بر اساس گزارشهای منتشرشده، دولت آمریکا در حال بررسی گزینههای نظامی علیه ایران است و اشغال جزیره خارگ بهعنوان یکی از این گزینهها مطرح شده است. هدف از این اقدام احتمالی، بازگشایی تنگه هرمز و بازگرداندن جریان انرژی در خاورمیانه عنوان شده است.
طبق گزارشهایی که به منابع آگاه استناد میکنند، واشنگتن برنامههایی برای اشغال یا محاصره جزیره خارگ را روی میز نگه داشته است. این جزیره یکی از نقاط حیاتی صادرات نفت ایران محسوب میشود. دولت آمریکا بر این باور است که این اقدام میتواند بهعنوان اهرم فشار برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز مورد استفاده قرار گیرد.
خریدوفروش سریع و آسان سهام نفت با واریز تومان در هر ساعت از شبانهروز
بر اساس همین منابع، یکی از مقامات کاخ سفید اعلام کرده که آمریکا ممکن است عملیات نظامی به مدت تقریباً یک ماه را برای تضعیف ایران برنامهریزی کند. پس از آن، تصرف جزیره خارگ برای کسب برتری در مذاکرات در دستور کار قرار خواهد گرفت. این اظهارات نشاندهنده جدیت واشنگتن در بررسی گزینههای نظامی است.
فعالیتهای نظامی در منطقه نیز توجهات را به خود جلب کرده است. طبق گزارشها، سه یگان تفنگداران دریایی با مجموع بیش از ۷٬۵۰۰ سرباز در حال حرکت به سمت خلیج فارس هستند. این تحول بهعنوان گامی تفسیر میشود که نشان میدهد واشنگتن بهطور جدیتری گزینههای نظامی را مدنظر قرار داده است.
از سوی دیگر، یک مقام ارشد دولت آمریکا در گفتوگو با اکسیوس (Axios) اعلام کرد که در صورت لزوم، تصرف جزیره خارگ میتواند بهعنوان اقدامی برای بازگشایی تنگه هرمز در نظر گرفته شود. با این حال، این مقام افزود که هنوز هیچ تصمیم نهایی در این خصوص اتخاذ نشده است.
حمله به خارک و پیامدهای رشد قیمت نفت
اگر این خبر به مرحله اجرای واقعی برسد، اثر اصلی آن روی قیمت نفت جهانی یک شوک صعودی فوری خواهد بود، چون خود گزارش میگوید سناریوی مدنظر به خارگ و باز نگه داشتن هرمز مربوط است و هنوز هم تصمیم نهایی واشنگتن قطعی نشده است.
به زبان ساده، بازار نفت قبل از آنکه کاهش واقعی عرضه را ببیند، اول «ریسک جنگ» را قیمتگذاری میکند؛ و اینجا با یکی از حساسترین گرههای صادرات نفت ایران و امنیت عبور نفت در خلیج فارس روبهرو هستیم.
خارگ برای ایران یک نقطه عادی نیست؛ طبق دادههای کپلر که رویترز نقل کرده، ایران از ابتدای سال حدود 1.7 میلیون بشکه در روز نفت صادر کرده که 1.55 میلیون بشکه آن از خارگ عبور کرده، و منابع دیگر هم میگویند حدود 90 درصد صادرات نفت خام ایران از همین جزیره انجام میشود.
بنابراین اگر حمله باعث اختلال عملیاتی، توقف بارگیری یا ریسک بیمهای برای نفتکشها شود، بازار خیلی سریع چند دلار «پرمیوم ژئوپلیتیک» روی برنت میگذارد، چون شوک عرضه ایران تقریبا مستقیم به بازار آسیا و سپس به قیمتهای جهانی منتقل میشود.
این حساسیت قبلا هم دیده شده است؛ در تشدید تنشهای اخیر، گزارشها از جهش قیمت خرید نفت تا ۱۱۰ دلار و حتی رشد بیشتر تا بالای ۱۲۰ دلار بر اثر ترس از اختلال در منطقه خبر دادهاند.
اگر حمله محدود باشد و فقط چند روز نااطمینانی ایجاد کند، محتملترین اثر، یک جهش تند اما کوتاهمدت در نفت است، چون بازار ابتدا به ریسک حملونقل، بیمه و احتمال تلافی ایران واکنش نشان میدهد.
اما اگر ماجرا به اختلال در تردد هرمز یا حمله متقابل به زیرساختها و نفتکشها برسد، دامنه رشد میتواند بسیار بزرگتر شود، چون حدود 20.1 میلیون بشکه در روز از هرمز عبور میکند و نزدیک 27 درصد تجارت دریایی نفت از این مسیر میگذرد.
در همین چارچوب، برخی برآوردهای بازار گفتهاند اگر درگیری خاورمیانه ادامهدار شود، برنت حتی میتواند سطح ۱۸۰ دلار را هم آزمایش کند.
پس از نظر من، اثر محتمل این خبر روی نفت جهانی در سناریوی واقعیِ حمله، ابتدا صعود سریع و بعد تعیین قیمت بر اساس شدت اختلال است: حمله محدود یعنی جهش موقت، اما درگیری گستردهتر در خارگ و هرمز یعنی ریسک یک موج صعودی شدیدتر و ماندگارتر.
اگر بخواهم خیلی فشرده بگویم: بازار نفت برای «تهدید به حمله» افزایشی است، برای «اختلال در خارگ» شدیدا افزایشی است، و برای «اختلال در هرمز» بالقوه انفجاری است.
