا صرافی واسطه است. USDC اصلی در قرارداد یا حساب واسطه قفل می‌شود و در شبکه مقصد یک توکن هم‌نماد صادر می‌شود. ارزش این توکن به امانت‌داری واسطه بستگی دارد. اگر پل هک شود یا واسطه نتواند USDC اصلی را پس بدهد، نسخه هم‌نماد پشتوانه‌اش را از دست می‌دهد. بند ۸ شرایط استفاده هم صریح است: سیرکل فقط USDC خودش را پشتیبانی می‌کند و تعهدی به نسخه‌های کپی (copy) یا پوشش‌دار (wrapper) ندارد.

نمودار دو مسیر؛ بالا سوزاندن و ساختن USDC بومی با CCTP، پایین قفل USDC در پل و صدور توکن هم‌نماد در مقصد
دو مسیر رسیدن USDC به یک شبکه. مسیر پایین همان راهی است که USDC.e و نسخه Binance-Peg از آن آمده‌اند.

USDC روی کدام شبکه‌ها کار می‌کند؟

بیت‌پین USDC را روی چهار شبکه از فهرست سیرکل می‌پذیرد: اتریوم، سولانا، آربیتروم وان و پالیگان. شبکه پنجم بایننس اسمارت چین است که در فهرست سیرکل نیست. شبکه‌ای که برای واریز یا برداشت انتخاب می‌کنید سه چیز را تعیین می‌کند: کدام نسخه USDC را دارید، کارمزد را با چه ارزی می‌پردازید و آدرس مقصد چه شکلی دارد. اینفوگرافیک زیر این سه را برای هر شبکه کنار هم گذاشته است.

جدول شش شبکه USDC با ناشر، ارز کارمزد، موجودی و آدرس قرارداد؛ پنج شبکه بیت‌پین و ترون با وضعیت متوقف
ناشر، ارز کارمزد، موجودی و آدرس قرارداد USDC در هر شبکه. موجودی‌ها از DefiLlama و آدرس‌ها از مستندات سیرکل، بررسی ۲۷ آبان ۱۴۰۵.

اتریوم (ERC-20)

USDC سپتامبر ۲۰۱۸ روی شبکه اتریوم شروع به کار کرد و هنوز بیشترین موجودی‌اش همین‌جاست. طبق داده DefiLlama در ۲۷ آبان ۱۴۰۵، حدود ۴۱٫۵ میلیارد USDC روی اتریوم بود، یعنی بیش از نیمی از کل عرضه. آدرس قرارداد در فهرست سیرکل 0xA0b86991c6218b36c1d19D4a2e9Eb0cE3606eB48 است و توکن شش رقم اعشار دارد.

هر انتقال USDC روی اتریوم کارمزد گس می‌خواهد و این کارمزد با ETH پرداخت می‌شود، نه با خود USDC. کیف پولی که هزار USDC دارد ولی ETH ندارد نمی‌تواند حتی یک واحد از آن را بفرستد. هنگام برداشت از بیت‌پین کارمزد شبکه را خود صرافی کم می‌کند. از وقتی USDC به کیف پول شخصی‌تان رسید، تهیه ETH برای جابه‌جایی بعدی با شماست. اتریوم گران‌ترین شبکه میان این پنج گزینه است و برای مبلغ کم، شبکه‌های دیگر به‌صرفه‌ترند.

سولانا

USDC روی سولانا هم بومی است و سیرکل آن را مستقیم صادر می‌کند. DefiLlama در ۲۷ آبان ۱۴۰۵ حدود ۷٫۲ میلیارد USDC روی این شبکه ثبت کرد. سولانا شناسه توکن را آدرس مینت (mint) می‌نامد و برای USDC برابر EPjFWdd5AufqSSqeM2qN1xzybapC8G4wEGGkZwyTDt1v است.

آدرس کیف پول سولانا با 0x شروع نمی‌شود و بین ۳۲ تا ۴۴ کاراکتر دارد. الگوی آدرسی که API بیت‌پین برای این شبکه تعریف کرده همین است و آدرس 0x را نمی‌پذیرد، پس اشتباه گرفتن آدرس اتریومی با سولانا پیش از ارسال دیده می‌شود. کارمزد شبکه با SOL پرداخت می‌شود و کم است، اما صفر نیست. هر کیف پول برای نگه داشتن USDC یک حساب توکن جدا لازم دارد و ساختن آن در اولین دریافت مقداری SOL به‌عنوان اجاره (rent) قفل می‌کند. کیف پول سولانا بدون SOL، USDC را جابه‌جا نمی‌کند.

آربیتروم وان و پالیگان

روی آربیتروم و پالیگان دو نسخه USDC در گردش است. این دو شبکه پیش از آنکه سیرکل مستقیم رویشان USDC صادر کند، از راه پل اتریوم USDC گرفته بودند. آن نسخه پل‌شده امروز در بیشتر کیف پول‌ها USDC.e نام دارد. پسوند e از اتریوم می‌آید.

آربیتروم وان و پالیگان
شبکه USDC بومی سیرکل USDC.e پل‌شده ارز کارمزد
آربیتروم وان 0xaf88d065e77c8cC2239327C5EDb3A432268e5831 0xFF970A61A04b1cA14834A43f5dE4533eBDDB5CC8 ETH روی آربیتروم
پالیگان PoS 0x3c499c542cEF5E3811e1192ce70d8cC03d5c3359 0x2791Bca1f2de4661ED88A30C99A7a9449Aa84174 POL (نام قبلی MATIC)

حالا نسخه بومی چند ده برابر نسخه پل‌شده است. DefiLlama در ۲۷ آبان ۱۴۰۵ حدود ۲٫۸ میلیارد USDC روی آربیتروم و حدود ۱٫۶ میلیارد روی پالیگان ثبت کرد. عرضه قرارداد USDC.e روی آربیتروم را همان روز مستقیم از گره عمومی شبکه خواندیم: حدود ۴۷ میلیون. USDC.e کوچک شده، اما هنوز در کیف پول‌ها و استخرهای قدیمی پیدا می‌شود.

کارمزد آربیتروم با ETH پرداخت می‌شود، اما ETH روی خود آربیتروم، نه روی اتریوم. کارمزد پالیگان با POL است و کد این شبکه در API بیت‌پین هنوز MATIC است. پیش از واریز از هر کدام از این دو شبکه، آدرس قرارداد توکن کیف پولتان را با جدول بالا چک کنید. اگر نسخه شما USDC.e است، پیش از ارسال از پشتیبانی بیت‌پین بپرسید که این نسخه را می‌پذیرد یا نه.

بایننس اسمارت چین (BEP20)

USDC روی بایننس اسمارت چین را سیرکل صادر نکرده است. ناشرش بایننس است و پشتوانه‌اش USDC بومی است که نزد خود بایننس نگه داشته می‌شود. در اکسپلوررها برچسب Binance-Peg USD Coin دارد، ولی نامی که داخل قرارداد ثبت شده فقط «USD Coin» است و نمادش USDC. کیف پول همین دو مقدار را نمایش می‌دهد و فرقی با نسخه بومی نشان نمی‌دهد. استاندارد این توکن‌ها را در مطلب استاندارد BEP20 چیست بخوانید. کارمزد این شبکه با BNB پرداخت می‌شود.

USDC روی BEP20 نزد سیرکل بازخرید نمی‌شود و پشتوانه‌اش به بایننس وابسته است. اگر پروتکل یا صرافی مقصد نوشته «فقط USDC بومی»، این شبکه را برای برداشت انتخاب نکنید.

این نسخه ارزش کمتری ندارد، یک واسطه بیشتر دارد. تا وقتی بایننس USDC پشتوانه را نگه دارد و تبدیل یک‌به‌یک را انجام دهد، ارزشش با بقیه نسخه‌ها یکی می‌ماند. گزارش فصل سوم سیرکل خبر داده که بایننس ۱۰۰ میلیون دلار در سهام سیرکل سرمایه‌گذاری کرده و قرارداد ترویج USDC را تمدید کرده است. این سرمایه‌گذاری ناشر نسخه BEP20 را عوض نکرده و این نسخه هنوز Binance-Peg است.

ترون: صدور متوقف شده

سیرکل ۲ اسفند ۱۴۰۲ (۲۱ فوریه ۲۰۲۴) در اطلاعیه توقف USDC روی ترون اعلام کرد که دیگر روی شبکه ترون USDC تازه نمی‌سازد. انتقال از حساب‌های مینت به کیف پول‌های بیرونی روی ترون هم قطع شد. مشتریان مینت تا پایان فوریه ۲۰۲۵ فرصت داشتند موجودی ترون را به شبکه دیگری ببرند یا نزد سیرکل نقد کنند. دلیل رسمی، بازبینی مدیریت ریسک شبکه‌هایی بود که USDC روی آن‌ها صادر می‌شود.

DefiLlama در ۲۷ آبان ۱۴۰۵ هنوز حدود ۲۸ میلیون USDC روی ترون ثبت کرده بود. این توکن‌ها روی شبکه هستند، اما سیرکل دیگر پشتیبانشان نیست و بیت‌پین هم برای USDC شبکه ترون ندارد. کاربری که به تتر TRC20 عادت دارد، گاهی آدرس ترون خودش را برای دریافت USDC می‌فرستد. اگر USDC روی شبکه‌ای رفته که مقصد آن را نمی‌خواند، راهنمای بازیابی ارز ارسال‌شده به شبکه اشتباه راه‌های ممکن را توضیح داده است.

بیس، هایپرلیکوئید و شبکه‌های دیگر

آدرس‌های بیس هم مثل اتریوم و آربیتروم با 0x شروع می‌شوند و ۴۲ کاراکتر دارند. کیف پولی مثل متامسک برای هر سه شبکه یک آدرس می‌سازد. اگر USDC را از بیس به آدرس واریز اتریوم یا آربیتروم بیت‌پین بفرستید، تراکنش روی زنجیره موفق ثبت می‌شود، اما به شبکه‌ای رسیده که حساب واریز شما در بیت‌پین آن را نمی‌خواند. اگر شبکه مبدأ در فهرست صفحه واریز نیست، اول USDC را در همان کیف پول یا صرافی مبدأ به یکی از پنج شبکه پشتیبانی‌شده ببرید، برای نسخه بومی با CCTP.

تاریخچه USDC از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶

USDC اردیبهشت ۱۳۹۷ معرفی شد و ۴ مهر ۱۳۹۷ (۲۶ سپتامبر ۲۰۱۸) به بازار آمد. ناشر اولش کنسرسیوم سنتر (Centre) بود که سیرکل و صرافی کوین‌بیس (Coinbase) با هم ساخته بودند. تا تیر ۱۳۹۹ عرضه زیر یک میلیارد ماند. رشد بزرگ از ۲۰۲۱ شروع شد، وقتی پروتکل‌های وام‌دهی و صرافی‌های غیرمتمرکز برای وثیقه و جفت معاملاتی به دلاری روی زنجیره نیاز داشتند که هر ماه گزارش ذخیره منتشر کند. اولین اوج ۳۰ خرداد ۱۴۰۱ (۲۰ ژوئن ۲۰۲۲) با ۵۵٫۲ میلیارد USDC در گردش ثبت شد.

اسفند ۱۴۰۱ ناظران آمریکایی سیلیکون ولی بانک (Silicon Valley Bank) را بستند. سیرکل، به گزارش CoinDesk، ۳٫۳ میلیارد دلار از نقد ذخیره را در همین بانک داشت. بانک‌ها آخر هفته بسته بودند و بازخرید کند شد. به ثبت CoinGecko، کمترین ارزش تاریخی USDC روز ۲۰ اسفند ۱۴۰۱ برابر ۰٫۸۷۷۶ دلار بود. وقتی دولت آمریکا سپرده‌های آن بانک را تضمین کرد، ارزش USDC به یک دلار برگشت، اما عرضه تا ماه‌ها بعد کم شد.

خط آبی عرضه USDC از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ با اوج ۵۵ میلیارد در ۲۰۲۲، کف ۲۳ میلیارد در ۲۰۲۳ و رکورد ۷۹٫۶ میلیارد در ۲۰۲۶
عرضه USDC روی همه شبکه‌ها، داده هفتگی DefiLlama دریافت‌شده در ۲۷ آبان ۱۴۰۵. عدد DefiLlama کمی بیشتر از عدد خود سیرکل است، چون نسخه‌های هم‌نماد را هم می‌شمارد.

عرضه تا ۲۴ آبان ۱۴۰۲ پایین رفت و به ۲۳٫۲ میلیارد رسید. مرداد ۱۴۰۲، وسط همین افت، سنتر منحل شد. از آن به بعد صدور و مدیریت USDC فقط با سیرکل است و کوین‌بیس در عوض سهمش، سهام سیرکل گرفت. برگشت از زمستان ۱۴۰۲ شروع شد و رکورد تازه ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ ثبت شد: ۷۹٫۶ میلیارد. از آن رکورد، عرضه حدود ۱۰ میلیارد کم شده و ۲۷ آبان ۱۴۰۵ به حدود ۶۹٫۳ میلیارد رسیده است.

طبق گزارش فصل سوم ۲۰۲۶ سیرکل، میانگین USDC در گردش در آن فصل ۷۳٫۳ میلیارد دلار بود، ۸ درصد بیشتر از سال قبل. عرضه آبان از میانگین همان فصل کمتر است. شکل این افت با اسفند ۱۴۰۱ فرق دارد. آن زمان در ده روز اول بحران حدود هفت میلیارد USDC از گردش خارج شد. کاهش بعد از رکورد ۱۴۰۴ در هشت ماه و با چند بالا و پایین رخ داده است.

قوانین آمریکا و اروپا درباره USDC

ارز دیجیتال USDC زیر سه دسته تصمیم قرار دارد: قوانین اتحادیه اروپا، قوانین آمریکا و تصمیم‌های خود سیرکل. خط زمانی زیر مهم‌ترین تاریخ‌های هر سه را از ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵ نشان می‌دهد.

خط زمانی سه‌ستونه آمریکا، اتحادیه اروپا و سیرکل با تاریخ‌های مرداد ۱۴۰۲ تا دی ۱۴۰۵
قوانین آمریکا و اروپا و تصمیم‌های سیرکل درباره USDC از ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵. ردیف آخر هنوز اجرا نشده است.

اروپا زودتر قانون‌گذاری کرد. ۱۱ تیر ۱۴۰۳ ناظر بانکی فرانسه (ACPR) به شاخه فرانسوی سیرکل پروانه مؤسسه پول الکترونیک داد. سیرکل در اطلاعیه همان روز خود را اولین ناشر جهانی استیبل کوین خواند که با مقررات MiCA سازگار شده است. نسخه شرایط استفاده که بندهایش در بخش مسدودسازی آمده، برای دارندگان بیرون از منطقه اقتصادی اروپاست. دارنده داخل اروپا تابع سند جداگانه‌ای است.

آمریکا یک سال بعد قانون مخصوص استیبل کوین را تصویب کرد. قانون GENIUS که ۲۷ تیر ۱۴۰۴ امضا شد، از ناشر ذخیره یک‌به‌یک از نقد و اوراق کوتاه‌مدت می‌خواهد و پرداخت بهره به دارنده را ممنوع می‌کند. نهاد بیمه سپرده آمریکا (FDIC) ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ پیش‌نویس اجرای این قانون را منتشر کرد. به گزارش ABA Banking Journal، این پیش‌نویس بیمه سپرده‌های ذخیره را به دارنده توکن نمی‌رساند. ۲۹ مهر ۱۴۰۵ دفتر کنترل پول آمریکا (OCC) قاعده نهایی اجرای قانون را منتشر کرد. به گزارش Banking Dive، این قاعده پرداخت مستقیم سود از ناشر به مشتری را ممنوع می‌کند و طرح‌های پاداش شخص ثالث را جداگانه بررسی می‌کند. اجرای آن از ۲۸ دی ۱۴۰۵ است.

تصمیم‌های خود سیرکل هم روی USDC اثر گذاشته است. سهام گروه سیرکل ۱۵ خرداد ۱۴۰۴ با نماد CRCL وارد بورس نیویورک شد و از آن زمان گزارش‌های فصلی شرکت عمومی است. ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ آرک (Arc) به شبکه اصلی رسید. آرک بلاکچین لایه یک خود سیرکل است و در آن کارمزد تراکنش با USDC پرداخت می‌شود.

آیا سیرکل می‌تواند USDC را مسدود کند؟

بله. توانایی فنی و حق قراردادی هر دو را دارد. بند ۳ شرایط استفاده USDC در نسخه ۲۳ مهر ۱۴۰۵ فهرست «مناطق محدود» را این‌طور آورده است: «در حال حاضر کوبا، ایران، کره شمالی و مناطق کریمه، دونتسک، لوهانسک، خرسون و زاپوریژیای اوکراین.» بند ۳۰ نگه داشتن و استفاده از USDC را برای شخص محدود ممنوع می‌کند. بند ۲۱ هم تراکنش‌های مرتبط با هر شخص محدود را ممنوع می‌داند و حق نظارت و توقف آن‌ها را برای سیرکل نگه می‌دارد.

بند ۳ شرایط استفاده USDC با کادر نارنجی دور فهرست مناطق محدود که ایران در آن آمده است

بند ۱۳ همان سند فهرست ریسک‌هاست و زیرعنوان «آدرس‌های مسدود و دارایی ضبط‌شده» دارد. طبق این بند، سیرکل آدرسی را می‌بندد که «به صلاحدید خودش» ممکن است به فعالیت غیرقانونی یا نقض شرایط استفاده ربط داشته باشد. اگر USDC به چنین آدرسی بفرستید یا از آن بگیرید، سیرکل می‌تواند همان USDC را هم مسدود کند.

زیرعنوان «فهرست سیاه» (Blocklisting) می‌گوید سیرکل حق دارد طبق سیاست خودش انتقال USDC به یک آدرس و از آن را ببندد. این قابلیت در قرارداد هوشمند USDC تعبیه شده، نه در کیف پول شما. پس کیف پول شخصی هم از آن در امان نیست. روش فنی این کار را مطلب آیا ارز دیجیتال قابل مسدود شدن است توضیح داده است.

سیرکل این اختیار را چند بار به کار برده است. دو نمونه مستند:

  • مرداد ۱۴۰۱: وزارت خزانه‌داری آمریکا میکسر تورنادو کش (Tornado Cash) را تحریم کرد و سیرکل حدود ۷۵ هزار USDC را در آدرس‌های همان فهرست قفل کرد. خود تحریم ۱ فروردین ۱۴۰۴ لغو شد.
  • ۳ فروردین ۱۴۰۵: سیرکل با یک حکم مهروموم‌شده دادگاه فدرال نیویورک در یک دعوای مدنی، ۱۶ آدرس اتریوم را یک‌جا بست. به گزارش AMLBot، بیشترشان کیف پول داغ کسب‌وکارهای فعال بودند و یکی قرارداد پل ckETH بنیاد دفینیتی (DFINITY). هیچ‌کدام تحریمی یا هکر نبودند و هشدار قبلی نگرفتند. تا سه روز بعد فقط یکی از آن‌ها باز شده بود.

نمونه دوم برای کاربر ایرانی مهم‌تر است، چون نشان می‌دهد برای مسدود شدن یک آدرس لازم نیست نامی در فهرست تحریم باشد. باز ماندن یک آدرس تا امروز تضمینی برای فردا نیست. آدرس کیف پول شخصی هم مثل آدرس صرافی روی زنجیره دیده می‌شود و هر کسی می‌تواند تاریخچه‌اش را ردیابی کند.

USDC مسدودشده با هیچ کیف پولی جابه‌جا نمی‌شود و فقط سیرکل می‌تواند آن را آزاد کند. هر چه USDC را مدت بیشتری در کیف پول شخصی نگه دارید، مدت بیشتری در معرض این ریسک هستید.

پیش از برداشت USDC چه چیزهایی را چک کنید؟

در برداشت USDC، شبکه یا نسخه اشتباه می‌تواند کل مبلغ را گیر بیندازد. پیش از اینکه USDC را از بیت‌پین به کیف پول یا صرافی دیگری بفرستید، این سه مورد را چک کنید:

پیش از برداشت USDC چه چیزهایی را چک کنید؟
مورد پرسش کجا چک کنیم
۱. شبکه مقصد کدام شبکه USDC را می‌پذیرد؟ ترون جزو گزینه‌ها نیست. صفحه واریز مقصد؛ شبکه دو طرف باید یکی باشد
۲. نسخه مقصد USDC بومی می‌خواهد یا نسخه Peg را هم می‌پذیرد؟ فهرست آدرس سیرکل و صفحه توکن کیف پول
۳. کارمزد شبکه کیف پول مقصد ETH، SOL، POL یا BNB برای جابه‌جایی بعدی دارد؟ موجودی ارز اصلی همان شبکه در کیف پول

تراکنش USDC روی زنجیره دکمه لغو ندارد و بند ۱۳ شرایط استفاده هم می‌گوید سیرکل تراکنش انجام‌شده را برنمی‌گرداند. کارمزد برداشت هر شبکه در صفحه کارمزدهای بیت‌پین آمده و برای مبلغ کم، فرق شبکه‌ها محسوس است. حداقل مبلغ و روند ثبت سفارش را صفحه معامله USDC در بیت‌پین توضیح داده است.

API بیت‌پین USDC را جزو دارایی‌هایی علامت زده که در وام بیت‌پین پذیرفته می‌شوند. برای USDC استیکینگ در بیت‌پین تعریف نشده است.

USDC به درد چه کسی می‌خورد؟

ارز دیجیتال USDC یکی از شفاف‌ترین استیبل کوین‌های بازار است. ترکیب ذخیره‌اش هر هفته منتشر می‌شود و بیشتر آن در صندوقی است که فهرست دارایی‌اش را روزانه اعلام می‌کند. ناشرش هم شرکتی بورسی با پروانه اروپایی است. قوت اصلی آن همین ذخیره ساده و کانال بازخرید فعال است. ضعف اصلی‌اش برای کاربر ایرانی این است که ناشر، ایران را منطقه محدود می‌داند و ابزار مسدود کردن آدرس را در اختیار دارد.

  • در نهایت می‌توان گفت که USDC برای کسی مفید است که با پروتکل‌های دیفای روی اتریوم، سولانا یا آربیتروم کار می‌کند و دلار روی زنجیره لازم دارد. برای نگهداری طولانی در کیف پول شخصی، ریسک مسدود شدن را باید جدی گرفت. ارزش USDC هم در بحران از یک دلار فاصله گرفته است.

منابع

  • سیرکل، شرایط استفاده USDC، نسخه ۲۳ مهر ۱۴۰۵، بندهای ۲، ۳، ۸، ۱۳، ۲۱ و ۳۰
  • سیرکل، صفحه شفافیت، داده ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶
  • سیرکل، مستندات آدرس قراردادهای USDC، ۳۸ شبکه اصلی
  • سیرکل، اطلاعیه توقف USDC روی ترون، ۲۱ فوریه ۲۰۲۴
  • سیرکل، اطلاعیه سازگاری با MiCA، ۱ ژوئیه ۲۰۲۴
  • سیرکل، گزارش نتایج فصل سوم ۲۰۲۶، ۴ نوامبر ۲۰۲۶
  • DefiLlama، API استیبل کوین USDC، موجودی به تفکیک شبکه و سری تاریخی
  • CoinGecko، API داده USDC: رتبه، عرضه و کمترین ارزش تاریخی ۱۱ مارس ۲۰۲۳
  • گره‌های عمومی RPC شبکه‌های BSC و آربیتروم: نام، اعشار و عرضه قراردادها
  • API بیت‌پین، رکورد USDC و شبکه‌ها
  • CoinDesk، ذخیره ۳٫۳ میلیارد دلاری USDC در سیلیکون ولی بانک، ۱۱ مارس ۲۰۲۳
  • The Block، قفل شدن USDC در آدرس‌های تورنادو کش، اوت ۲۰۲۲
  • AMLBot، گزارش مسدودسازی ۱۶ آدرس اتریوم با حکم دادگاه فدرال نیویورک، ۲۶ مارس ۲۰۲۶
  • Axios، لغو تحریم تورنادو کش، ۲۱ مارس ۲۰۲۵
  • FDIC، اطلاعیه پیش‌نویس اجرای قانون GENIUS، ۷ آوریل ۲۰۲۶؛ ABA Banking Journal، گزارش همان پیش‌نویس، ۷ آوریل ۲۰۲۶
  • Banking Dive، قاعده نهایی OCC برای قانون GENIUS، ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶
  • Fortune، سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیون دلاری بایننس در سیرکل، ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶
  • ویکی‌پدیای انگلیسی، 50 Hudson Yards، بخش مستأجران