قیمت دلار در بازار آزاد در سال ۱۴۰۴ از حدود ۱۰۱,۸۰۰ تومان در روزهای اول فروردین شروع شد و ۲۸ اسفند به حدود ۱۵۹,۳۰۰ تومان رسید؛ یعنی حدود ۵۶ درصد رشد در یک سال. میانگین قیمت دلار در کل سال حدود ۱۱۳,۲۰۰ تومان بود. کمترین قیمت سال، حدود ۷۹,۴۰۰ تومان، اول اردیبهشت ثبت شد و بیشترین، حدود ۱۶۶,۴۰۰ تومان، ۹ اسفند.

در این مقاله قیمت دلار را ماه به ماه در سال ۱۴۰۴ مرور کرده‌ایم، دیده‌ایم سناریوهایی که برای پایان سال گذاشته بودیم چطور از آب درآمدند، و مسیرهای محتمل قیمت دلار در ۱۴۰۵ را بررسی کرده‌ایم. اگر تتر را به عنوان جایگزین دلار در نظر دارید، اول ببینید تتر چیست و چطور کار می‌کند.

قیمت دلار در سال ۱۴۰۴ ماه به ماه

جدول زیر میانگین قیمت دلار در بازار آزاد و کمترین و بیشترین قیمت ثبت‌شده در هر ماه از سال ۱۴۰۴ را نشان می‌دهد:

قیمت دلار در سال ۱۴۰۴ ماه به ماه
ماه ۱۴۰۴ میانگین قیمت (تومان) کمترین قیمت ماه بیشترین قیمت ماه
فروردین ۹۵,۳۰۰ ۸۱,۰۰۰ ۱۰۵,۸۰۰
اردیبهشت ۸۲,۸۰۰ ۷۹,۴۰۰ ۸۶,۹۰۰
خرداد ۸۲,۵۰۰ ۸۱,۴۰۰ ۸۳,۶۰۰
تیر ۸۸,۱۰۰ ۸۲,۹۰۰ ۹۲,۸۰۰
مرداد ۹۱,۹۰۰ ۸۷,۷۰۰ ۹۵,۱۰۰
شهریور ۱۰۰,۵۰۰ ۹۳,۴۰۰ ۱۰۶,۳۰۰
مهر ۱۱۱,۰۰۰ ۱۰۲,۵۰۰ ۱۱۸,۱۰۰
آبان ۱۰۹,۵۰۰ ۱۰۶,۷۰۰ ۱۱۴,۲۰۰
آذر ۱۲۲,۹۰۰ ۱۱۲,۶۰۰ ۱۳۲,۹۰۰
دی ۱۴۱,۸۰۰ ۱۳۰,۰۰۰ ۱۴۷,۹۰۰
بهمن ۱۵۶,۲۰۰ ۱۴۰,۰۰۰ ۱۶۵,۰۰۰
اسفند ۱۶۲,۵۰۰ ۱۴۳,۴۰۰ ۱۶۶,۴۰۰
کل سال ۱۴۰۴ ۱۱۳,۲۰۰ ۷۹,۴۰۰ ۱۶۶,۴۰۰

منبع: آرشیو روزانه‌ی قیمت دلار بازار آزاد در tgju.org. میانگین بر اساس قیمت پایانی روزهای معاملاتی هر ماه حساب شده و عددها به ۱۰۰ تومان گرد شده‌اند.

نیمه اول ۱۴۰۴: افت بهاری و جنگ خرداد

دلار سال را بالای ۱۰۰ هزار تومان شروع کرد، ولی تا آخر فروردین افت کرد و اول اردیبهشت به کف سال، حدود ۷۹,۴۰۰ تومان، رسید. در این دوره بانک مرکزی با تزریق ارز به بازار و همزمان با فضای مذاکرات، جلوی رشد را گرفت. در خرداد و همزمان با جنگ ۱۲ روزه، بازار چند روز عملا تعطیل بود و میانگین ماه در حدود ۸۲,۵۰۰ تومان ماند. از تیر به بعد روند صعودی شروع شد و با فعال شدن مکانیزم ماشه و احتمال بازگشت تحریم‌ها، دلار در شهریور از ۱۰۰ هزار تومان عبور کرد. در این شرایط بخشی از سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌هایی مثل خرید تتر با کارمزد کم رفتند.

نیمه دوم ۱۴۰۴: جهش زمستانی

دلار در مهر و آبان حدود ۱۱۰ هزار تومان نوسان کرد، ولی از آذر شتاب گرفت. بزرگ‌ترین جهش ماهانه‌ی سال بین آذر و دی بود که میانگین ماه از حدود ۱۲۲,۹۰۰ به ۱۴۱,۸۰۰ تومان رسید. رشد در بهمن ادامه داشت و دلار ۹ اسفند و در اوج تنش‌های نظامی، به سقف سال یعنی حدود ۱۶۶,۴۰۰ تومان رسید و سال را با حدود ۱۵۹,۳۰۰ تومان تمام کرد.

رویکرد‌های تحلیلی برای پیش‌بینی قیمت دلار

کارشناسان بازارهای مالی برای پیش‌بینی پیش بینی قیمت دلار از سه رویکرد اصلی استفاده می‌کنند. ترکیب این رویکردها ما را به یک درک واقع‌بینانه از سناریوهای پیش رو می‌رساند:

رویکرد‌های تحلیل پیش بینی قیمت دلار

تحلیل فاندامنتال

علت استفاده از تحلیل فاندامنتال چیست؟ این تحلیل به ریشه‌های اقتصادی قیمت‌ها می‌پردازد. اقتصاددان‌ها با بررسی عواملی مانند نرخ تورم، رشد نقدینگی، تراز تجاری و کسری بودجه دولت، سلامت پایه‌ای اقتصاد را ارزیابی می‌کنند. همچنین، وضعیت تراز پرداخت‌ها و میزان خروج سرمایه از کشور از جمله دیگر شاخص‌های مهم در این نوع تحلیل است.

تحلیل تکنیکال

این تحلیل با مطالعه نمودارهای قیمت و الگوهای تاریخی، به شناسایی روندها و سطوح کلیدی حمایت و مقاومت می‌پردازد. برای مثال، مقاومت روانی مهم در کانال ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان را می‌توان با این روش شناسایی کرد. این تحلیل برای معامله‌گران کوتاه‌مدت که به دنبال شناسایی نقاط ورود و خروج هستند، در کنار مشاهده لیست قیمت کریپتوکارنسی ابزار ارزشمندی محسوب می‌شود.

تحلیل عوامل روان‌شناختی

این تحلیل بر باورها، احساسات رفتارها فعالان بازار متمرکز است. نظریه‌های اقتصادی که سعی در توضیح این بُعد دارند، عبارت‌اند از:

  • انتظارات تطبیقی: که بر اساس تجربیات گذشته شکل می‌گیرد.
  • انتظارات عقلایی: که از تمام اطلاعات در دسترس استفاده می‌کند.

در اقتصاد ایران، شوک‌های مکرر، انتظارات تورمی را در ذهن مردم نهادینه کرده است، به‌طوری که هر خبر منفی بلافاصله تقاضا برای دلار را افزایش می‌دهد. بنابراین، تحلیل این عوامل روان‌شناختی و انتظاری که به ارزیابی ریسک‌های سیاسی، اخبار تحریم‌ها و فضای روانی بازار اشاره دارد،‌ پیش‌بینی واکنش‌های سریع و جهش‌های ناگهانی بازار به اخبار غیرمنتظره را بیشتر ممکن می‌کنند.

پیش‌بینی قیمت دلار در ایران

سناریوهای پایان ۱۴۰۴ چطور از آب درآمدند؟

در نسخه‌ی قبلی این مقاله سه سناریو برای پایان سال ۱۴۰۴ گذاشته بودیم: خوشبینانه (بازگشت به کانال ۸۰ هزار تومان با توافق و لغو تحریم‌ها)، میانه (نوسان بین ۱۰۸ تا ۱۲۰ هزار تومان) و بدبینانه (۱۵۰ هزار تومان و بالاتر با تشدید تحریم‌ها و تنش‌ها). دلار سال را حدود ۱۵۹ هزار تومان تمام کرد؛ یعنی سناریوی بدبینانه رخ داد.

سناریوهای قیمت دلار در ۱۴۰۵

دلار ۱۴۰۵ را با حدود ۱۵۹ هزار تومان شروع کرد و طبق tgju، ۱۰ آبان ۱۴۰۵ به حدود ۲۷۱,۵۰۰ تومان رسید؛ یعنی حدود ۷۰ درصد رشد در هفت ماه، بیشتر از رشد کل سال ۱۴۰۴. برای ادامه‌ی سال سه مسیر اصلی قابل تصور است:

  • توافق و گشایش: خبر توافق می‌تواند قیمت را خیلی سریع پایین بیاورد؛ همان‌طور که فروردین ۱۴۰۵ با خبر توافق، تتر تا حدود ۱۴۷ هزار تومان افت کرد. ولی بدون توافق واقعی، این افت‌ها ممکن است موقت باشند.
  • ادامه‌ی وضعیت فعلی: نه توافق و نه تنش شدید. در این حالت تورم و رشد نقدینگی، دلار را آهسته ولی پیوسته بالا می‌برد.
  • تشدید تنش یا تحریم: شوک‌های سیاسی و نظامی، مثل اسفند ۱۴۰۴، می‌توانند جهش‌های تند و سریع بسازند.

هیچ‌کدام از این مسیرها عدد قطعی نمی‌دهند و هر منبعی که قیمت دقیق دلار در پایان ۱۴۰۵ را اعلام کند، در واقع حدس می‌زند. برای دیدن عدد لحظه‌ای، قیمت لحظه‌ای تتر را ببینید؛ سناریوهای بلندمدت‌تر را هم در آینده قیمت تتر تا ۲۰۳۰ بررسی کرده‌ایم.

بررسی عوامل تأثیرگذار بر قیمت دلار

برای درک عمیق‌تر سناریوهایی که بررسی کردیم، باید عوامل مؤثر بر قیمت دلار را بهتر بشناسیم که از عوامل ساختاری و بنیادی اقتصاد ایران در پشت صحنه نوسانات ارزی هستند.

مازاد رشد نقدینگی نسبت به رشد اقتصادی

این مورد از مهم‌ترین عوامل بنیادی است. وقتی حجم پول در اقتصاد (نقدینگی) با نرخ بسیار بالاتری نسبت به تولید ناخالص داخلی رشد می‌کند، نتیجه‌ای جز تورم بالا نخواهد داشت. این مازاد نقدینگی، مستقیماً به سمت بازارهایی مانند بازار ارز هدایت می‌شود و تقاضای کاذب برای دلار ایجاد می‌کند.

شکاف مستمر بین رشد نقدینگی و رشد اقتصادی کشور، موتور محرک اصلی تورم و در نتیجه، افزایش قیمت ارز است. دولت برای جبران کسری بودجه خود، به استقراض از بانک مرکزی و افزایش پایه پولی روی می‌آورد که این چرخه معیوب، پیوسته قدرت خرید پول ملی را کمتر می‌کند.

تراز تجاری و تراز پرداخت‌های خارجی

اگرچه افزایش صادرات نفتی تحت شرایط خاص و مقطعی می‌تواند تراز تجاری را بهبود بخشد، اما در غیاب اصلاحات ساختاری، کسری تراز پرداخت‌ها همواره یک ریسک جدی برای نرخ ارز است. تحریم‌ها، دسترسی بانک مرکزی به منابع ارزی بلوکه‌شده را محدود کرده و این مشکل ساختاری را تشدید می‌کنند.

همچنین،‌ وابستگی درآمدهای ارزی کشور به نفت، آن را در برابر نوسانات قیمت نفت و شدت تحریم‌ها بسیار آسیب‌پذیر کرده است. هرگونه اختلال در صادرات نفت، مستقیماً بر عرضه دلار در بازار تأثیر می‌گذارد و فشار بر قیمت را افزایش می‌دهد. بهبود تراز پرداخت‌ها در گرو توسعه صادرات غیرنفتی و کاهش وابستگی است.

عوامل تأثیرگذار بر قیمت دلار

خروج سرمایه و بی‌ثباتی روانی

تداوم تورم در سطوح بسیار بالا (تورم نقطه‌به‌نقطه ۴۵.۳ درصد در شهریور ۱۴۰۴)، انگیزه‌ی نگهداری ریال را از بین برده و موجب خروج سرمایه به سمت دارایی‌های امن‌تر مانند ارز، طلا و در سال‌های اخیر، خرید بیت کوین و ارزهای دیجیتال می‌شود.

این رفتار، تقاضا برای خروج ارز فیزیکی یا حواله‌ای را به شدت بالا می‌برد و به‌طور مستقیم بر نرخ دلار در بازار ارز آزاد فشار می‌آورد و خود تقویت‌کننده چرخه تورم و بی‌ارزشی ریال است.

انتظارات و روان‌شناسی بازار

در اقتصاد ایران، تورم تنها یک پدیده پولی نیست، بلکه به یک مسئله روان‌شناختی تبدیل شده است. مردم با تجربه تورم‌های مزمن، به سرعت به اخبار منفی واکنش نشان داده و با هجوم به سمت دارایی‌های مطمئن، گرانی را خودشان تقویت می‌کنند.

شکاف بین دولت و مردم و کاهش اعتماد عمومی، کنترل این انتظارات تورمی را بسیار دشوار کرده است. بنابراین، مدیریت ریسک در این بازار مستلزم رصد دائم تحولات و اخبار سیاسی و اقتصادی است.

جمع‌بندی

دلار در ۱۴۰۴ حدود ۵۶ درصد گران شد و ۱۴۰۵ را با سرعت بیشتری ادامه داده است. تا وقتی ریشه‌های ساختاری تورم، یعنی کسری بودجه و رشد نقدینگی، مهار نشود و گشایشی در تحریم‌ها رخ ندهد، فشار پایه روی قیمت ارز ادامه دارد و اخبار سیاسی فقط سرعت و جهت کوتاه‌مدت آن را تعیین می‌کند. در چنین شرایطی مدیریت ریسک و تنوع‌بخشی به سبد دارایی مهم‌تر از پیش‌بینی دقیق یک عدد است؛ توجه به قیمت آنی بیت کوین و ارزهای دیجیتال دیگر هم بخشی از همین تنوع‌بخشی است.

پیش‌بینی شما از قیمت دلار تا پایان ۱۴۰۵ چیست؟ دیدگاهتان را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.