بازار NFT از زمان رونق اولیهاش در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ مسیر طولانی و پر فراز و نشیبی را طی کرده است. اما یک چیز در این بازار از ابتدا تاکنون تغییر نکرده: حضور کلاهبرداران! اما این افراد اکنون از روشهای پیچیدهتر و خلاقانهتری استفاده میکنند.
اگر از طرفداران انافتیها باشید حتما میدانید که NFT چیست، برای یادآوری میگوییم که:
انافتی یا توکنهای غیرمثلی، داراییهای دیجیتالی منحصربهفردی هستند که مالکیت آنها روی بلاک چین ثبت میشود و فقط یک نسخه از هر NFT وجود دارد که همین باعث ارزشمند بودن آنها میشود.
این ویژگی منحصربهفرد بودن هر انافتی، طمع کلاهبرداران را برای ساخت نسخههای جعلی و فریب سرمایهگذاران بیشتر کرده و ما در این مقاله، قصد داریم با توجه به جدیدترین روشهای کلاهبرداری، بررسی کنیم که چطور NFT اصلی را از NFT جعلی تشخیص دهیم و با کمی دقت و آگاهی خود را از دام این متقلبان دور نگه داریم. با ما همراه باشید.
NFT جعلی چیست و چرا ساخته میشود؟
خیلیها فکر میکنند اگر یک عکس یا اثر هنری را دانلود کنند و به عنوان NFT منتشر کنند، صاحب یک دارایی ارزشمند شدهاند. اما واقعیت این است که کپی کردن یک تصویر JPEG به هیچ وجه به معنای ساخت NFT اصلی نیست!
انافتی اصلی باید توسط خالق واقعی اثر یا دارنده حقوق آن ساخته (Mint) شود و این اطلاعات روی شبکه بلاک چین ثبت میشود.
اما کلاهبرداران معمولا آثار هنرمندان مشهور را کپی میکنند و با استفاده از روشهایی مثل Lazy Minting که هزینه کمتری دارد، آنها را به عنوان NFT عرضه میکنند.
- روش Lazy Minting در واقع روشی است که در آن NFT تا زمان فروش واقعا روی بلاک چین ثبت نمیشود و این باعث کاهش هزینه برای فروشنده میشود.
دلایل ساخت NFT جعلی ساده است: پول آسان! وقتی یک مجموعه NFT محبوب شود و قیمتش بالا برود، کلاهبرداران سریع وارد عمل میشوند، نسخههای جعلی میسازند و با قیمت پایینتر میفروشند تا خریداران بیخبر را فریب دهند.
NFT اصلی در مقابل NFT جعلی
برای اینکه تصویر واضحتری برای تشخیص NFT جعلی داشته باشید، بهتر است پیش از آشنایی با روشهای کلاهبرداری و نحوه تشخیص آنها ابتدا با نشانههای آن آشنا شوید:
| NFT معتبر | NFT جعلی |
| دارای تیک آبی یا Verified Badge | بدون تیک تأیید یا از اکانت تازهتأسیس |
| دارای آدرس قرارداد هوشمند مطابق سایت رسمی | آدرس قرارداد متفاوت یا غیرقابل تأیید |
| تاریخچه معاملاتی منطقی و متنوع | معاملات محدود بین چند کیف پول |
| حضور فعال با کامیونیتی واقعی در شبههای اجتماعی | شبکههای اجتماعی ضعیف یا غیرفعال |
| قیمت متناسب با قیمت کف مجموعه | قیمت خیلی پایینتر از حد معمول |
| وبسایت رسمی و حرفهای | بدون وبسایت یا وبسایت بیکیفیت |
| سازنده شناختهشده یا قابل تأیید | سازنده ناشناس یا اکانت جدید |
| تصویر منحصربهفرد | تصویر کپی شده از منابع دیگر |
انواع کلاهبرداری NFT
در سال ۲۰۲۶ اما کلاهبرداران دیگر فقط به کپی کردن NFTها بسنده نمیکنند و روشهایشان پیچیدهتر و حرفهایتر شده است. در ادامه انواع روشهای کلاهبرداری برای تشخیص NFT جعلی را بررسی میکنیم:
فیشینگ و سایتهای جعلی
یکی از رایجترین روشهای کلاهبرداری، فیشینگ است. کلاهبرداران در این روش سایتهایی میسازند که شبیه به پلتفرمهای معتبر انافتی مانند OpenSea، Rarible یا Magic Eden هستند. حتی آدرس اینترنتیشان هم فقط یک حرف با اصلی فرق دارد (مثلاً OpennSea.io به جای OpenSea.io).
در این حالت وقتی شما کیف پول دیجیتال خود را به این سایتهای جعلی وصل میکنید، اطلاعات حساسی مثل کلید خصوصی یا عبارت بازیابی شما دزدیده میشود. نتیجه چیست؟ کیف پول شما خالی میشود.
راگ پول (Rug Pull)
اصطلاح راگ پول زمانی مطرح میشود که پروژهای راه میافتد، تبلیغات سنگینی میشود، قولهای بزرگی داده میشود و همه هیجانزده میشوند.
اما وقتی پول کافی جمع شد، سازندگان پروژه یکشبه ناپدید میشوند و کاربران دست خالی میمانند. یکی از معروفترین نمونههای راگ پول پروژه Evolved Apes بود که سازندگانش با بیش از ۲.۷ میلیون دلار فرار کردند.
هدایای کلاهبرداری
هرگز با NFTهای ناشناختهای که به کیف پولتان ارسال میشوند تعامل نکنید و آنها را نادیده بگیرید؛ زیرا وقتی میخواهید با آن تعامل کنید یا آن را بفروشید، یک قرارداد هوشمند مخرب فعال میشود و تمام داراییهای کیف پول شما را خالی میکند. این ابزارها که به آنها «Wallet Drainer» میگویند، در سالهای اخیر خیلی پیشرفته شدهاند و فقط در سال گذشته یعنی ۲۰۲۵ بیش از ۵۰۰ میلیون دلار از طریق این روش از کاربران دزدیده شده است.
جعل با هوش مصنوعی (AI Deepfakes)
این نوع کلاهبرداری یکی از خطرناکترین روشهاست! در این روش، کلاهبرداران با استفاده از هوش مصنوعی، ویدیوهای جعلی از افراد مشهور، اینفلوئنسرها یا حتی بنیانگذاران پروژههای معتبر میسازند که در آنها یک پروژه NFT جعلی را تبلیغ میکنند. گاهی این ویدیوها آنقدر واقعی به نظر میرسند که خیلیها ممکن است فریب میخورند.
راهنمای گام به گام تشخیص NFT جعلی
حالا که با انواع کلاهبرداریها آشنا شدیم، وقت آن رسیده که یاد بگیریم چطور NFT اصلی را از جعلی تشخیص دهیم. پس بهتر است این چکلیست را قبل از هر خریدی مرور کنید:
بررسی تیک آبی
اولین و سادهترین روش بررسی تیک آبی یا Verified badge است. زیرا پلتفرمهای معتبر مثل OpenSea، Rarible و Magic Eden به مجموعههای تأییدشده یک تیک آبی یا علامت تأیید میدهند. این یعنی پلتفرم هویت سازنده را بررسی کرده و تأیید کرده که این مجموعه اصلی است.
بررسی آدرس قرارداد هوشمند
هر مجموعه NFT یک آدرس قرارداد هوشمند منحصربهفرد دارد. این آدرس مثل شماره شناسنامه آن مجموعه است. برای اطمینان از اصل بودن انافتی:
- به وبسایت رسمی پروژه بروید.
- آدرس قرارداد هوشمند را از آنجا کپی کنید.
- با آدرسی که در مارکتپلیس نشان داده میشود مقایسه کنید.
اگر حتی یک کاراکتر فرق داشت، احتمال خیلی زیادی وجود دارد که NFT جعلی باشد! آدرس قرارداد را میتوانید در قسمت Details یا About هر NFT پیدا کنید.
جستجو معکوس تصویر
این روش برای NFTهای هنری فوقالعاده کارآمد است. برای تشخیص NFT جعلی به جستجوی معکوس کافیست:
- تصویر NFT را ذخیره کنید.
- به Google Images یا Google Lens بروید.
- تصویر را آپلود کنید و جستجو کنید.
اگر همان تصویر در جاهای مختلف با نامهای متفاوت یا سازندگان مختلف پیدا شد، احتمالا جعلی است. NFT اصلی معمولا فقط در یک منبع معتبر وجود دارد.
البته توجه داشته باشید که پیدا کردن تصویر در جاهای دیگر لزوما به معنای جعلی بودن NFT نیست چون خیلیها ممکن است تصویر را دانلود کرده باشند. مهم اینه که ببینید آیا NFT دیگری با همان تصویر قبل از این ساخته شده است یا خیر.
بررسی حجم معاملات و تاریخچه
NFTهای اصلی معمولا تاریخچه معاملاتی شفاف و منطقی دارند. چند نکته مهم در این رابطه وجود دارند که در ادامه مشاهده میکنید:
- نشانههای خطر:
- تعداد معاملات خیلی کم (مثلا فقط ۲-۳ تراکنش)
- تمام معاملات بین چند کیف پول مشخص رفت و برگشت شده (نشانه دستکاری)
- قیمتهای غیرمنطقی که یکباره بالا رفته و پایین آمده
- تمام معاملات در یک بازه زمانی کوتاه انجام شده
- نشانههای مثبت:
- تاریخچه معاملاتی پیوسته و منطقی
- تنوع در خریداران (آدرسهای مختلف)
- افزایش تدریجی قیمت متناسب با محبوبیت پروژه
بررسی شبکههای اجتماعی و کامیونیتی
یک پروژه NFT معتبر حتما حضور فعال و قوی در شبکههای اجتماعی دارد. بنابراین برای تشخیص NFT جعلی حتما موارد زیر را چک کنید:
- تعداد فالوورهای واقعی (نه فیک)
- تعامل واقعی زیر پستها (کامنتها و ریتوییتهای معنادار، نه فقط بات)
- تاریخ ساخت اکانت (اکانتهای تازهتأسیس مشکوک هستند)
- پستهای منظم و محتوای با کیفیت
- تعداد اعضای فعال کانالها
- گفتگوهای واقعی و هدفمند
- حضور فعال تیم پروژه برای پاسخگویی و رفع سوالات کاربران
بررسی دقیق آدرس کیف پول
این اقدام کمی تخصصیتر است اما قدم خیلی مهمی به شمار میرود که با استفاده از Block Explorer میتوانید عمیقتر آدرس کیف پول ارز دیجیتال را بررسی کنید، برای این کار باید:
- آدرس کیف پول سازنده یا فروشنده را کپی کنید و در Block Explorer جستجو کنید و به دنبال این موارد باشید:
- تاریخچه تراکنشها
- تعامل با کیف پولها
- بررسی سن کیف پول
- بررسی داراییهای دیگر موجود در کیف پول
بررسی قیمت کف
قیمت کف یعنی ارزانترین NFT موجود در یک مجموعه. اگر یک NFT خیلی ارزانتر از قیمت کف بقیه مجموعه به فروش میرسد، چراغ قرمز روشن میشود. زیرا کلاهبرداران معمولا قیمتهای وسوسهکنندهای میگذارند تا خریداران عجول را جذب کنند. قبل از خرید:
- قیمت کف مجموعه اصلی را در سایتهایی مثل NFT Price Floor یا CoinGecko چک کنید.
- اگر قیمتی که میبینید خیلی پایینتر است، دوباره فکر کنید.
ابزارهای کاربردی برای اعتبارسنجی NFT
خوشبختانه ابزارهای زیادی وجود دارند که کار شما را برای تشخیص NFT جعلی راحتتر میکنند که در ادامه آنها را معرفی و بررسی میکنیم:
- اتراسکن (etherscan.io): یکی از قدرتمندترین ابزار برای بررسی تراکنشهای اتریوم که میتوانید: تاریخچه کامل یک آدرس کیف پول را ببینید، جزئیات قرارداد هوشمند را بررسی کنید و ببینید چه کسانی با این آدرس تعامل داشتهاند.
- ریوک دات کش (revoke.cash): این ابزار به شما کمک میکند ببینید چه قراردادهای هوشمندی به کیف پول شما دسترسی دارند. اگر متوجه شدید یک قرارداد مشکوک دسترسی دارد، میتوانید آن را لغو (Revoke) کنید.
- گوگل لنز (Google Lens): این ابزار نیز برای جستجوی معکوس تصویر عالی است. میتوانید ببینید آیا تصویر NFT از جای دیگری کپی شده یا نه.
- سایتهای NFT Price Floor & Rarity Tools: این سایتها اطلاعات دقیقی درباره قیمت کف، حجم معاملات و کمیابی NFTها ارائه میدهند. قبل از خرید حتما قیمتها را در این سایتها مقایسه کنید.
اقدامات امنیتی پیشرفته برای خریداران NFT
در نهایت با شناسایی انواع کلاهبرداری، راهنمای تشخیص NFT جعلی و آشنایی با ابزارهای کاربردی، اگر میخواهید یک قدم از کلاهبرداران جلوتر باشید، باید این نکات امنیتی را جدی بگیرید:
- استفاده از کیف پول سختافزاری: کیف پولهای سخت افزاری مثل Ledger یا Trezor امنترین روش نگهداری NFTها هستند. کلیدهای خصوصی شما آفلاین نگهداری میشوند و هکرها نمیتوانند به آنها دسترسی پیدا کنند.
- استفاده از کیف پول موقت: Burner Wallet یک کیف پول موقت است که میتوان فقط برای تعامل با پروژههای جدید یا ناشناس استفاده از آنها استفاده کرد که اگر اتفاقی افتاد، فقط این کیف پول خالی شود، نه کیف پول اصلی شما.
- نحوه استفاده از برنر ولت: یک کیف پول جدید بسازید، با توجه به قیمت اتریوم یا سولانا، مقدار کمی ETH یا SOL برای هزینه تراکنش در آن بریزید، با این کیف پول NFT جدید را Mint کنید و بعد از اطمینان، NFT را به کیف پول اصلی منتقل کنید.
- به اشتراک نگذاشتن Seed Phrase: عبارت بازیابی کیف پول شما مثل رمز حساب بانکیتان است. هیچ تیم پشتیبانی واقعی هرگز از شما Seed Phrase نمیخواهد. اگر کسی از شما خواست، ۱۰۰٪ کلاهبردار است!
- در نظر گرفتن DYOR: خودت تحقیق کن! یکی از مهمترین اصول امنیت در دنیای کریپتو و NFT محسوب میشود، اصطلاح DYOR یا خودت تحقیق کن است. این اصطلاح یعنی فقط به حرفهای دیگران اعتماد نکنید و همیشه خودتان تحقیق کنید.
اگر ان اف تی دزدیده شد چه کاری انجام دهیم؟
در ابتدا باید در نظر داشته باشید که این فرایند بسیار سخت و تا حدی شاید غیرممکن است؛ اما چند اقدام مهم میتوانید در صورت دزدیده شدن انافتیهایتان انجام دهید:
- فورا به پلتفرمی که NFT در آن بود (مثل OpenSea) گزارش دهید تا NFT را Flag کنند.
- در صورت مبالغ بالا، به پلیس سایبری شکایت کنید.
- آدرس سارق را در Etherscan یا Solscan دنبال کنید و ببینید NFT را به کجا منتقل کرده است.
- در توییتر و دیسکورد اعلام کنید تا کامیونیتی کمک کند. برخی پلتفرمها NFTهای دزدیده شده را بلاک میکنند که فروش آنها سختتر میشود.
بهترین و معتبرترین بازارهای NFT
بهطور کلی، برای کاهش ریسک، بهتر است از بازارها یا همان مارکتپلیسهای معتبر استفاده کنید که در این بخش معرفی میکنیم:
- اوپن سی (opensea.io): بزرگترین مارکتپلیس NFT که از چندین بلاک چین پشتیبانی میکند و سیستم تأیید خوبی دارد.
- رَریبل (rarible.com): یک پلتفرم غیرمتمرکز با رایگیری کامیونیتی که از اتریوم، تزوس و فلو پشتیبانی میکند.
- مجیک ادن (magiceden.io): بهترین مارکتپلیس برای NFTهای سولانا و بیت کوین است و رابط کاربری ساده و کارمزد پایینی دارد.
- فاندِیشن (foundation.app): بازار متمرکز روی NFTهای هنری با کیفیت بالا که فرآیند پذیرش سختگیرانهتری دارد.
- پلتفرمهای NFTهای ورزشی
- سورِر (sorare.com): کارتهای فانتزی فوتبال رسمی. با لیگهای معتبر قرارداد دارد.
- NBA تاپ شات (nbatopshot.com): لحظات برجسته بسکتبال NBA.
- UFC استرایک (ufcstrike.com): مناسب NFTهای رسمی UFC با لحظات برتر مبارزات.
- بازار NFTهای بازی
- مارکتپلیس اَکسی (app.axieinfinity.com): بازار رسمی برای انافتیهای بازی Axie Infinity.
- گالا گیمز (app.gala.games): اکوسیستم بازیهای بلاک چینی با NFTهای قابل استفاده.
- بازارهای NFTهای املاک مجازی
- دیسنترالند (market.decentraland.org): خرید و فروش زمین و دارایی در Decentraland.
- سندباکس (sandbox.game): بازار رسمی The Sandbox برای زمین، آواتار و آیتمها.
- آدرساید (otherside.xyz): متاورس Bored Ape Yacht Club با زمینهای قابل معامله.
سخن پایانی
بازار NFT با وجود نوسانات و چالشهایی که دارد، هنوز فرصتهای جذابی برای سرمایهگذاری و کلکسیونداری به ارمغان میآورد. اما کلید موفقیت در این بازار، آگاهی و هوشیاری است.
در این مقاله سعی کردیم کاملترین راهنما برای تشخیص NFT جعلی را بررسی کنیم.؛ اما باید این نکات کلیدی را همیشه به خاطر بسپارید:
- خودتان تحقیق کنید.
- تیک آبی و آدرس قرارداد هوشمند انافتی را چک کنید.
- تاریخچه معاملات و کامیونیتی را بررسی کنید.
- از کیف پولهای امن استفاده کنید.
- به پیشنهادات خیلی خوب مشکوک باشید.
- هرگز Seed Phrase خود را به اشتراک نگذارید.
و مهمترین نکته این که یادتان باشد این است که اگر پیشنهادی خیلی خوب به نظر میرسد که راست باشد، احتمالا کلاهبرداری است!
زیرا کلاهبرداران هر روز روشهای جدیدتری پیدا میکنند، پس همیشه هوشیار باشید و اطلاعات خود را بهروز نگه دارید. اگر سوال یا تجربهای در مورد تشخیص NFT جعلی دارید، حتما در بخش نظرات با ما و دیگر اعضای بیت پین به اشتراک بگذارید. شاید تجربیات شما میتواند به دیگران کمک کند از دام کلاهبرداران در امان بمانند.
سوالات متداول
- چگونه بفهمم یک پروژه NFT کلاهبرداری است؟
در پروژههای اسکم چند نشانه مهم وجود دارد: ۱) تیم پروژه ناشناس است ۲) وعدههای غیرواقعی میدهند ۳) عجله دارند و فومو (ترس از دست دادن فرصت) ایجاد میکنند ۴) وبسایت حرفهای ندارند یا کپی از پروژههای دیگر است ۵) در کامیونیتی فعالیت واقعی ندارند و فقط پیامهای تبلیغاتی میگذارند ۶) وایت پیپر ندارند یا وایت پیپرشان مبهم و بیمحتوا است.
- آیا میتوان NFT دزدیده شده را بازیابی کرد؟
متاسفانه بازیابی NFT دزدیده شده بسیار سخت است، زیرا در بلاک چین تراکنشها غیرقابل برگشت هستند. اما اقداماتی که در این مقاله بررسی کردیم میتوانند تا حدی کمککننده باشند.
- منظور از راگ پول در بازار NFT چیست؟
راگ پول یک نوع کلاهبرداری است که در آن سازندگان یک پروژه NFT بعد از جمعآوری پول از سرمایهگذاران، ناگهان پروژه را رها کرده و با پولها فرار میکنند. معمولا این پروژهها با تبلیغات گسترده، وعدههای بزرگ و هایپ زیاد شروع میشوند. وقتی فروش NFTها به اوج میرسد، سازندگان وبسایت را میبندند، شبکههای اجتماعی را حذف میکنند و ناپدید میشوند.
- چگونه بفهمم مالک واقعی یک NFT کیست؟
هر NFT اطلاعات کاملی درباره مالک فعلی، خالق اصلی و تاریخچه مالکیت دارد که روی بلاک چین ثبت شده و قابل تأیید است. برای مشاهده این اطلاعات به صفحه NFT در مارکتپلیس بروید و در قسمت «Details یا Properties» آدرس Owner (مالک فعلی) و Creator (خالق اصلی) را ببینید.
با سلام خدمت شما عزیزان …. ممنون از اطلاعات مفیدی که بهمون میدید