آشنایی با شبکه اجتماعی غیر متمرکز و بهترین موارد آن

تصور کنید در یک شبکه اجتماعی فعالیت می‌کنید که هیچ شرکتی نمی‌تواند حسابتان را مسدود کند، داده‌هایتان را بفروشد یا محتوایتان را بدون دلیل حذف کند. این دقیقاً همان چیزی است که شبکه اجتماعی غیر متمرکز وعده می‌دهد.

در دنیایی که اینستاگرام، توییتر و فیسبوک میلیاردها کاربر دارند، یک سؤال اساسی مطرح است: چه کسی واقعاً صاحب داده‌های شماست؟ پاسخ ناراحت‌کننده است؛ نه شما، بلکه همان شرکت‌هایی که از اطلاعات شخصی‌تان برای فروش تبلیغات سود می‌برند.

موج وب ۳ و فناوری بلاک چین، بازی را تغییر داده است. پلتفرم‌هایی مثل لنز پروتکل (Lens Protocol) و فارکستر (Farcaster) نشان می‌دهند که می‌توان شبکه‌های اجتماعی ساخت که قدرت واقعی در دست کاربران باشد، نه شرکت‌های بزرگ فناوری.

در این مقاله، از صفر تا صد شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز را بررسی می‌کنیم؛ از نحوه کارکرد فنی آن‌ها گرفته تا بهترین پلتفرم‌های موجود در سال ۲۰۲۶، مزایا، معایب و آینده‌ای که در انتظار سوشال فای (SocialFi) است.

شبکه های اجتماعی غیر متمرکز چیست؟

شبکه اجتماعی غیر متمرکز پلتفرمی است که روی یک شبکه توزیع‌شده از نودها اجرا می‌شود و هیچ شرکت یا سرور مرکزی‌ای کنترل آن را در دست ندارد. به جای اینکه داده‌های شما روی سرورهای فیسبوک یا توییتر ذخیره شود، اطلاعات میان هزاران نود پخش می‌شود و مالکیت واقعی آن با خود شماست.

در این مدل، قوانین پلتفرم از طریق پروتکل‌های آنچین تعریف می‌شوند؛ نه تصمیم‌های یک هیئت مدیره. هیچ‌کس نمی‌تواند حساب شما را به‌خاطر یک پست مسدود کند یا داده‌هایتان را بدون اجازه بفروشد.

بلاک چین امکانی فراهم می‌کند که داده‌های اجتماعی کاربران روی یک دفترکل توزیع‌شده و غیرقابل‌تغییر ذخیره شوند. در این مدل، محتوای شما، گراف اجتماعی شما (لیست دنبال‌کنندگان) و هویت دیجیتال شما به خودتان تعلق دارد، نه به پلتفرم.

​پروتکل‌هایی مثل لنز پروتکل (Lens Protocol) این مالکیت را با استفاده از NFT و قرارداد هوشمند پیاده‌سازی می‌کنند. یعنی حتی اگر یک اپلیکیشن خاص تعطیل شود، داده‌های شما از بین نمی‌رود و می‌توانید با همان هویت وارد اپ دیگری شوید. این تغییر بنیادینی در رابطه کاربر با پلتفرم ایجاد می‌کند.

تجربه شبکه های اجتماعی غیر متمرکز

شبکه های اجتماعی غیر متمرکز مبتنی بر بلاک چین از داده‌های کاربر با توزیع اطلاعات در چندین نود مستقل و ایمن‌سازی آن با استفاده از رمزنگاری محافظت می‌کنند. امنیت داده‌ها یک مسئله بزرگ برای پلتفرم‌های سنتی است که داده‌های کاربر را روی سرورهای متمرکز میزبانی می‌کنند که مستعد حملات هکرها هستند.

کاربران همچنین می‌توانند الگوریتم‌های خاص خود را ایجاد کنند، به این معنی که تصمیم می‌گیرند چه محتوایی را آنلاین ببینند، نه اینکه با جریانی از محتوای حمایت‌شده توسط پلتفرم‌های متمرکزی که داده‌های شخصی‌شان را به تبلیغ‌کنندگان می‌فروشند، روبرو شوند.

برخی از پلتفرم‌ها حتی با اکوسیستم دیفای ادغام می‌شوند، بدین صورت که با متصل شدن به برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) می‌توانند با استفاده از ارزهای دیجیتال از سایر کاربران حمایت کنند.

مزایا و معایب شبکه های اجتماعی غیر متمرکز

در حالی که شبکه های اجتماعی غیر متمرکز بسیاری از مشکلات پیش روی پلتفرم‌های قدیمی را حل می‌کنند، چالش‌های زیادی نیز دارند. بیایید مزایا و معایب شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز را بررسی کنیم.

مزایا	معایب
حفظ حریم خصوصی و امنیت کاربر	رابط کاربری پیچیده وب 3
کنترل بر داده‌های خود	رقابت سخت با شبکه‌های اجتماعی سنتی
حاکمیت غیرمتمرکز	مقیاس‌پذیری (کارمزد تراکنش و شلوغی شبکه)
فرصت‌های کسب درآمد	نوسانات زیاد ارزهای دیجیتال
مقاوم در برابر سانسور	ناشناس بودن افراد و امکان آزار سایبری

بهترین شبکه های اجتماعی غیر متمرکز

اگر می‌خواهید از چنگال شبکه‌های اجتماعی متمرکز خارج شوید، در ادامه فهرستی عالی از برترین شبکه های اجتماعی غیر متمرکز را ارائه کرده‌ایم که می‌توانید با کیف پول وب 3 خود به آنها ملحق شوید.

پروتکل لنز (Lens Protocol)

پروتکل لنز که توسط تیم توسعه‌دهنده Aave در سال 2022 راه‌اندازی شد، یکی از بهترین شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز است. لنز یک گراف اجتماعی کاملاً قابل تعامل و غیرمتمرکز است که به کاربران کنترل کاملی بر پروفایل اجتماعی خود و نحوه استفاده از آن می‌دهد.

کاربران می‌توانند نام کاربری لنز را به عنوان NFT در کیف پول خود مینت کنند. این لنزهای NFT همچنین با سایر برنامه‌های غیرمتمرکز و قراردادهای هوشمند در اکوسیستم LensVerse ، سازگار هستند و حتی می‌توانند در بازارهای ثانویه مانند Opensea فروخته شوند.

لنز در شبکه پالیگان مستقر شده است، به این معنی که کاربران می‌توانند از پایین بودن گس فی و تراکنش‌های سریع لذت ببرند.

نکات کلیدی لنز پروتکل

جایگزینی مناسب برای فیس‌بوک و مدیوم

راه‌اندازی شده توسط Aave، یکی از باتجربه‌ترین تیم‌ها در حوزه دیفای

نام‌های کاربری لنز به‌عنوان NFT ساخته می‌شوند که با سایر برنامه‌های غیرمتمرکز اکوسیستم تعامل دارند

بر روی شبکه پالیگان ساخته شده است

ماستودون (Mastodon)

ماستودون یکی از بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین شبکه های اجتماعی غیر متمرکز صنعت کریپتو است. این شبکه اجتماعی با داشتن بیش از سه میلیون کاربر، یک پلتفرم میکروبلاگینگ کاملاً منبع باز است. این پلتفرم از انواع محتواها، از جمله محتوای نوشتاری، تصاویر، ویدیوها و فایل‌های GIF پشتیبانی می‌کند.

فید ماستودون شما کاملاً زمانی است، یعنی محتوایی که می‌بینید بدون الگوریتم است. ماستودون می‌خواهد به شما کمک کند تا گوشه‌ای از اینترنت خود را ایجاد کنید و به شما اجازه می‌دهد سروری ایجاد کنید که کاملاً توسط شما کنترل شود. هر کاربر مسئول تنظیم فید خود است و کنترل بی‌نظیری بر اینکه چه کسی را ببیند و چه کسی می‌تواند او را به صورت آنلاین ببیند، دارد.

نکات کلیدی ماستودون

جایگزینی مناسب برای فیس‌بوک و توییتر

پلت فرم منبع باز

کاربران کنترل کاملی بر آنچه در فید آنها ظاهر می‌شود دارند

میزبان بیش از سه میلیون کاربر

استیمیت (Steemit)

استیمیت که در ابتدا در سال 2014 راه‌اندازی شد، یکی از قدیمی‌ترین پلتفرم‌ها در فضای شبکه های اجتماعی غیر متمرکز است. استیمیت که بر روی بلاک چین اختصاصی خود ساخته شده است، یک پلتفرم وبلاگ‌نویسی است که با استفاده از توکن بومی STEEM به کاربران پاداش می‌دهد.

این پلتفرم با افزایش نرخ پاداش‌های خود برای کاربرانی که به طور منظم محتوا به اشتراک می‌گذارند، نظر می‌دهند و به پست‌های دیگر کاربران رای مثبت می‌دهند، تشویق به تعامل با یکدیگر می‌کند.

با استفاده از یک شبکه اختصاصی برای میزبانی شبکه اجتماعی، پلتفرم استیمیت بسیار مقیاس‌پذیر است و بعید است که با چالش‌های مرتبط با تراکم روبرو شود.

نکات کلیدی استیمیت

جایگزینی مناسب برای ردیت

یکی از قدیمی‌ترین شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز

توسط بلاک چین و توکن بومی خود طراحی شده است

تشویق کاربران با استفاده از ارز دیجیتال

اونلی وان (Only1)

اونلی وان که بر روی بلاک چین سولانا ساخته شده است، یک شبکه اجتماعی غیرمتمرکز شیک است که هدف آن تقویت ارتباط بین سازندگان محتوا و مخاطبانشان است.

با تکیه بر مدل کسب‌وکار که توسط پلتفرم‌هایی مانند Patreon و OnlyFans ترند شده است، اونلی وان یک سرویس اشتراک مبتنی بر بلاک چین است که توسط ان اف تی و ارز دیجیتال LIKE، توکن اصلی پلتفرم، پشتیبانی می‌شود. LIKE به طور مرتب سوزانده می‌شود تا ارزش بازار آن ثابت بماند.

سازندگان محتوا می‌توانند پست‌های خود را به صورت توکن درآورند و فقط حامیانی که NFT خود را دارند یا حق عضویتی را از طریق LIKE می‌پردازند، به آن دسترسی دارند.

نکات کلیدی اونلی وان

جایگزینی مناسب برای Patreon و OnlyFans

ارائه سرویس مبتنی بر اشتراک توسط NFT و یک توکن بومی

به سازندگان محتوا کنترل کاملی بر کسب درآمد از محتوایشان می‌دهد

ساخته شده بر روی بلاک چین سولانا

پیکسل فد (PixelFed)

پیکسل فد، یک شبکه اجتماعی غیرمتمرکز است که قصد دارد اینستاگرام را از سلطنت خلع کند، و در این راستا قدم به عرصه بسیار رقابتی شبکه‌های اجتماعی پیشرو گذاشته است. در نگاه اول، این دو برنامه تفاوت زیادی ندارند.

واضح است که پیکسل فد با در نظر گرفتن حریم خصوصی کاربر طراحی شده است. پیکسل فد منبع باز و بدون تبلیغات است، بدون الگوریتم انتخابی که دیکته کند چه چیزی به کاربران نشان داده شود.

پیکسل فد طیف وسیعی از فیلترها و نرم‌افزارهای ویرایش تصویر را ارائه می‌دهد. این برنامه همچنین از پیام‌رسانی مستقیم پشتیبانی می‌کند و به کاربران اجازه می‌دهد سرورهای خود را میزبانی کنند و کنترل و امنیت بیشتری را ارائه می‌دهد.

نکات کلیدی پیکسل فد

جایگزینی مناسب برای اینستاگرام

شبکه اجتماعی با اولویت دادن به تصاویر

پایگاه کد منبع باز

بدون تبلیغات و الگوریتم

مایندز (Minds)

مایندز که بر روی شبکه اتریوم ساخته شده است، یک شبکه اجتماعی غیرمتمرکز است که هدف آن بازپس‌گیری کنترل کاربران بر فعالیت در رسانه‌های اجتماعی است. مایندز تاکید زیادی بر کنترل داده‌ها و حفظ حریم خصوصی کاربر دارد و به کاربران حق حاکمیت کامل بر نحوه اشتراک‌گذاری آنلاین محتوا را می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد پلتفرم مایندز این است که به کاربران اجازه می‌دهد الگوریتم خود را تنظیم کنند. فراتر از آن، کاربران برای ایجاد و ارسال محتوای جذاب پاداش دریافت می‌کنند و می‌توانند توکن اصلی پلتفرم، MINDS$، را برای پروموت پست‌ها و افزایش مخاطبان خود خرج کنند.

نکات کلیدی مایندز

جایگزینی مناسب برای فیس‌بوک و توییتر

ساخته شده بر روی بلاک چین اتریوم

به کاربران با پرداخت ارزهای دیجیتال پاداش می‌دهد

ارائه الگوریتم اختصاصی

گفتار پایانی

شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز حوزه‌ای جذاب و جدید از فناوری بلاک چین هستند که به افراد کمک می‌کند تا کنترل تجربه آنلاین خود را دوباره به دست آورند. علی‌رغم اینکه هنوز جایگاه خود را در فضای کریپتو پیدا نکرده‌اند، شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز بسیار متنوعی برای بررسی و تست وجود دارد.

سوالات متداول

آیا شبکه ‌های اجتماعی غیر متمرکز آینده‌دار هستند؟

در حالی که شبکه های اجتماعی غیر متمرکز مزایای مطلوب زیادی دارند که آن‌ها را به یک پلتفرم هیجان‌انگیز و پیشرو تبدیل می‌کند، نمی‌توان گفت که آیا پلتفرم‌های متمرکز سنتی را سرنگون می‌کنند یا خیر.

جایگزین غیرمتمرکز توییتر چیست؟

فهرست ارائه شده در این مقاله برخی از جایگزین‌های غیرمتمرکز توییتر را پیشنهاد می‌کند، از جمله پروتکل لنز، ماستودون و مایندز.

چگونه شبکه های اجتماعی غیر متمرکز درآمد کسب می‌کنند؟

شبکه های اجتماعی غیر متمرکز معمولاً به اقتصاد کریپتویی و پذیرش کاربر برای کسب درآمد متکی هستند. از آنجایی که بیشتر شبکه‌های اجتماعی غیرمتمرکز بدون تبلیغات هستند، از فروش داده‌های کاربران درآمدی کسب نمی‌کنند.