قیمت نفت برنت امروز مرز ۱۱۱ دلار و نفت خام آمریکا (WTI) نیز مرز ۱۰۰ دلار را رد کرده است؛ اعدادی که نسبت به همین زمان در سال گذشته، جهشی نزدیک به ۸۱ درصد را نشان می‌دهند.
اگرچه بخشی از جهش روزهای اخیر به زمان انقضای قراردادهای نزدیک بازار مربوط می‌شود، اما روند کلی حاکی از فشار عمیق در بازار فیزیکی است.
دیدگاه اصلی و کلی این است که قیمت‌های فعلی صرفا یک شرط‌بندی هیجانی روی «وقوع مجدد جنگ» نیستند. بازار نفت در حال قیمت‌گذاری یک جنگ نیمه‌فعال است:
- وضعیتی مبتنی بر محاصره دریایی، تهدید مداوم مسیرهای عبوری و ذخایری که به کمترین سطح خود رسیده‌اند. در نتیجه، حتی بدون درگیری نظامی جدید، قیمت‌ها به‌خودی‌خود افت نخواهند کرد.
تنگه هرمز از زمان آغاز درگیری‌های نظامی در اواخر فوریه، وضعیت غیرعادی داشته است. برنت که در بهار تا بالای ۱۲۰ دلار پیش رفته و بر قیمت سهام نفت دیجیتال هم تاثیر گذاشته بود در تابستان با آتش‌بس موقت به زیر ۸۰ دلار برگشته بود، دوباره مسیر صعودی گرفته است.
علت های افزایش قیمت نفت چیست؟
عوامل اصلی که ساختار این فشار قیمتی بر نفت را هدایت می‌کنند را می‌توان در این ۵ مورد خلاصه کرد:
- ناامنی در خطوط مواصلاتی: داده‌های موسسه Kpler نشان می‌دهد دست‌کم ۱۸ شناور در دو هفته اخیر هدف قرار گرفته‌اند. همین امر نرخ بیمه ریسک جنگی را از ۱ تا ۳ درصد ارزش بدنه، به ۷.۵ تا ۱۰ درصد جهش داده است.
- تهدید مسیرهای جایگزین: حملات موشکی و پهپادی به پایانه‌هایی نظیر ینبع (مقصد خط لوله شرق به غرب که برای دور زدن تنگه هرمز استفاده می‌شود)، نشان می‌دهد مسیرهای موازی نیز از ریسک در امان نیستند.
- خالی شدن بالشتک‌های اطمینان: ذخایر جهانی نفت ۵۰۹ میلیون بشکه زیر سطح پیش از بحران قرار دارد و ذخایر خشکی به کمترین میزان از سال ۲۰۱۶ رسیده است. همچنین بیش از ۸۰ درصد از ۴۰۰ میلیون بشکه آزادسازی اضطراری آژانس بین‌المللی انرژی مصرف شده و ظرفیت مازاد تولید در خارج از خلیج فارس عملا نزدیک به صفر است.
- بحران شدیدتر در فرآورده‌ها: فرآورده‌های نفتی وضعیتی داغ‌تر از نفت خام دارند. قیمت دیزل نسبت به پیش از بحران دو برابر شده و میانگین قیمت آن در ایالات متحده به ۶.۳۳ دلار بر هر گالن (۷۳ درصد رشد سالانه) رسیده که فشار سنگینی بر حمل‌ونقل و زنجیره تامین وارد می‌کند.
- تقویم سیاسی و زمان‌بندی بازار: نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا (۳ نوامبر) و الزامات سیاسی در تل‌آویو، زمان‌بندی تصمیم‌گیری‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. بازار، احتمال تغییر رفتارها یا تصمیمات تندتر پیش از انتخابات را بالا می‌داند.
بررسی سناریوهای پیش‌رو قیمت نفت: جنگ، توافق یا بن‌بست؟
به جای یک دو راهی ساده میان «جنگ» یا «صلح»، بازار نفت در برابر یک چندراهی قرار گرفته است و در جدول زیر این سناریوهای محتمل، محرک‌ها و رفتار احتمالی قیمت نفت برنت را بررسی می‌کنیم:
| سناریو | محرک‌های اصلی | برنت پیش‌بینی‌شده (دلار) | پایداری زمانی |
| جنگ محدود و کوتاه | حملات موضعی چندروزه، باز ماندن نسبی هرمز | ۱۱۵ تا ۱۳۰ (در اوج) | چند هفته، سپس بازگشت به ۱۰۵ تا ۱۱۵ |
| جنگ گسترده | مسدود شدن کامل هرمز + آسیب به زیرساخت‌ها | ۱۲۵ تا ۱۵۰ | چندین ماه |
| توافق مرحله‌ای | رفع محاصره بنادر و بازگشایی هرمز | افت اولیه به ۹۰–۹۵، سپس ۸۰–۹۰ | تدریجی (احتمال افت به زیر ۷۰ در ۲۰۲۷) |
| بن‌بست فرسایشی | تداوم محاصره و حملات پراکنده به کشتی‌ها | ۱۰۰ تا ۱۲۰ | تا پایان زمستان، با تمایل به صعود |
خریدوفروش سهام نفت با واریز سریع تومان
اما برای سنجش مسیر بعدی بازار، رصد متغیرها و شاخص‌های زیر تعیین‌کننده خواهد بود:
- خروجی مذاکرات میانجی‌گران قطر و پاکستان و پاسخ رسمی واشنگتن به طرح‌های پیشنهادی.
- آمار حملات دریایی و تغییرات نرخ بیمه ریسک جنگی شناورها.
- وضعیت امنیت پایانه‌های جایگزین به‌ویژه خط لوله شرق به غرب و بندر ینبع.
- فاصله قیمتی نفت دیزل نسبت به نفت خام به‌عنوان نشان‌دهنده فشار واقعی بر اقتصاد.
- نتایج انتخابات ۳ نوامبر آمریکا و تحولات سیاسی در منطقه.
- تصمیمات جدید آژانس بین‌المللی انرژی درباره آزادسازی مجدد ذخایر اضطراری.
در نهایت، قیمت ۱۱۱ دلاری نفت در شرایط فعلی، بیشتر نرخ «احتمال یک رویداد» نیست، بلکه هزینه «یک وضعیت واقعی» است.
بازار نفت نه بر پایه شایعات، بلکه بر اساس هزینه‌های کمرشکن بیمه، تاخیر در حمل‌ونقل و افت شدید ذخایر جهانی قیمت‌گذاری می‌کند. تا زمانی که جریان فیزیکی و ایمن نفت به بازار برنگردد، فشار قیمتی پابرجا خواهد ماند.
در نظر داشته باشید که این مطلب صرفا جنبه تحلیلی و اطلاع‌رسانی دارد و توصیه سرمایه‌گذاری یا پیشنهاد مالی محسوب نمی‌شود.
