حد سود و حد ضرر چیست؟ راهنمای ابزارهای مهم مدیریت ریسک در معاملات

حد سود (Take Profit) و حد ضرر (Stop Loss) از ابزارهای مهم مدیریت معامله و کنترل ریسک در بازارهای مالی خصوصا بازار خرید و فروش ارزهای دیجیتال هستند.

حد سود یا TP برای تعیین نقطه خروج برنامه‌ریزی‌شده در صورت رسیدن قیمت به هدف استفاده می‌شود و حد ضرر یا به اختصار SL سطحی است که معامله‌گر برای محدودکردن زیان احتمالی و خروج از معامله در صورت بی‌اعتبارشدن سناریوی خود تعیین می‌کند.

اما حد سود و حد ضرر چیست و دقیقا به چه دردی می‌خورند؟ در این مقاله، با برررسی تفاوت حد سود و حد ضرر و روش تعیین آن‌ها، محاسبه ریسک به ریوارد و اندازه موقعیت و کاربرد این ابزارها در معاملات اسپات و تعهدی آشنا می‌شوید. پس با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید.

حد سود و حد ضرر چیست؟

حد سود (TP) و حد ضرر (SL)، نوعی از سفارش‌های لیمیت مدیریت شده در ستاپ معاملاتی هستند که افراد پیش از آغاز ترید، طبق نسبت ریسک به ریوارد خود (R/R) آنها را تعیین و معاملات را ثبت می‌کنند.

این نوع سفارش‌ها، به دلیل تأثیرپذیری شدید از شیوه یا روش تحلیل هر فرد، می‌توانند در سطوح و نواحی مختلفی قرار گیرند. پس بااین‌وجود، استاپ‌لاس و حد سود را می‌توانیم جزئی مهم از استراتژی معاملاتی بنامیم که برای حاشیه سود بهتر، تسلط بیشتر بر چارچوب ترید و جلوگیری از ضررهای سنگین و ازدست‌رفتن سودهای مناسب مورداستفاده قرار می‌گیرند.

تا به امروز، دسته‌های مختلفی از انواع حد ضرر و حد سود در بازار ارزهای دیجیتال به مقاصد و اهداف مختلف مورداستفاده می‌گیرد که باتوجه‌به گستردگی استراتژی‌های معاملاتی، می‌تواند دارای تفاوت‌های بسیار اساسی در درصد سود یا ضرر و به‌طورکلی ریسک به ریوارد داشته باشند.
اما ثبت حد سود یا حد ضرر به معنی تضمین اجرای معامله دقیقا در همان قیمت نیست. در بازارهای سریع یا کم‌عمق، اسلیپیج قیمت می‌تواند باعث شود قیمت اجرای سفارش با قیمت مورد انتظار متفاوت باشد. همچنین نوع سفارش تعیین می‌کند سفارش پس از فعال‌شدن چگونه اجرا شود. بنابراین، در ادامه بیشتر با این ابزار آشنا می‌شویم.

حد سود چیست؟

همان‌طور که بالاتر نیز اشاره شد، در تحلیل تکنیکال، حد سود یا Take Profit (TP) سطحی است که معامله‌گر برای خروج برنامه‌ریزی‌شده از معامله در صورت رسیدن قیمت به هدف تعیین می‌کند.

این هدف می‌تواند بر اساس ساختار بازار، حمایت و مقاومت، نوسان، ابزارهای تحلیل تکنیکال و سناریوی معاملاتی تعیین شود.
در نتیجه، حد سود به معامله‌گر کمک می‌کند هدف خروج خود را پیش از ورود به معامله مشخص کند و تصمیم‌گیری هنگام نوسانات بازار را کاهش دهد. بااین‌حال، مناسب‌بودن یک هدف سود به فاصله آن از قیمت ورود محدود نمی‌شود و باید با ساختار بازار و ریسک معامله سازگار باشد.

چطور حد سود تعیین کنیم؟

تعیین حد سود باید از سناریوی معاملاتی شروع شود، نه از یک درصد ثابت. هدف قیمتی را می‌توان با توجه به ساختار بازار، مقاومت یا حمایت بعدی، نوسان، شرایط روند و نسبت ریسک به ریوارد تعیین کرد.

برای مثال، برخی تریدرها که از اندیکاتور ATR برای سنجش نوسان استفاده می‌کند ممکن است فاصله متفاوتی برای هدف خود در نظر بگیرد. اما می‌توان از ترکیب حمایت و مقاومت، ساختار قیمت، الگوهای کندلی و ترازهای فیبوناچی و سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال برای تعیین هدف نیز استفاده کرد.

• مهم این است که هدف سود با سناریوی معامله سازگار باشد و صرفا به دلیل انتخاب یک درصد دلخواه تعیین نشود.

حد ضرر چیست؟

حد ضرر (Stop Loss) یا استاپ‌لاس نیز مانند حد سود، نوعی سفارش لیمیت یا محدود در نواحی مهم قیمت است که به‌خصوص در معاملات تعهدی، به‌منظور کاهش ریسک و مدیریت ضرر وارده مورداستفاده قرار می‌گیرد.

اهمیت حد ضرر می‌تواند به‌مراتب از حد سود، بالاتر باشد، زیرا، در صورت استفاده‌نکردن از استاپ‌لاس، ممکن است تمامی سرمایه درگیر شما در معامله، لیکویید و از دست برود!

استاپ‌لاس یا حد ضرر، مانند حد سود، بخش مهمی از مدیریت سرمایه و ریسک هر تریدر خواهد بود و تعیین و استفاده صحیح از آن، به‌خصوص در بازار بسیار نوسانی ارز دیجیتال، می‌تواند در حفظ سرمایه و جلوگیری از احتمال ازبین‌رفتن سرمایه کمک مناسبی کند.

شروع معامله تعهدی در بیت‌پین

چگونه حد ضرر تعیین کنیم؟

چگونگی یا نحوه تعیین حد ضرر در ترید یا موقعیت‌های معاملاتی مختلف، می‌تواند با کمک دسته ابزارهای کلیدی در تحلیل تکنیکال و حتی سطوح عرضه و تقاضا پرایس‌اکشنی تعیین شود.

در واقع، تعیین حد ضرر مانند حد سود، نباید بر اساس درصد‌های دلخواه یا احساسات انجام شود، بلکه باید طی یک فرآیند تحلیلی مشخص صورت گیرد:

• تعیین نوع بازار و نقطه ورود: مشخص کردن نوع معامله اسپات یا تعهدی یا فیوچرز و تعیین دقیق نقطه ورود بر اساس استراتژی.
• شناسایی سطح ابطال تحلیل: نقطه‌ای که اگر قیمت به آن برسد، سناریوی تحلیلی شما رسما باطل می‌شود.
• بررسی سطوح حمایت و مقاومت: قرار دادن حد ضرر کمی پایین‌تر از حمایت در معامله لانگ یا بالاتر از مقاومت در معامله شورت.

تفاوت حد سود و حد ضرر در یک معامله

جایگاه حد سود و حد ضرر بستگی به جهت معامله خرید/لانگ یا فروش/شورت دارد.

محاسبه ریسک به ریوارد و اندازه موقعیت

نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio) فاصله سود احتمالی تا حد سود را با فاصله زیان احتمالی تا حد ضرر مقایسه می‌کند.

فرمول ساده محاسبه ریسک به ریوارد:

برای مثال فرض کنید:

• قیمت ورود: ۱۰۰۰ دلار
• حد ضرر: ۹۰۰ دلار
• حد سود: ۱۳۰۰ دلار

فاصله تا حد ضرر: ۱۰۰۰ – ۹۰۰ = ۱۰۰ دلار و فاصله تا حد سود: ۱۳۰۰ – ۱۰۰۰ = ۳۰۰ دلار

بنابراین نسبت ریسک به ریوارد این معامله ۳ به ۱ است.

• بااین‌حال، R/R به‌تنهایی برای ارزیابی یک معامله کافی نیست. نرخ برد استراتژی، احتمال رسیدن قیمت به هدف، شرایط بازار، کارمزد و اسلیپیج نیز باید در نظر گرفته شوند.

اندازه موقعیت چگونه محاسبه می‌شود؟

حجم معامله باید با مقدار ریسک پولی مجاز هماهنگ باشد.

برای مثال اگر معامله‌گر حداکثر ۱۰۰ هزار دلار را در یک معامله در معرض ریسک قرار دهد و فاصله قیمت ورود تا حد ضرر ۵۰۰ دلار باشد: ۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۵۰۰ = ۲۰۰ واحد

در این مثال، اندازه موقعیت ۲۰۰ واحد است؛ البته کارمزد، اسلیپیج و سایر هزینه‌های معامله باید در محاسبات واقعی نیز در نظر گرفته شوند.

انواع مختلف حد ضرر در بازار ارز دیجیتال

اگر به استاپ‌لاس یا حد ضررهای صرافی‌های مختلف در بازار فیوچرز، اسپات و… دقت کرده باشید، اکنون می‌دانید که انواع مختلفی از حد ضرر در بازار ارز دیجیتال وجود دارد که بسیاری از افراد به مقاصد و اهداف مختلف از آن استفاده کرده و معاملات خود را ثبت می‌کنند.

در نمای کلی، سه نوع اصلی از استاپ تا به امروز وجود دارد که عبارت‌اند از:

• استاپ‌لاس کامل (Complete Stop)
• استاپ‌لاس جزئی یا Limited
• حد ضرر ادامه‌دار (Trailing Stop)

برای آشنایی کلی و درک بهتر استفاده و کاربرد هر کدام از استاپ‌لاس‌ها، در بخش زیر به بررسی و تعریف آنها پرداخته‌ایم که می‌توانید پس از آشنایی با هر استاپ‌لاس، از آنها برای اعمال معاملات بهتر از نظر مدیریت ریسک و سرمایه بهره‌مند شوید.

استاپ‌لاس کامل

استاپ‌لاس کامل یا Complete Stop را می‌توانیم همان استاپ‌لاس معمولی بنامیم که امروزه هر تریدری از آن استفاده کرده و برای جلوگیری از ضرر و ریسک زیادی بازار کاربرد زیادی دارد. اگر هر حتی موقعیت معاملاتی ساده را بازکرده باشید، به‌خوبی می‌دانید که استاپ‌لاس کامل به چه میزان ساده و کاربردی است.

برای مثال، اگر شما قیمت بیت کوین را ببینید و در سطح 80٬000 دلار، پیش‌بینی شما بر رشد تا سطح 90٬000 دلار باشد، اما زیر محدوده 78٬000 را خطرناک و ریسکی تلقی کنید، می‌توانید به‌راحتی حد ضرر خود را زیر محدوده 78٬000 دلار تنظیم کرده و به موقعیت معاملاتی خود وارد شوید.

پس در نتیجه، با کمک استاپ‌لاس کامل، حتی درصورتی‌که قیمت به زیر 78٬000 دلار برسد، شما برای آن برنامه ریزی کرده و نگرانی بابت از دست رفتن سرمایه بیشتر ندارید.

استاپ‌لاس جزئی

استاپ‌لاس جزئی یا Limited/Partial Stop، به استراتژی مدیریت ریسک اشاره دارد که در آن تریدر تصمیم می‌گیرد به‌جای بستن کل موقعیت، تنها بخشی از موقعیت خود را در هنگام شروع فعال‌سازی استاپ‌لاس ببندد. این رویکرد به تریدرها اجازه می‌دهد تا در بخشی از معامله خود سود کنند و درعین‌حال به موقعیت باقی‌مانده فرصت ایجاد سود بیشتر می‌دهد.

برای مثال، اگر تریدری در موقعیت خرید ارز دیجیتالی در محدوده قیمتی 20 دلار قرار گرفته باشد و حد ضرر جزئی خود را در محدوده کاهش 10 درصدی (با احتساب اهرم) تعیین کند، قادر خواهد بود در صورت فعال شدن استاپ 10 درصد، بخش از دارایی درگیر در معامله (برای مثال، 50 درصد از آن) را به فروش رسانده و ما بقی را در صورت اعتقاد به رشد مجدد، در موقعیت حفظ کند.

این استراتژی به تریدرها کمک می‌کند تا از سرمایه خود محافظت کنند و زیان را کاهش دهند و درعین‌حال از معاملات سودآور خود بهترین نتیجه را دریافت کنند. این روش استاپ‌لاس، به‌ویژه زمانی مفید است که تریدر بخواهد بخشی از سود حاصل از موقعیت خود را بدون خروج کامل از معامله تضمین کند.

حد ضرر ادامه‌دار

حد ضرر ادامه‌دار یا Trailing Stop را می‌توانیم نسخه‌ای انعطاف‌پذیر نسبت به سایر حد ضررها نام ببریم که برای حفظ‌کردن سود یا محدودکردن زیان در حین حرکت مطلوب معامله طراحی شده است.

این استاپ‌لاس، برخلاف استاپ‌لاس سنتی که با قیمت ثابتی تعیین می‌شود، با حرکت قیمت ارز دیجیتال در جهت مطلوب، حد ضرر پایانی را پس از تنظیمات به طور خودکار مدیریت می‌کند. این نوع از استاپ‌لاس، به‌صورت معمول به‌منظور حفظ سرمایه یا سود حاصل از موقعیت در سود استفاده می‌شود و امروزه بسیاری از تریدرها پس از در سود مناسب قرارگرفتن موقعیت خود، از تریلینگ استاپ یا حد ضرر ادامه‌دار استفاده می‌کنند.

حد ضرر ادامه‌دار برای حفظ سرمایه و سود، چه در موقعیت‌های فروش/ خرید فیوچرز و انواع بازارهای مشتقه، می‌تواند کاربردی عمل کرده و در کنار حفظ دارایی، ریسک معاملاتی را نیز اندکی کاهش دهد.

اشتباهات رایج در گذاشتن حد ضرر

استاپ‌لاس، باوجودآنکه همیشه به‌عنوان مهم‌ترین امر در تریدر یا انجام معاملات یاد می‌شود، در زمان اجرا و استفاده توسط تریدرها با اشتباهات رایجی همراه بوده و حتی ممکن است شما نیز در فرایند استفاده و گذاشتن حد ضرر روی موقعیت‌های خود اشتباهات زیادی را داشته باشید.

ازاین‌جهت، بهترین کار برای برطرف‌کردن هر مشکل، اشاره و آشنایی با دلایل آن است. پس در بخش بعدی با این هدف، سعی می‌کنیم به مهم‌ترین و اصلی‌ترین اشتباهات رایج در استفاده و گذاشتن حد ضرر اشاره کنیم که توجه کلی به آنها، بسیاری از مشکلات شما در ترید حل خواهد کرد.

قراردادن استاپ‌لاس در اعداد دلخواه

قراردادن استاپ‌لاس در اعداد یا نواحی دلخواه را می‌توانیم بزرگ‌ترین اشتباه تریدرهای تازه‌کار به شمار آوریم که متاسفانه بسیار محتمل و مخرب است. در این اشتباه، تریدرهای تازه‌کار، به دلیل شناخت ناکافی از نواحی مهم و محدوده‌های ارزشمند، از اعدادی دلخواه برای حد ضرر خود استفاده خواهند کرد که نتیجه این موقعیت‌ها، با حاشیه بالایی ضرر مطلق است.

برای‌آنکه بتوانید بهترین نتیجه را از موقعیت خود دریافت کنید، بسیار ضروری است که نواحی مهم حمایتی یا مقاومتی قیمت را شناسایی و از آنها برای نواحی حد ضرر یا حد سود خود استفاده کنید. این نواحی به دلیل اهمیت بر قیمت می‌توانند، در جلوگیری از ضرر و از دست سود شما تأثیرگذار باشند.

قراردادن حد ضرر خیلی نزدیک

بخش دیگری از اشتباهات رایج در گذاشتن حد استاپ، قراردادن حد ضرر در نواحی بسیار نزدیک به قیمت فعلی خلاصه می‌شود که به‌صورت معمول پس از چندین ترید با ضرر سنگین اعمال خواهد شد.

در واقع، در این اشتباه، تریدرها در ازای مدیریت دارایی خود و درگیرکردن درصد کمتر دارایی به دلیل ضررهای قبلی، استاپ‌لاس خود را نزدیک‌تر کرده و اشتباه دیگری را ثبت می‌کنند. قراردادن حد ضرر در نزدیکی محدوده‌ای که در حال آغاز معامله هستید، به‌خصوص در بازار نوسانی ارزهای دیجیتال، حتی اگر این محدوده، سطحی ارزشمند و مهم باشد، می‌تواند حاشیه خطر بالایی را برای شما به ارمغان آورد و قیمت با کوچک‌ترین نوسان، می‌تواند استاپ شما را فعال و سپس طبق انتظار شما رفتار کند.

• در نتیجه، توصیه می‌شود، برای ورود به معاملات خرید یا فروش، نقطه حد ضرر خود را تمامی ابزارها و شیوه‌های تریدی که استفاده می‌کنید، در محدوده‌ای قرار دهید که در کنار رعایت برنامه مدیریت ریسک و سرمایه شما، با نوسان کوچک قیمت فعال نشود.

طمع‌کردن و استاپ‌لاس نامناسب

شاید گزینه‌ای که برای هر تریدر امروزی بسیار آشنا به نظر برسد، طمع‌کردن و قرارداد استاپ‌لاس در نواحی نامناسب باشد که همیشه به‌عنوان مخرب‌ترین اشتباه در ترید یاد خواهد شد.

استفاده از استاپ‌لاس‌های بسیار دور نسبت به قیمت فعلی، به‌مراتب از استاپ‌لاس‌ها نزدیک به قیمت، مخرب‌تر بوده و ضرر سنگینی را به بار می‌آورد. برای حل این مشکل، بهتر است که برنامه دقیقی برای انجام معاملات داشته و مقدار سرمایه درگیر در معامله، مقدار ریسک شما در ازای حد ضرر، نقاط ورود و خروج و تمامی اطلاعات مربوط به معامله خود را یادداشت و بررسی کنید.

استفاده از استاپ‌لاس‌های بسیار دور از قیمت، با امید آنکه بازار ریکاوری کرده و طبق انتظار شما حرکت کند، می‌تواند ضرر سنگینی را ایجاد کند که در بسیاری از مواقع، هیچگاه قابل‌جبران نبوده و برگشت‌ناپذیر است.

قراردادن استاپ دقیقا روی سطوح حمایت یا مقاومت

از اشتباهاتی رایجی که آن را می‌توانیم نوعی خطای تکنیکی و تجربی یاد کنیم، قراردادن استاپ‌لاس دقیقا روی سطوح حمایتی یا مقاومتی و حتی اعداد رند قیمتی است. شاید شما که اکنون در حال مطالعه این مقاله باشید نیز به‌مراتب این اشتباه را مرتکب شده و از این امر غلط تا به امروز آگاهی نداشته باشید.

برای استفاده صحیح از استاپ‌لاس، توصیه می‌شود که در بسیاری از موارد، حد ضرر را چند درصد زیر ناحیه حمایتی یا مقاومتی مدنظر خود قرار دهید که در صورت تست ناحیه و نوسان زیاد قیمت در روی این سطح ارزشمند، استاپ‌لاس شما فعال نشود.

این امر، برای حد سود شما نیز صادق است. ممکن است که قیمت قبل از نزدیکی به سطح حمایتی یا مقاومتی به دلیل روند تقاضا و عرضه شدید، کندل‌هایی با سایه بلند را تشکیل داده و هیچگاه به نواحی برخورد نکند.

در نتیجه، مانند حد ضرر، بهتر است حد سود را چند درصد نرسیده به سطح حمایتی یا مقاومتی خود تعیین کرده یا در نزدیکی آن درصد مناسبی از موقعیت را به‌صورت استاپ جزئی خارج کنید.

سخن پایانی

در این مقاله خواندیم که تعیین حد سود و حد ضرر دو ابزار برای برنامه‌ریزی خروج و مدیریت ریسک معامله هستند. حد سود هدف قیمتی معامله را مشخص می‌کند و حد ضرر سطحی را تعیین می‌کند که در صورت بی‌اعتبارشدن سناریوی معامله، خروج از موقعیت انجام شود.

موفقیت پایدار در ترید ناشی از پیش‌بینی ۱۰۰ درصدی بازار نیست، بلکه حاصل کنترل دقیق میزان زیان در سناریوهای نادرست و تثبیت سود در اهداف تحلیلی و عقلانی است.

برای تعیین این سطوح، ابتدا جهت معامله و قیمت ورود را مشخص کنید، سپس سطح منقضی شدن تحلیل، حمایت و مقاومت و نوسان بازار را بررسی کنید.

پس از تعیین حد ضرر، اندازه موقعیت را بر اساس ریسک پولی مجاز محاسبه کنید و هدف سود را با ساختار بازار و ریسک به ریوارد بسنجید.

در نهایت، نوع سفارش نیز اهمیت دارد. حد ضررها از نظر احتمال اجرا و کنترل قیمت یکسان نیستند و در بازارهای سریع، اسلیپیج می‌تواند قیمت اجرای سفارش را تغییر دهد.

• بنابراین باید توجه داشته باشید که حد سود و حد ضرر بخشی از یک برنامه جامع مدیریت ریسک هستند، نه تضمینی برای سود یا اجرای دقیق معامله.