اگر دنبال بهترین ارزهای شبکه تون هستید، اول دو اتفاق مهم را بدانید. اول اینکه تون کوین در خرداد ۱۴۰۵ به «گرام» (GRAM) تغییر نام داد و حالا در صرافی‌ها، از جمله بیت‌پین، با همین نام معامله می‌شود. دوم اینکه توکن‌های پرسروصدای تلگرامی مثل نات کوین، داگز، همستر و کتیزن، که سال ۲۰۲۴ ستاره این اکوسیستم بودند، بین ۹۶ تا ۹۹ درصد از سقف قیمتشان فاصله گرفته‌اند.

در این راهنما ارزهای شبکه تون را در سه گروه بررسی کرده‌ایم: خود گرام، پروژه‌های زیرساختی و دیفای، و توکن‌های بازی‌ها و میم‌کوین‌های تلگرامی. برای هر کدام ارزش بازار، عملکرد یک سال اخیر و ریسک اصلی را آورده‌ایم تا بدانید کدام پروژه کاربرد واقعی دارد و کدام فقط هیجان بود.

خلاصه در چند خط

  • تون کوین از ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ با نام گرام (GRAM) شناخته می‌شود. نیازی به تبدیل یا سواپ نیست و هر پیامی که شما را به «مهاجرت توکن» دعوت کند کلاهبرداری است.
  • گرام با ارزش بازار حدود ۳٫۵ میلیارد دلار ستون اصلی اکوسیستم است، ولی ۸۵ درصد زیر سقف تاریخی‌اش معامله می‌شود.
  • پرکاربردترین دارایی شبکه تتر است؛ حدود ۶۱۲ میلیون دلار تتر روی تون در گردش است.
  • دیفای تون کوچک است. بزرگ‌ترین پروژه آن، تون‌استیکرز، حدود ۱۷۹ میلیون دلار دارایی قفل‌شده دارد.
  • توکن‌های تپ تو ارن و میم‌کوین‌های تلگرامی بیشتر ارزش خود را از دست داده‌اند و برای سرمایه‌گذاری بلندمدت ریسک بسیار بالایی دارند.

شبکه تون چیست و چرا تون کوین گرام شد؟

تون (The Open Network) یک بلاکچین لایه یک است که اولین بار تیم تلگرام و برادران دورف آن را طراحی کردند. تلگرام در سال ۲۰۱۸ برای این پروژه حدود ۱٫۷ میلیارد دلار جذب سرمایه کرد و نام توکن آن را «گرام» گذاشت. کمیسیون بورس آمریکا جلوی عرضه را گرفت و تلگرام در سال ۲۰۲۰ از پروژه کنار رفت، حدود ۱٫۲ میلیارد دلار به سرمایه‌گذاران برگرداند و ۱۸٫۵ میلیون دلار جریمه پرداخت. پس از آن جامعه توسعه‌دهندگان شبکه را ادامه داد و توکن با نام تون کوین شناخته شد. برای آشنایی کامل با این شبکه مقاله تون کوین چیست را بخوانید.

در سال ۲۰۲۶ تلگرام دوباره نقش مستقیمی در شبکه گرفت. پاول دورف در ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ پیشنهاد بازگشت به نام اصلی «گرام» را مطرح کرد، حدود ۸۰ درصد آرای شرکت‌کنندگان در رای‌گیری جامعه موافق بود و تغییر نام از ۲۵ خرداد اجرا شد. چند نکته کاربردی درباره این تغییر:

  • نام بلاکچین همچنان تون (TON) است و فقط نام و نماد ارز آن به GRAM تغییر کرده است.
  • موجودی‌ها به‌صورت خودکار و یک‌به‌یک تبدیل شدند. آدرس کیف پول، قراردادها و NFTها تغییری نکرده‌اند.
  • سایت یا رباتی که برای «تبدیل تون به گرام» از شما عبارت بازیابی یا امضای تراکنش بخواهد، کلاهبرداری است.

تغییر نام بخشی از برنامه‌ای بزرگ‌تر بود. پیش از آن ارتقای Catchain 2.0 زمان تولید بلاک را به حدود ۴۰۰ میلی‌ثانیه رساند و کارمزد تراکنش‌ها حدود شش برابر کم شد. تلگرام هم به یکی از بزرگ‌ترین اعتبارسنج‌های شبکه تبدیل شد.

اکوسیستم شبکه تون در ۱۴۰۵؛ گرام، تتر روی تون، پروژه‌های دیفای و توکن‌های تلگرامی
نقشه اکوسیستم تون؛ بیشتر ارزش شبکه در گرام و تتر است

مقایسه ارزهای شبکه تون در یک نگاه

ارقام بر اساس داده CoinGecko و DefiLlama در ۱۰ و ۱۱ آبان ۱۴۰۵ است. ستون آخر نشان می‌دهد ارز در بیت‌پین قابل معامله است یا نه.

مقایسه ارزهای شبکه تون در یک نگاه
ارز دسته ارزش بازار تغییر یک‌ساله فاصله از سقف در بیت‌پین
گرام (GRAM) ارز اصلی شبکه ۳٫۵ میلیارد دلار ۴۷ درصد افت ۸۵ درصد دارد
تتر روی تون (USDT) استیبل کوین ۶۱۲ میلیون دلار در گردش روی تون ثابت (یک دلار) ندارد دارد
نات کوین (NOT) بازی تپ تو ارن ۳۶ میلیون دلار ۵۴ درصد افت ۹۹ درصد دارد
استون‌فای (STON) صرافی غیرمتمرکز ۳۴ میلیون دلار ۱۵ درصد افت بیش از ۹۰ درصد ندارد
کتیزن (CATI) بازی ۲۸ میلیون دلار ۴۷ درصد افت ۹۶ درصد دارد
داگز (DOGS) میم کوین ۱۷ میلیون دلار ۳۸ درصد افت ۹۸ درصد دارد
همستر کامبت (HMSTR) بازی تپ تو ارن ۹ میلیون دلار ۶۵ درصد افت ۹۸ درصد دارد
اوا (EVAA) وام‌دهی ۸ میلیون دلار ۸۶ درصد افت ۹۱ درصد ندارد

گرام (GRAM)؛ ارز اصلی شبکه تون

گرام همان تون کوین سابق است و برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها، استیکینگ و اجرای مینی‌اپ‌های تلگرام استفاده می‌شود. ارزش بازار آن در آبان ۱۴۰۵ حدود ۳٫۵ میلیارد دلار و رتبه‌اش در بازار حدود ۳۱ است. حدود ۲٫۸ میلیارد گرام در گردش است.

نقطه قوت گرام اتصال مستقیم به تلگرام با نزدیک به یک میلیارد کاربر است. نقطه ضعفش اینکه این اتصال تا امروز به رشد پایدار قیمت تبدیل نشده است: گرام در ۲۵ خرداد ۱۴۰۳ به سقف ۸٫۲۵ دلار رسید و حالا حدود ۱٫۲ دلار معامله می‌شود. یک ریسک تازه هم وجود دارد؛ طبق گزارش‌ها، تغییرات فنی اخیر نرخ تورم سالانه گرام را از حدود ۰٫۶ درصد به حدود ۳٫۶ درصد می‌رساند. ورود سرمایه نهادی از طریق محصولاتی مثل ETP تون هم هنوز محدود است.

پروژه‌های زیرساختی و دیفای شبکه تون

اگر دنبال پروژه‌هایی هستید که کاربرد واقعی دارند، باید سراغ این بخش بیایید. فقط بدانید دیفای تون در مقایسه با شبکه‌هایی مثل اتریوم یا سولانا بسیار کوچک است و ارزش کل قفل‌شده در پروتکل‌های آن به چند صد میلیون دلار می‌رسد.

تتر روی شبکه تون

تتر از بهار ۱۴۰۳ روی شبکه تون عرضه شد و حالا حدود ۶۱۲ میلیون دلار از آن روی این شبکه در گردش است. کارمزد پایین انتقال، تون را به یکی از گزینه‌های ارزان برای جابه‌جایی استیبل کوین تبدیل کرده است. یادتان باشد شرکت تتر می‌تواند USDT هر آدرسی را مسدود کند؛ ریسکی که برای کاربران ایرانی جدی‌تر است.

تون‌استیکرز (Tonstakers)

بزرگ‌ترین پروژه دیفای تون یک پروتکل لیکویید استیکینگ است. کاربر گرام خود را استیک می‌کند و در مقابل توکن tsTON می‌گیرد که هم سود استیکینگ را دریافت می‌کند و هم در بقیه پروژه‌ها قابل استفاده است. دارایی قفل‌شده در تون‌استیکرز حدود ۱۷۹ میلیون دلار است.

استون‌فای و دی‌داست؛ صرافی‌های غیرمتمرکز

استون‌فای (STON.fi) بزرگ‌ترین صرافی غیرمتمرکز تون است و حدود ۲۲ میلیون دلار نقدینگی دارد. دی‌داست (DeDust) رقیب کوچک‌تر آن است. بیشتر معاملات توکن‌های تلگرامی روی همین دو صرافی انجام می‌شود. توکن STON با وجود کاربرد پلتفرم، فاصله زیادی تا سقف قیمتش دارد.

اوا و استورم ترید

اوا (EVAA) پروتکل وام‌دهی تون است و حدود ۷ میلیون دلار دارایی قفل‌شده دارد. توکن EVAA در یک سال اخیر حدود ۸۶ درصد افت کرده است. استورم ترید (Storm Trade) هم پلتفرم معاملات مشتقه این شبکه است. هر دو پروژه هنوز کوچک‌اند و ریسک قرارداد هوشمند و نقدشوندگی کم را باید جدی گرفت. برای مقایسه با پلتفرم‌های بزرگ‌تر، راهنمای بهترین پلتفرم‌های وام کریپتو را ببینید.

سهام توکنیزه‌شده روی تون

یکی از روندهای تازه شبکه تون، عرضه نسخه توکنی سهام شرکت‌هایی مثل تسلا، انویدیا و آلفابت است که از دارایی‌های دنیای واقعی (RWA) به حساب می‌آیند. حجم این بازار روی تون هنوز در حد چند ده میلیون دلار است و این محصولات معمولا برای ساکنان برخی کشورها، از جمله ایران، قابل استفاده نیستند.

توکن‌های تلگرامی؛ از هیجان تا افت ۹۸ درصدی

سال ۲۰۲۴ اوج بازی‌های تپ تو ارن در تلگرام بود. میلیون‌ها کاربر، از جمله کاربران ایرانی، با کلیک روی گوشی امتیاز جمع کردند و در نهایت ایردراپ گرفتند. نتیجه برای قیمت این توکن‌ها روشن بود: وقتی میلیون‌ها نفر توکن رایگان دریافت می‌کنند، بیشترشان همان روزهای اول می‌فروشند.

افت قیمت ارزهای شبکه تون از سقف تاریخی؛ نات کوین، داگز، همستر، کتیزن و گرام
فاصله ارزهای شبکه تون از بالاترین قیمت تاریخشان

نات کوین (NOT)

نات کوین اولین بازی تپ تو ارن موفق تلگرام بود و در اردیبهشت ۱۴۰۳ در صرافی‌های بزرگ لیست شد. ارزش بازار آن حالا حدود ۳۶ میلیون دلار است و ۹۹ درصد از سقف قیمتش فاصله دارد. تحلیل‌های قیمتی آن را در تحلیل نات کوین منتشر کرده‌ایم.

داگز (DOGS)

داگز یک میم کوین با الهام از سگ نمادین تلگرام است که در شهریور ۱۴۰۳ به کاربران قدیمی تلگرام ایردراپ شد. ارزش بازار آن حدود ۱۷ میلیون دلار است. درباره سازوکار آن در ربات داگز چیست نوشته‌ایم.

همستر کامبت (HMSTR) و کتیزن (CATI)

همستر کامبت احتمالا پرسروصداترین بازی تلگرامی بود، اما توکن HMSTR حالا فقط حدود ۹ میلیون دلار ارزش بازار دارد. کتیزن با حدود ۲۸ میلیون دلار وضعیت کمی بهتری دارد، اما آن هم ۹۶ درصد از سقف فاصله دارد. هر دو در بیت‌پین قابل معامله‌اند.

نتیجه‌گیری صادقانه این است: این توکن‌ها کاربرد مستقلی ندارند و قیمتشان بیشتر به هیجان بازار وابسته است. اگر آن‌ها را از ایردراپ دارید، تصمیم نگه‌داری یا فروش را بر اساس نقدشوندگی بگیرید، نه امید به بازگشت به سقف.

یک پروژه شبکه تون را چطور ارزیابی کنیم؟

قبل از خرید هر توکنی در اکوسیستم تون، این چند سوال را بپرسید:

  1. آیا محصول بدون توکن هم کار می‌کند؟ اگر توکن فقط برای جایزه دادن به کاربران ساخته شده، تقاضای واقعی برای آن وجود ندارد.
  2. ارزش قفل‌شده و کاربر فعال چقدر است؟ این اعداد را در DefiLlama و صفحه رسمی پروژه چک کنید، نه در تبلیغات کانال‌های تلگرامی.
  3. چه مقدار توکن هنوز آزاد نشده؟ آزادسازی توکن‌های تیم و سرمایه‌گذاران معمولا فشار فروش ایجاد می‌کند.
  4. نقدشوندگی کجاست؟ توکنی که فقط در یک صرافی غیرمتمرکز با نقدینگی چند صد هزار دلاری معامله می‌شود، هنگام فروش افت قیمت سنگینی دارد.
  5. ارتباط با تلگرام واقعی است یا ادعایی؟ خیلی از پروژه‌ها فقط با گذاشتن لوگوی تلگرام کنار نامشان جذاب به نظر می‌رسند.

آینده اکوسیستم تون؛ فرصت‌ها و ریسک‌ها

آینده اکوسیستم تون؛ فرصت‌ها و ریسک‌ها
فرصت‌ها ریسک‌ها
دسترسی مستقیم به کاربران تلگرام؛ هر مینی‌اپ تلگرامی برای تراکنش به تون نیاز دارد وابستگی شدید به تلگرام و شخص پاول دورف؛ هر مشکل حقوقی تلگرام مستقیم به شبکه سرایت می‌کند
کارمزد بسیار پایین و سرعت بالا بعد از ارتقای Catchain 2.0 دیفای کوچک و نقدینگی کم در مقایسه با شبکه‌های رقیب
نقش پررنگ تتر برای پرداخت و انتقال پول افزایش احتمالی تورم گرام بعد از تغییرات فنی
بازگشت تلگرام به عنوان اعتبارسنج اصلی و حامی شبکه تجربه منفی کاربران از توکن‌های تپ تو ارن و افت اعتماد به پروژه‌های تازه

جمع‌بندی ما این است که اگر بخواهید روی اکوسیستم تون سرمایه‌گذاری کنید، گرام منطقی‌ترین و کم‌ریسک‌ترین گزینه است، چون ارزش آن مستقیما به استفاده از شبکه گره خورده است. پروژه‌های دیفای کاربرد دارند اما توکن‌هایشان هنوز کوچک و پرنوسان‌اند. توکن‌های بازی‌ها و میم‌کوین‌های تلگرامی را باید پرریسک‌ترین بخش این اکوسیستم دانست. این مطلب توصیه سرمایه‌گذاری نیست و قبل از هر تصمیمی تحقیق خودتان را انجام دهید.

خرید و نگهداری ارزهای شبکه تون

گرام، نات کوین، داگز، همستر و کتیزن در بیت‌پین با تومان و تتر قابل معامله‌اند. برای نگهداری بیرون از صرافی، کیف پول‌های غیرامانی مثل تون‌کیپر (Tonkeeper) یا MyTonWallet گزینه‌های رایج‌اند. چند نکته که اشتباه در آن‌ها گران تمام می‌شود:

  • کیف پول داخلی تلگرام (Wallet) برای کاربران ایرانی محدودیت دارد. توضیح کامل را در مقاله محدودیت‌های کیف پول تلگرام برای ایرانیان و جایگزین‌هایش را در کیف پول تلگرام چیست ببینید.
  • هنگام واریز گرام یا توکن‌های تون به صرافی، اگر صرافی کامنت یا ممو (Memo) خواسته، حتما آن را وارد کنید. بدون آن، دارایی شما به حساب کاربری‌تان نمی‌رسد.
  • عبارت بازیابی کیف پول را هیچ‌وقت در ربات یا مینی‌اپ تلگرامی وارد نکنید. بیشتر سرقت‌های اکوسیستم تون از همین راه انجام می‌شود.

برای مقایسه کیف پول‌ها، راهنمای بهترین کیف پول ارز دیجیتال را بخوانید.

منابع

  • CoinGecko؛ ارزش بازار و تغییرات قیمت ارزهای اکوسیستم تون
  • DefiLlama؛ ارزش قفل‌شده پروتکل‌ها و حجم استیبل کوین‌ها روی تون
  • ton.org؛ وب‌سایت رسمی شبکه تون
  • crypto.news؛ جزئیات تغییر نام تون کوین به گرام