در میان استیبل کوینهای متمرکزی مثل تتر و یو اس دی کوین، گزینههای غیرمتمرکز و امنتری هم هستند که قابل تحریم و فریز کردن نیستند و بهتر میتوان از آنها برای ذخیره ارزش استفاده کرد. استیبل کوین دای (DAI) یکی از بهترین نمونههای یک استیبل کوین غیرمتمرکز و امن است که میتواند جایگزین خوبی برای تتر باشد.
در این مقاله به صورت کامل توضیح خواهیم داد که ارز دیجیتال دای چیست؟ دای چگونه کار میکند و با ریبرند میکردائو به Sky چه اتفاقی برای دای خواهد افتاد؟
دای چیست؟
استیبل کوین دای (DAI) یک رمزارز غیرمتمرکز، بیطرف و وثیقهمحور برای پروتکل میکردائو سابق (Sky Protocol کنونی) در بلاکچین اتریوم است که بهصورت پگ نرم (Soft-pegged) به دلار آمریکا متصل است. این یعنی قیمت دای همواره با ۱ دلار آمریکا برابر است و از این حیث میتوان آن را رقیب غیرمتمرکز و غیرقابل فریز شدن ارز دیجیتال تتر دانست.
| نام پروژه | دای |
| نماد توکن | DAI |
| موجودی کل | ۵٫۳۶ میلیارد |
| بلاکچین | اتریوم |
| تاریخ راهاندازی | ۱۸ دسامبر ۲۰۱۷ |
| مکانیزم اجماع | اثبات سهام |
| حوزه فعالیت | استیبل کوین متصل به دلار |
| وبسایت | sky.money |
| شبکه اجتماعی | توییتر |
| آدرس هوشمند | 0x6b175474e89094c44da98b954eedeac495271d0f |
میکردائو (MakerDAO) در سال ۲۰۱۴ توسط کارآفرین دانمارکی رون کریستنسن (Rune Christensen) تأسیس شد. نام آن از کاراکتر چینی «貸» گرفته شده که به معنی «قرض دادن» یا «تأمین سرمایه» است. دای (DAI) هم در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۱۷ روی شبکه اصلی اتریوم راهاندازی شد.
در سال ۲۰۲۴، میکردائو با تغییر برند به «اکوسیستم Sky» تبدیل شد و مجموعهای از محصولات جدید را عرضه کرد که از جمله آنها یک استیبل کوین جدید با نام USDS بود. یو اس دی اس از جهاتی شبیه استیبل کوین ازپیشموجود دای است؛ از این نظر که یک رمزارز غیرمتمرکز، بیطرف و وثیقهمحور است که بهصورت پگ نرم به دلار آمریکا متصل میشود.
با وجود اینکه یو اس دی اس قصد دارد همان کاربرد DAI را پوشش دهد، اما قصد جایگزینی و حذف دای را ندارد. مهمترین تفاوت دای با USDS این است که برای اینکه یو اس دی اس بتواند با اطمینان و بهصورت ایمن به مقیاس جهانی برسد، ممکن است در آینده (البته اگر جامعه اسکای چنین تصمیمی بگیرد) بهروزرسانی شود و قابلیتی برای «فریز کردن» مشابه استاندارد رایج صنعت در سایر استیبل کوینهای بزرگ وثیقهگذاریشده با داراییهای دنیای واقعی (RWA) به آن اضافه شود.
مهمترین کاربردهای دای چیست؟
جدا از کاربردهایی مثل حفظ ارزش سرمایه و انتقال دارایی، دای موارد استفاده دیگری هم دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- مقاومت در برابر تحریم و مصادره اموال: یکی از حیاتیترین کاربردهای دای برای ایرانیان، ماهیت غیرمتمرکز آن است. برخلاف تتر، هیچ نهاد مرکزی یا شرکتی قدرت مسدود کردن آدرسهای دای یا فریز کردن داراییها را ندارد. این ویژگی امنیت سرمایهگذاری را در سطح بینالمللی تضمین میکند.
- دریافت وام با وثیقهگذاری: کاربران میتوانند دای خود را در پروتکلهای وام ارز دیجیتال قرار دهند و در ازای آن وام دریافت کنند.
- کسب سود منفعل: سیستم “DSR” (نرخ پسانداز دای) در پروتکل اسکای هم به کاربران اجازه میدهد تنها با نگه داشتن دای در قراردادهای هوشمند، سود سالانه کسب کنند.
- خرید و فروش در بازارهای NFT و متاورس: دای به عنوان یک واحد پولی پایدار در بسیاری از بازارهای ان اف تی و بازیهای بلاک چینی پذیرفته شده است. این موضوع باعث میشود قیمتگذاری کالاها دیجیتال شفافتر و منطقیتر باشد.
- استفاده در اپلیکیشنهای غیرمتمرکز (dApps): به عنوان ستون فقرات اکوسیستم اتریوم، دای در هزاران برنامه غیرمتمرکز در دیفای برای پرداخت کارمزدها، شرکت در حراجیها یا تامین نقدینگی در صرافیهای غیرمتمرکز استفاده میشود.
چرا قیمت دای همیشه ۱ دلار است؟
پگ دای با دلار آمریکا با این واقعیت پشتیبانی میشود که DAI در برابر وثیقهای که در «خزانههای Sky Protocol» سپردهگذاری میشود، ایجاد میگردد و هر واحد DAI در گردش با وثیقه مازاد پشتیبانی میشود.
- معامله بیشاز ۳۰۰ کوین دیگر
- دریافت وام و اعتبار معاملاتی
- سرعت بالا در تکمیل سفارشات
- باتهای معاملهگر متنوع
- پشتیبانی ۲۴ ساعته
دای بهسادگی قابل تولید، دسترسی و استفاده است. در حال حاضر، کاربران با سپردهگذاری داراییهای وثیقهای در خزانههای Sky Protocol دای تولید میکنند. خزانههای Sky Protocol دای را در ازای وثیقه قفلشده تولید میکنند و کاربران از طریق داشبورد Oasis Borrow یا یکی از رابطهای کاربری متعدد دیگر که امکان مدیریت عملیات خزانه را فراهم میکنند، خزانه باز میکنند.
اگر یک خزانه بیش از حد پرریسک شود (یعنی نسبت وثیقه به بدهی آن به زیر «نسبت لیکوییدیشن» موردنیاز سقوط کند)، پروتکل از طریق مزایدههای خودکار آن را لیکویید میکند تا با فروش وثیقه و دریافت DAI، بدهی خزانه (بهعلاوه جریمه لیکوییدیشن) تسویه شود؛ این بخشی از سازوکار دفاع سیستم از توان پرداخت و ثبات پیرامون قیمت هدف است.
پس از تولید، خرید یا دریافت، دای مانند هر رمزارز دیگری قابل استفاده است: میتوان آن را برای دیگران ارسال کرد، برای پرداخت کالا و خدمات به کار برد و حتی از طریق قابلیتی در Sky Protocol به نام «نرخ سود دای» (DSR) بهعنوان پسانداز نگهداری کرد. نرخ سود دای (DSR) به همه دارندگان دای اجازه میدهد با قفلکردن دای خود در قرارداد DSR، بهصورت خودکار سود پسانداز کسب کنند و این قابلیت میتواند برای هولدرهای دای کاربرد بیشتری ایجاد کند.
هر واحد دایِ در گردش مستقیماً با وثیقه مازاد پشتیبانی میشود؛ یعنی ارزش وثیقه از ارزش بدهی دای بالاتر است و تمام تراکنشهای دای بهصورت عمومی روی بلاک چین اتریوم قابل مشاهدهاند.
تفاوت دای با تتر چیست؟
قبل از تبدیل تتر به دای یا برعکس برای محافظت بیشتر از داراییها یا در امان ماندن در برابر خطر فریز شدن تتر به خاطر تحریمها، لازم است که چند نکته مهم را در نظر داشته باشید. احتمالاٌ تا حدی میدانید که تتر چیست و چه کاربردی برای ما ایرانیان دارد، حالا با مقایسه تتر و دای بهتر میتوانید این رمزارز را درک کنید و تفاوتهایش با تتر محبوب را بشناسید.
| دای (DAI) | تتر (USDT) | |
| شبکههای بلاکچین | اتریوم | بیش از ۱۰ شبکه برتر (ترون، اتریوم، سولانا، تون، بایننس و…) |
| مدل مدیریت | غیرمتمرکز و با وثیقهگذاری کاربران | متمرکز و تحت مدیریت شرکت Tether |
| پشتوانه | پشتوانه به شکل ذخایر نزد شرکت | وثیقهگذاری بیشازحد: برای ساخت/وامگیری DAI باید داراییهای کریپتویی را در Vault قفل کرد و ارزش وثیقه باید از بدهی DAI بیشتر بماند |
| نحوه حفظ قیمت | اتکا به بازخرید/صدور و مدیریت ذخایر توسط شرکت صادرکننده | مدیریت نسبت وثیقه، لیکوئیدیشن خودکار در صورت افت ارزش وثیقه، و استفاده از اوراکلهای قیمت |
| اندازه بازار | حدود ۵٫۵ میلیارد دلار | ۱۹۰ میلیارد دلار |
| حجم معاملات در صرافیهای ایرانی | کم | بسیار زیاد |
| سابقه دیپگ | ۱ مرتبه | ندارد |
| خطر فریز شدن | ندارد | کم |
| کاربرد | نقدشوندگی بالا و استفاده گسترده در معاملات و انتقال ارزش | کاربرد پررنگ در دیفای (وامدهی/وامگیری و پروتکلها) |
همانطور که مشاهده میکنید، مهمترین تفاوت دای با تتر در نوع مدیریت آنهاست. دای یک استیبل کوین غیرمتمرکز و طبعاً غیرقابل تحریم و فریز است اما از طرف دیگر، نوسانات قیمت آن کمی از تتری که تحت حمایت و نظارت مستقیم شرکت Tether است، بیشتر بوده و ریسک دیپگ آن بیشتر است.
از طرفی دای فقط در شبکه اتریوم قرار دارد، ولی تتر با بیش از ۱۰ شبکه مختلف همکاری داشته و میتوان آن را با شبکههای مختلفی مثل بایننس، ترون، تون، آربیتروم، سولانا و آوالانچ جابجا کرد. این باعث میشود که تتر برای انتقال ارزش یا پرداختها گزینه بهتری باشد.
- معامله بیشاز ۳۰۰ کوین دیگر
- دریافت وام و اعتبار معاملاتی
- سرعت بالا در تکمیل سفارشات
- باتهای معاملهگر متنوع
- پشتیبانی ۲۴ ساعته
همچنین به دلیل محبوبیت کمتر و عمق کم بازار دای در صرافیهای داخلی، ممکن است قیمت دای با قیمت تتر تفاوتهایی داشته باشند. به طور کلی خرید تتر در ایران به مراتب سادهتر و سریعتر از خرید دای انجام میشود.
صرافی ارز دیجیتال بیتپین، کارمزد خرید و فروش دای با تتر (بازار DAI/USDT) را صفر کرده است، بنابراین شما به راحتی میتوانید دای را تبدیل به تتر کرده و بعد آن را به فروش برسانید.
جمعبندی
دای، یکی از استیبل کوینها قدیمی و معتبری است که توانسته به روشی غیر متمرکز و بدون زیر پا گذاشتن اصل تمرکززدایی صنعت بلاکچین، استیبل کوینی ارائه دهد که دیپگ بسیار کم و خفیفی داشته و بتواند با تتر رقابتی جدی داشته باشد.
استیبل کوین کاملاً غیرمتمرکز است، بنابراین با خرید و نگهداری آن نیازی به نگرانی از بابت فریز شدن داراییها نخواهید داشت. البته ممکن است قیمت دای با قیمت دلار تفاوتهای جزئی داشته باشد و عمق بازار دای هم برای مبالغ بالا کم باشد. از این رو بهتر است برای تبدیل دای به تومان، از تتر به عنوان واسطه استفاده کنید.
سوالات متداول
- ارز دیجیتال دای چیست؟
دای اولین استیبل کوین غیرمتمرکز در شبکه اتریوم است که ارزش آن همواره معادل یک دلار آمریکا باقی میماند. این ارز توسط قراردادهای هوشمند مدیریت شده و به هیچ نهاد مرکزی وابسته نیست.
- تفاوت اصلی دای با تتر در چیست؟
تتر توسط یک شرکت خصوصی مدیریت میشود و پشتوانه بانکی دارد، اما دای کاملاً غیرمتمرکز است و پشتوانه آن ارزهای دیجیتالی است که در قراردادهای هوشمند قفل شدهاند.
- پشتوانه ارز دای چیست و چگونه تامین میشود؟
پشتوانه دای سبدی از ارزهای دیجیتال معتبر (مانند اتریوم) است. کاربران با سپردن این داراییها در پروتکل SKY به عنوان وثیقه، اقدام به تولید یا استخراج ارز دای میکنند.
- آیا قیمت دای همیشه دقیقاً یک دلار است؟
بله، هدف دای حفظ برابری با دلار است. سیستم با استفاده از نرخ بهره و مکانیزمهای عرضه و تقاضا، نوسانات را کنترل میکند تا قیمت همواره در نزدیکی یک دلار ثابت بماند.
- آیا احتمال مسدود شدن دای برای ایرانیان وجود دارد؟
خیر؛ برخلاف تتر که امکان فریز کردن آدرسها را دارد، دای به دلیل ماهیت غیرمتمرکز و مبتنی بر قرارداد هوشمند، توسط هیچ نهادی قابل تحریم یا بلوکه شدن نیست.
- مدیریت و کنترل شبکه دای بر عهده کیست؟
مدیریت این اکوسیستم بر عهده سازمان خودگردان غیرمتمرکز میکردائو سابق و اسکای پروتکل کنونی است. هولدرهای توکن مدیریت (SKY) درباره تغییرات پروتکل و پارامترهای ریسک از طریق رایگیری تصمیم میگیرند.
- چگونه میتوانم ارز دای بخرم؟
صرافی ارز دیجیتال بیت پین با بیش از ۵ میلیون کاربر، یک پلتفرم ایدهآل برای خرید دای است. شما میتوانید با حداقل ۹۰ هزار تومان از بیت پین دای بخرید و آن را با کارمزد صفر به تتر تبدیل کنید.
- اگر ارزش پشتوانههای دای سقوط کند چه میشود؟
پروتکل از مکانیزم «بیشوثیقهگذاری» استفاده میکند. اگر ارزش وثیقه از حد معینی کمتر شود، سیستم به طور خودکار وثیقه را حراج میکند تا ارزش دای تولید شده همواره تضمین شده باقی بماند.
- کارمزد انتقال دای چقدر است؟
کارمزد انتقال دای بستگی به شلوغی شبکه اتریوم دارد. شبکه اتریوم با بروزرسانیهای اخیر توانسته سرعت انتقال را به مراتب بیشتر کرده و کارمزدها را هم کمتر کند. بنابراین انتقال دای کارمزد مناسبی خواهد داشت.

