در دنیای ارزهای دیجیتال، هر تراکنش یک اثر انگشت منحصربه‌فرد دارد که به آن شناسه تراکنش یا TXID می‌گویند. این کد الفبایی-عددی به شما امکان می‌دهد هر انتقال رمزارز را در بلاک چین ردیابی و تأیید کنید. چه یک سرمایه‌گذار تازه‌کار باشید و چه یک معامله‌گر حرفه‌ای، درک این مفهوم برای مدیریت امن دارایی‌های دیجیتال ضروری است.

اگر برایتان سوال شده که فاکتور تراکنش‌های بلاکچین به چه شکلی است و چطور می‌توان آن را به دست آورد، این مقاله را مطالعه کنید.

شناسه تراکنش یا TXID چیست؟

شناسه تراکنش (Transaction ID) یک کد یکتا است که به هر تراکنش در شبکه بلاک چین اختصاص می‌یابد. این شناسه مانند یک رسید دیجیتال عمل می‌کند و امکان پیگیری، تأیید و بررسی جزئیات هر انتقال را فراهم می‌سازد.

هر بار که شما بیت کوین، اتریوم یا هر رمزارز دیگری ارسال می‌کنید، شبکه به‌صورت خودکار یک TXID تولید می‌کند. این کد به‌صورت دائمی در دفتر کل توزیع شده بلاک چین ثبت می‌شود و قابل تغییر یا حذف نیست.

در واقع شما می‌توانید شناسه تراکنش را مانند شماره رسید بانکی در نظر بگیرید. با این تفاوت که هر کسی می‌تواند با استفاده از این کد، جزئیات تراکنش را در مرورگر بلاکچین مشاهده کند.

به زبان ساده، هش تراکنش (Transaction Hash) از طریق یک فرآیند رمزنگاری به نام تابع هش (Hash Function) تولید می‌شود. به عنوان مثال در شبکه بیت کوین، الگوریتم SHA-256 دوبار روی داده‌های تراکنش اعمال می‌شود تا یک خروجی ۶۴ کاراکتری تولید شود.

به زبان ساده‌تر، تمام اطلاعات تراکنش شامل آدرس فرستنده، آدرس گیرنده، مقدار ارسالی و کارمزد، از یک «آسیاب ریاضی» عبور می‌کنند. خروجی این فرآیند یک رشته منحصربه‌فرد است که کوچک‌ترین تغییر در ورودی، خروجی کاملاً متفاوتی ایجاد می‌کند.

نکته جالب این است که اصطلاحات TXID و هش تراکنش در عمل یکسان هستند. تفاوت فقط در نام‌گذاری است؛ TXID بر نقش شناسایی‌کننده تأکید دارد و هش تراکنش بر فرآیند فنی تولید آن.

تفاوت TXID با شماره پیگیری سنتی بانکی

در سیستم بانکی سنتی، شماره پیگیری توسط یک نهاد مرکزی صادر می‌شود و فقط در پایگاه داده همان بانک قابل جستجو است. اما شناسه تراکنش در بلاک چین ماهیتی کاملاً متفاوت دارد.

شماره پیگیری بانکی شناسه تراکنش
صادرکننده بانک مرکزی شبکه غیرمتمرکز
دسترسی فقط طرفین تراکنش عمومی برای همه
قابلیت تغییر امکان‌پذیر توسط بانک غیرممکن
شفافیت محدود کامل

در بلاک چین، هر کسی می‌تواند با داشتن TXID جزئیات تراکنش را مشاهده کند. این شفافیت یکی از مزایای اصلی فناوری بلاک چین نسبت به سیستم‌های مالی سنتی است.

ساختار ظاهری یک شناسه تراکنش

یک TXID معمولاً شامل ۶۴ کاراکتر هگزادسیمال (Hexadecimal) است. این کاراکترها ترکیبی از اعداد ۰ تا ۹ و حروف a تا f هستند.

نمونه TXID بیت‌کوین:

f4184fc596403b9d638783cf57adfe4c75c605f6356fbc91338530e9831e9e16

این تراکنش خاص، اولین انتقال بیت کوین در تاریخ است که ساتوشی ناکاموتو در سال ۲۰۰۹ به هال فینی ارسال کرد.

نمونه TXID اتریوم:

0x2a1f9b7cd2e8f1a0b4c5d6e7f8a9b0c1d2e3f4a5b6c7d8e9f0a1b2c3d4e5f6a7

در اتریوم، شناسه تراکنش با پیشوند «0x» شروع می‌شود که نشان‌دهنده فرمت هگزادسیمال است.

هر شبکه بلاک چین فرمت خاص خود را دارد. برای مثال، سولانا از فرمت Base58 استفاده می‌کند که طول متغیری دارد.

چرا به شناسه تراکنش نیاز داریم؟

شناسه تراکنش فقط یک کد تزئینی نیست بلکه کاربردهای حیاتی در دنیای ارزهای دیجیتال دارد. بدون TXID، پیگیری و اثبات تراکنش‌ها تقریباً غیرممکن می‌شود. در این بخش سه کاربرد اصلی شناسه تراکنش را بررسی می‌کنیم.

درک این کاربردها به شما کمک می‌کند اهمیت ذخیره TXID را درک کنید. بسیاری از کاربران تازه‌کار این کد را نادیده می‌گیرند و سپس در مواقع ضروری با مشکل مواجه می‌شوند.

پیگیری وضعیت انتقال رمزارز

یکی از مهم‌ترین کاربردهای شناسه تراکنش، پیگیری وضعیت انتقال است. وقتی بعد از خرید ارز دیجیتال آن را ارسال می‌کنید، تراکنش فوراً تکمیل نمی‌شود و باید منتظر تأیید شبکه بمانید. با TXID می‌توانید این فرآیند را لحظه‌به‌لحظه دنبال کنید.

با بررسی TXID، ممکن است یکی از این وضعیت‌ها را ببینید:

وضعیت توضیح
Pending تراکنش در انتظار پردازش است
Confirmed تراکنش در بلاک ثبت شده
Failed تراکنش به دلایلی رد شده

گاهی تراکنش‌ها ساعت‌ها معلق می‌مانند که دلیل اصلی‌اش کارمزد پایین است. وقتی شبکه شلوغ است، ماینرها تراکنش‌های با کارمزد بالاتر را اولویت می‌دهند. با شناسه تراکنش می‌توانید این وضعیت را تشخیص دهید.

اثبات پرداخت به گیرنده

شناسه تراکنش بهترین مدرک برای اثبات پرداخت است زیرا این کد غیرقابل جعل و دائمی بوده و هر کسی می‌تواند صحت آن را تأیید کند. در معاملات تجاری، TXID جایگزین رسید کاغذی می‌شود.

وقتی کسی شناسه تراکنش شما را بررسی می‌کند، این اطلاعات را می‌بیند:

  • آدرس فرستنده
  • آدرس گیرنده
  • مقدار ارسال‌شده
  • زمان دقیق تراکنش
  • کارمزد پرداختی
  • تعداد تأییدها

بازیابی دارایی‌ها از طریق پشتیبانی صرافی‌ها

یکی از کاربردهای حیاتی TXID در ارتباط با پشتیبانی صرافی‌هاست. گاهی تراکنش‌ها به مشکل می‌خورند یا ممکن است ارز به حساب شما واریز نشود. در این مواقع، شناسه تراکنش برای پیگیری از طریق تیم پشتیبانی صرافی‌ها نجات‌دهنده است.

وقتی با پشتیبانی صرافی تماس می‌گیرید، اولین چیزی که می‌خواهند TXID است. بدون این کد، کمک کردن تقریباً غیرممکن است. اگر ارز را در شبکه اشتباه ارسال کرده باشید، بازیابی پیچیده می‌شود. مثلاً ارسال توکن ERC-20 به آدرس BEP-20 مشکل‌ساز است. در این موارد، شناسه تراکنش به صرافی کمک می‌کند تا دارایی را ردیابی کند. البته بازیابی همیشه تضمین‌شده نیست.

آموزش تصویری پیدا کردن TXID در پلتفرم‌های مختلف

حالا که می‌دانید اهمیت شناسه تراکنش چیست، وقت یادگیری عملی است. پیدا کردن TXID در هر پلتفرم متفاوت است. برخی کیف پول‌ها این کار را ساده کرده‌اند و  برخی دیگر نیاز به چند کلیک بیشتر دارند.

در این بخش، سه پلتفرم پرکاربرد را بررسی می‌کنیم. بیت پین به عنوان صرافی ایرانی محبوب با بیش از ۶ میلیون کاربر، تراست ولت به عنوان کیف پول موبایلی و متامسک به عنوان کیف پول محبوب دسکتاپ و موبایل.

نحوه پیدا کردن TXID در بیت پین

یکی از مهم‌ترین خصوصیات و دلایل محبوبیت بیت پین، رابط کاربری ساده آن است. پیدا کردن شناسه تراکنش در این پلتفرم چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشد. مراحل زیر را دنبال کنید.

  • ابتدا وارد حساب بیت پین خود شوید. می‌توانید از اپلیکیشن موبایل یا وب‌سایت استفاده کنید. پس از ورود، به داشبورد اصلی هدایت می‌شوید.
  • در منوی اصلی روی «تاریخچه» کلیک کنید یا تب «کیف پول» را انتخاب کنید و سپس روی آیکون «تاریخچه» کلیک کنید. لیست تمام واریز و برداشت‌های شما نمایش داده می‌شود.
  • تراکنشی که می‌خواهید TXID آن را ببینید پیدا کنید. روی آن کلیک کنید و «هش تراکنش» را کپی کنید.
  • با زدن دکمه «نمایش» هم مستقیماً به مرورگر بلاکچین هدایت خواهید شد.

نحوه پیدا کردن TXID در بیت پین

آموزش پیدا کردن هش تراکنش در تراست ولت

تراست ولت (Trust Wallet) محبوب‌ترین کیف پول موبایلی است و میلیون‌ها کاربر در سراسر جهان دارد. پیدا کردن شناسه تراکنش در این اپلیکیشن ساده است. تنها کافی است مراحل زیر را طی کنید.

  • تراست ولت را روی گوشی خود باز کنید. صفحه اصلی با لیست دارایی‌هایتان نمایش داده می‌شود. رمز ارزی که تراکنش مربوط به آن است را پیدا کنید.
  • روی ارز مورد نظر ضربه بزنید. مثلاً اگر بیت کوین ارسال کرده‌اید، روی Bitcoin کلیک کنید تا صفحه جزئیات آن ارز باز شود.
  • در این صفحه، تاریخچه تراکنش‌های آن ارز را می‌بینید. تراکنش‌های ارسالی با فلش قرمز و دریافتی با فلش سبز مشخص هستند. تراکنش مورد نظر را پیدا کنید.
  • روی تراکنش ضربه بزنید تا صفحه جزئیات باز شود. در پایین صفحه، گزینه «More Details» یا «جزئیات بیشتر» را پیدا کرده و با کلیک روی آن، به مرورگر بلاک چین منتقل شوید.

تراست ولت از چندین شبکه پشتیبانی می‌کند، بنابراین لازم است که مطمئن شوید شبکه درست را بررسی می‌کنید.

آموزش پیدا کردن هش تراکنش در متامسک

متامسک (MetaMask) کیف پول محبوب برای شبکه اتریوم و شبکه‌های سازگار است. هم نسخه مرورگری و هم موبایلی دارد. پیدا کردن شناسه تراکنش در هر دو نسخه مشابه است.

  • روی آیکون متامسک در مرورگر کلیک کنید تا پنجره افزونه باز شود. مطمئن شوید به شبکه درست متصل هستید.
  • در صفحه اصلی، تب «Activity» یا «فعالیت» را انتخاب کنید. لیست تراکنش‌های اخیر نمایش داده می‌شود.
  • روی تراکنش مورد نظر کلیک کنید. جزئیات تراکنش در یک پنجره جدید باز می‌شود.
  • گزینه «View on block explorer» را پیدا کنید و با کلیک روی آن، صفحه اترسکن باز می‌شود. TXID در نوار آدرس مرورگر قابل مشاهده است.

لازم به ذکر است که متامسک فقط برای شبکه اتریوم نیست. شبکه‌های پالیگان (Polygon)، آربیتروم (Arbitrum) و آوالانچ (Avalanche) هم پشتیبانی می‌شوند. برای هر شبکه، مرورگر بلاک چین متفاوتی باز می‌شود اما شناسه تراکنش همیشه قابل دسترسی است.

چگونه با داشتن شناسه تراکنش، وضعیت تراکنش را پیگیری کنیم؟

حالا که شناسه تراکنش را پیدا کردید، وقت استفاده از آن است. پیگیری وضعیت تراکنش با TXID بسیار ساده است و فقط به یک مرورگر بلاک چین (Block Explorer) نیاز دارید. این ابزارها رایگان و در دسترس همه هستند.

مرورگر بلاک‌چین مانند موتور جستجوی گوگل برای تراکنش‌هاست. کافی است شناسه تراکنش را وارد کنید تا تمام اطلاعات مربوط به تراکنش نمایش داده شود.

شبکه مرورگر بلاکچین آدرس وب‌سایت
بیت کوین blockchain.com Blockchain.com
اتریوم Etherscan etherscan.io
ترون Tronscan tronscan.org
سولانا Solscan solscan.io
پالیگان Polygonscan polygonscan.com

گاهی وضعیت تراکنش «Failed» نمایش داده می‌شود که دلایل مختلفی برای این اتفاق وجود دارد:

  • کارمزد ناکافی: در شبکه بلاکچینی، هر تراکنش به کارمزد نیاز دارد که اگر کافی تعیین نکرده باشید، تراکنش ناموفق می‌شود.
  • خطای قرارداد هوشمند: در تعامل با قراردادهای هوشمند، ممکن است خطا رخ دهد.
  • نانس تکراری: هر تراکنش یک شماره ترتیبی به نام نانس دارد. اگر این شماره تکراری باشد، تراکنش رد می‌شود. این مشکل معمولاً در کیف پول‌ها پیش می‌آید.

امنیت و اشتباهات رایج درباره شناسه تراکنش

برخی از افراد فکر می‌کنند اشتراک‌گذاری TXID خطرناک است. برخی دیگر آن را با کلید خصوصی اشتباه می‌گیرند. در این بخش، نکات امنیتی و اشتباهات رایج را بررسی می‌کنیم.

در ابتدا باید بگوییم که شناسه تراکنش اطلاعات حساس محسوب نمی‌شود. این کد فقط برای مشاهده اطلاعات تراکنش استفاده می‌شود و هیچ‌کس نمی‌تواند با داشتن TXID به دارایی شما دسترسی پیدا کند.

وقتی شناسه تراکنش را به اشتراک می‌گذارید، طرف مقابل این موارد را می‌بیند:

  • آدرس فرستنده و گیرنده
  • مقدار ارز منتقل‌شده
  • زمان تراکنش
  • کارمزد پرداختی
  • وضعیت تراکنش

این اطلاعات به‌خودی‌خود خطرناک نیستند. البته اگر حریم خصوصی برایتان مهم است، محتاط باشید چرا که طرف مقابل می‌تواند موجودی آدرس شما را ببیند.

اشتباهات رایج کاربران

  • اشتباه گرفتن TXID با آدرس کیف پول: برخی کاربران تازه‌کار این دو را اشتباه می‌گیرند. آدرس کیف پول برای دریافت ارز است ولی شناسه تراکنش برای پیگیری انتقال است.
  • آدرس کیف پول معمولاً با کاراکترهای خاصی شروع می‌شود. مثلاً آدرس بیت کوین با «1»، «3» یا «bc1» شروع می‌شود ولی آدرس اتریوم با «0x» آغاز می‌شود.
  • یکی از رایج‌ترین مشکلات، جستجوی TXID در شبکه اشتباه است. به عنوان مثال اگر تراکنش در شبکه بایننس اسمارت چین انجام شده، در اترسکن پیدا نمی‌شود.
  • همانطور که گفتیم شناسه تراکنش ۶۴ کاراکتر دارد و گاهی کاربران فقط بخشی از آن را کپی می‌کنند.

جمع‌بندی پایانی

شناسه تراکنش یکی از مفاهیم پایه‌ای دنیای ارزهای دیجیتال است و درک درست از TXID به شما کمک می‌کند با اطمینان بیشتری معامله کنید. هر بار که ارز دیجیتال ارسال می‌کنید، شناسه تراکنش را یادداشت کنید. این عادت ساده می‌تواند در آینده بسیار مفید باشد.

در صورتی که سوال یا مشکلی در رابطه با شناسه تراکنش دارید، زیر همین مقاله با ما یا کاربران دیگر به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول

  • آیا TXID و هش تراکنش یکی هستند؟

بله، این دو اصطلاح کاملاً یکسان هستند. TXID مخفف Transaction ID است. هش تراکنش یا Tx Hash نیز همان معنا را دارد.

  • چقدر طول می‌کشد تا TXID تولید شود؟

شناسه تراکنش بلافاصله پس از ارسال تراکنش تولید می‌شود. حتی قبل از تأیید شبکه، TXID قابل مشاهده است.

  • آیا می‌توانم با TXID تراکنش را لغو کنم؟

خیر، شناسه تراکنش فقط برای پیگیری است. تراکنش‌های تأییدشده در بلاک‌چین غیرقابل برگشت هستند.

  • چرا TXID من در اترسکن پیدا نمی‌شود؟

احتمالاً تراکنش در شبکه دیگری انجام شده است. شبکه را بررسی کنید و مرورگر مناسب را انتخاب کنید.

  • آیا دادن TXID به دیگران خطرناک است؟

خیر، اشتراک‌گذاری شناسه تراکنش کاملاً امن است. فقط اطلاعات تراکنش قابل مشاهده می‌شود، نه دسترسی به دارایی.