تورم، کلمهای است که تقریباً برای همه مردم ایران آشنا و ملموس است. تورم به زبان ساده یعنی افزایش مداوم قیمتها و درنتیجه کاهش قدرت خرید! چیزی که بهویژه طی چند سال اخیر همه ما بهنوعی درگیرش بودهایم و با گوشت و پوست و استخوان آن را لمس کردهایم. اما برای مهار تورم چهکار باید کرد؟
بدون شک، هیچیک از ما در جایگاهی نیستیم که بتوانیم برای مهار تورم کاری کنیم؛ چیزی که بر عهده دولت است و خودش هم خیلی در آن موفق نبوده است! ولی برای حفظ ارزش پول، راهکارهایی وجود دارد که اگر بشناسیم و استفاده کنیم، احتمالاً قادر خواهیم بود تاحدودی اثر تورم بر زندگی شخصی خود را مهار کنیم. در ادامه قرار است در قالب «بهترین سرمایهگذاری در زمان تورم» همین موضوع را بررسی کنیم.
تورم چیست و چرا اقتصاد ایران درگیر آن است؟
تورم به زبان ساده یعنی افزایش قیمتها و ازدسترفتن تدریجی قدرت خرید مردم. زمانی که تورم بالا میرود، با همان مقدار پولی که قبلاً میتوانستیم سبد مشخصی از کالاها یا خدمات را خریداری کنیم، اکنون کالا و خدمات کمتری نصیبمان میشود.
برای درک این موضوع، بیایید ببینیم که با یک میلیون تومان پول، که در حال حاضر تقریباً ارزش یک کیلو گوشت تازه گوساله است، در سال ۱۳۹۴ یعنی ده سال پیش، چه سبدی از کالاهای خانوار را میشد خریداری کرد:
- گوشت گوسفندی: ۴ کیلو
- گوشت چرخکرده مخلوط: ۳ کیلو
- مرغ درسته: ۵ عدد (حدود ۷–۸ کیلو)
- تخممرغ: حدود یک شانه
- پنیر: حدود یک کیلو
- ماست: ۲ کیلو
- شیر: ۱۵ لیتر
- برنج ایرانی: ۱۰ کیلو
- روغن مایع: ۳ عدد متوسط
- چای و شکر و قند (مصرف روزانه)
- کلیه اقلام شوینده و بهداشتی خانواده
- سبد میوه و سبزیجات نرمال برای خانواده
جالب است بدانید که این اقلام، چیزی کمتر از ۷۰۰ هزار تومان میشد؛ یعنی شما در سال ۱۳۹۴، با یک میلیون تومان میتوانستید علاوه بر همه این موارد، چند وعده با خانواده به رستوران هم بروید! این یعنی تورم.
متاسفانه، کشورمان سالها است که به تورم نه، ابَر تورم دچار است. این ابر تورم دلایل مختلفی دارد که در ادامه به برخی از مهمترینِ آنها اشاره میکنیم:
- کسری بودجه مداوم دولت
- رشد سریع نقدینگی و حجم بالای پول
- ناترازی نظام بانکی، وامهای کلان و تقاضا
- وابستگی شدید اقتصاد به درآمدهای نفتی
- ضعف در سیاستهای پولی و مالی
- تحریمها و محدودیتهای ارزی
- انتظارات تورمی و تقاضا
همه این عوامل دست در دست هم دادهاند تا کشور، دچار تورمی شدید باشد. اما باید دید دولت، برای مهار تورم چه کارهایی باید انجام دهد و اساساً آیا قدرت مهار تورم را دارد یا خیر؟!
بررسی ساده سیاستهای اقتصادی دولت برای مهار تورم
اقتصاد ایران سالها است با تورم بالا و ناپایداری شدید روبهرو بوده و بنابراین راهحلها و استراتژیهای مهار تورم در آن کمی متفاوت از سایر کشورها است.
سیاستهای پولی انقباضی
یکی از روشهای اصلی کنترل تورم، استفاده از سیاستهای پولی انقباضی است. در این حالت، بانک مرکزی با کاهش حجم پولِ در گردش و افزایش نرخ بهره، مردم و کسبوکارها را وادار میکند کمتر وام بگیرند و کمتر کالا یا خدمات خریداری کنند. همین کاهش تقاضا، فشار را از روی قیمتها برمیدارد و به مهار تورم کمک میکند.
کنترل نقدینگی
منظور از نقدینگی، حجم پول موجود در دست مردم و بانکها است. وقتی این حجم پول، بدون رشد تولید افزایش پیدا میکند، باعث تورم میشود.
در این حالت، دولت و بانک مرکزی سعی میکند با محدودکردن چاپ پول و نظارت بر وامدهیها، نقدینگی را کنترل و تورم را مهار کند.
افزایش نرخ بهره
همانطور که در بخش سیاستهای پولی انقباضی هم توضیح دادیم، با افزایش نرخ بهره، وامدهی کند و محدود میشود. همین رویکرد، باعث میشود نقدینگی کاهش یافته، تقاضا برای خدمات و کالاها کمتر شود و درنتیجه، به مهار تورم کمک کند.
انضباط مالی دولت
گفتیم که یکی از ریشههای اصلی تورم در ایران کسری بودجه مداوم دولت است. وقتی هزینههای دولت بیشتر از درآمدهایش باشد، برای جبران این کسری مجبور است دست به چاپ پول یا استقراض بزند که هردو، به تورم دامن میزنند.
انضباط مالی به معنی کاهش هزینههای غیرضروری، بهینهسازی بودجه و افزایش درآمدهای پایدار دولت است. رویکردی که فشار تورمی را کاسته و سیاستهای پولی را کارآمدتر میکند.
بااینکه موارد بالا ساده و عاقلانه به نظر میرسند، اما دولت خیلی نتوانسته در پیادهسازی آنها موفق عمل کند (که اگر میکرد، نتایج آن را حتماً میدیدیم)! خودِ ما هم بهعنوان شهروند، هیچگونه قدرت و دخلوتصرفی در این سیاستها نداریم.
با این حساب، باید ببینیم که در مقیاس خرد، چطور باید به مهار تورم یا درواقع، «مهار اثرات تورم روی زندگی شخصی» بپردازیم؟
مهار اثر تورم بر زندگی شخصی: تبدیل ریال به داراییهای باارزش
اولین و مهمترین گام برای مهار اثر تورم بر زندگی شخصی، تبدیل ریال به داراییهایی است که ارزش خود را در برابر تورم حفظ میکنند.
نگه داشتن پول نقد در شرایط تورم بالا، به معنی کاهش مستمر قدرت خرید شما است؛ همانچیزی که در بخشهای ابتدایی مقاله با یک میلیون پول نقد در سال ۱۳۹۴ و ۱۴۰۴ توضیح دادیم.
تورم بالا به این معنا است که قیمتها بهسرعت در حال افزایش هستند، درست مثل شرایط فعلی ایران. این درحالیاست که تورم پایین نشاندهنده رشد آهستهتر قیمتها است. این دو مفهوم، نقطه مقابل «تورم منفی» یا «دِفلیشن» هستند که زمانی رخ میدهد که قیمتها کاهش و قدرت خرید افزایش پیدا میکند.
درواقع، بهترین رویکرد در زمان تورم بالا، حفظ ارزش پول است. انتخاب دارایی مناسب برای تبدیل ریال به آن و حفظ ارزش پول، باید بر اساس ثبات، نقدشوندگی و قابلیت رشد بلندمدت انجام شود.
داراییهای سنتی مثل طلا و سکه همواره گزینهای امن برای ذخیره ارزش پول بودهاند؛ نهتنها در ایران، که در همه اقتصادها. هرچند که در ایران، روند رشد طلا و سکه، بهویژه طی چند سال اخیر، بسیار شدیدتر از دیگر نقاط دنیا بوده است.
در کنار آن، ارزهای خارجی مانند دلار و یورو نیز میتوانند قدرت خرید شما را در شرایط تورمی حفظ کنند، هرچند که محدودیتهای قانونی و نگهداری فیزیکی آنها ممکن است دردسرساز باشد.
بهترین سرمایهگذاری در زمان تورم برای ایرانیها
در بخش قبل، گفتیم که برای مهار تورم یا درواقع مهار اثر تورم بر زندگی شخصی خود، میتوان با سرمایهگذاری روی برخی داراییها ارزش پول را حفظ کرد. در این بخش، بهشکلی تخصصیتر این داراییها، مزیتها و معایب هریک و نکات احتمالی را بررسی میکنیم.
سرمایهگذاری در طلا، نقره و سکه
طلا و سکه، از دیرباز جزو بهترین روشها برای سرمایهگذاری محتاطانه بودهاند. طلا طی حدود یک سال اخیر، بیش از ۱۹۰ درصد رشد داشته است.
نقره هم از این قاعده مستثنی نیست. قیمت نقره طی سالهای اخیر افزایش قابلتوجهی داشته و میتواند گزینه جذابی برای سرمایهگذاری باشد.
بااینحال، قبل از سرمایهگذاری روی طلا، سکه یا نقره بد نیست چند نکته را مدنظر قرار دهید:
- اجرت ساخت و فروش، بهویژه در مورد طلا، مهم است
- تقاضای بالای بازار میتواند منجر به حباب در سکه و طلا شود
- نگهداری فیزیکی طلا، سکه یا نقره در منزل یا صندوق امانات پرریسک است
- طلا، در قالب انس جهانی، در سطح بینالمللی نیز نوسانات شدید دارد و پایدار نیست
- معامله بیشاز ۳۰۰ کوین دیگر
- دریافت وام و اعتبار معاملاتی
- سرعت بالا در تکمیل سفارشات
- باتهای معاملهگر متنوع
- پشتیبانی ۲۴ ساعته
ارزهای خارجی (دلار و یورو)
ارزهای خارجی، عمدتاً دلار و یورو، دارای ثبات و نقدشوندگی قابلقبولی در سطح بینالمللی هستند. بدون شک، سرمایهگذاری در این داراییها میتواند قدرت خرید شما را در برابر تورم حفظ کند.
بااینحال، لازم است به چند نکته مهم توجه کنید:
- خریدوفروش آنها دارای محدودیتهای قانونی و فیزیکی است
- نگهداری از این داراییها میتواند هزینهبر بوده و ریسک سرقت داشته باشد
- نرخ ارز در بازار آزاد ایران بسیار نوسانی بوده و به شرایط سیاسی و نرخ عرضه و تقاضا وابسته است
سرمایهگذاری در مسکن و املاک
سرمایهگذاری در املاک و مستغلات هم میتواند گزینه خوبی برای ذخیره ارزش در بلندمدت باشد. بهویژه که امکان اجارهدهی نیز وجود دارد و چارچوبهای مالیاتی ایران هم در این حوزه بسیار ضعیف هستند. با اینحال:
- تنشهای منطقهای باعث افت این حوزه شدهاند
- نقدشوندگی املاک و مستغلات بسیار محدودتر و کندتر است
- ورود به این بازار نیازمند بودجه بالا و هزینههای ساخت، تعمیر و نگهداری است
بهعلاوه، خودِ تورم باعث شده تقاضا برای مسکن در ایران طی سالهای اخیر بسیار کاهش پیدا کند، چراکه مردم قدرت خرید ندارند؛ درنتیجه بازار فعلاً در شرایط رکود است.
سرمایهگذاری در بازار بورس
بازار بورس ایران نیز همواره یکی از گزینههای سرمایهگذاری و ذخیره ارزش بوده، اما متاسفانه طی یک سال اخیر تجربهای پر از نوسان و زیان برای بسیاری از سرمایهگذاران به همراه داشته است.
شاخص کل بورس تهران طی مدتزمان حدوداً یکساله، همزمان با افزایش نرخ تورم، کاهش محسوسی را تجربه کرده و به نظر میرسد که سودآوری از آن برای سرمایهگذارهای معمولی، خیلی منطقی نیست.
سرمایهگذاری در ارز دیجیتال
و اما آخرین گزینه، سرمایهگذاری در ارزهای دیجیتال است. به چند دلیل، شما با سرمایهگذاری در این حوزه میتوانید از مزیتهای دیگر حوزههای بالا هم استفاده کنید:
- ارزهای دیجیتال، خصوصاً بیت کوین، دارای همبستگی با انس جهانی طلا هستند
- قیمت ارزهای دیجیتال در ایران به دلار محسابه میشود و درنتیجه سرمایهگذاری دلاری دارید
- برخلاف مسکن یا ارزهای خارجی و حتی طلا، خریدوفروش ارزهای دیجیتال آنلاین و بدونمحدودیت است
- تنوع بالا و انعطافپذیری دارد؛ مثلاً خرید بیت کوین برای بلندمدت و خرید تتر برای کوتاهمدت مناسب هستند
- برخلاف بازار بورس، نرخ ارز، طلا یا مسکن، از حبابهای داخلی و تصمیمات دولت در امان است
بااینحساب، ارز دیجیتال در شرایط ابر تورمی ایران، بهترین گزینه سرمایهگذاری خواهد بود؛ به ویژه برای کسانی که هم به دنبال حفظ ارزش سرمایه و هم رشد بلندمدت هستند.
مقایسه روشهای سرمایهگذاری در دوران تورم
جدول زیر، شامل بهترین سرمایهگذاریها در زمان تورم برای ایرانیها است که در بخش قبل معرفی کردیم:
|
ویژگی/سرمایهگذاری |
طلا و سکه | ارزهای خارجی | مسکن و املاک | بورس و اوراق بهادار | ارز دیجیتال |
| ریسک | کم | متوسط | کم تا متوسط | بالا | متوسط تا بالا |
| نقدشوندگی | متوسط | بالا | پایین | بالا | بسیار بالا |
| بازده بلندمدت | بالا | متوسط | بالا | متوسط تا بالا | بسیار بالا |
| ثبات در برابر تورم | بالا | بالا | بالا | متوسط | متوسط |
| پیچیدگی | کم | کم | بالا | متوسط | کم |
| سرمایه اولیه | متوسط | متوسط | بالا | متوسط تا بالا | کم تا متوسط |
| محدودیت قانونی | کم | متوسط | کم | کم | بسیار کم |
| ریسک نگهداری فیزیکی | زیاد | زیاد | متوسط | کم | کم |
| دسترسپذیری سریع و آنلاین | کم | متوسط | کم | بالا | بسیار بالا |
| تاثیرپذیری از تصمیمات دولت | بالا | متوسط | متوسط | بالا | کم |
برای درک بهتر موضوع، بیایید نگاهی کوتاه به نوسانات این پنج دارایی طی حدود ۵ سال اخیر داشته باشیم:
- مسکن: حدود ۷۰۰ درصد
- طلای داخلی: حدود ۲,۹۰۰ درصد
- دلار در بازار آزاد: حدود ۱۰۰۰ درصد
- بازار بورس: حدود ۲۰ الی ۲۳ درصد!
- ارز دیجیتال (بیت کوین): بیش از ۱,۱۰۰ درصد
به نمودار زیر نگاه کنید:
نکتهای که لازم است به آن اشاره کنیم، آن است که نمودار بالا بر اساس قیمت لحظهای بیت کوین در زمان نگارش مقاله ترسیم شده که بهشدت در حال نوسان است. این درحالیاست که بالاترین قیمت تاریخی بیت کوین حدود ۱۲۵,۶۸۹ دلار بوده که رشدی بیش از ۱,۶۰۰ درصد را نشان میدهد.
از طرفی، فراموش نکنید که برای محاسبه نرخ رشد بیت کوین، شما باید نرخ رشد دلار در بازار آزاد را هم لحاظ کنید. یعنی اگر بخواهیم نرخ رشد بیت کوین در ایران به ریال را محاسبه کنیم، طی این پنج سال چیزی حدود ۱۱ هزار درصد رشد داشته است!
سرمایهگذاری در ارز دیجیتال؛ بهترین راه مهار تورم
با توجه به همه نکاتی که در بخشهای قبل عنوان شد، به این نتیجه رسیدیم که بهترین راه، یا دستِ کم یکی از بهترین راههای مهار تورم در ایران، سرمایهگذاری روی ارزهای دیجیتال است. اما کدام ارزهای دیجیتال؟
بیتکوین؛ طلای دیجیتال
بیت کوین بهخاطر ویژگیهای منحصربهفردی که دارد، «طلای دیجیتال» نامیده میشود. اصلیترین دلیل این نامگذاری، محدودیت عرضه بیت کوین است؛ تنها ۲۱ میلیون واحد بیت کوین قابل استخراج است که این محدودیت باعث میشود ارزش آن در طول زمان، نسبت به داراییهای دارای عرضه نامحدود، مثل پول نقد، حفظ شود.
- معامله بیشاز ۳۰۰ کوین دیگر
- دریافت وام و اعتبار معاملاتی
- سرعت بالا در تکمیل سفارشات
- باتهای معاملهگر متنوع
- پشتیبانی ۲۴ ساعته
از طرفی، گفتیم که بیت کوین دارای نقدشوندگی فوقالعاده بالایی است؛ خرید بیت کوین در همه صرافیهای داخلی و بینالمللی بهصورت آنلاین و نامحدود ممکن است و بهرغم رشد فوقالعادهاش، ریسک نسبتاً پایینی هم از نظر معاملهگری یا نگهداری دارد.
استیبل کوینها؛ جایگزین دیجیتال دلار
در کنار بیت کوین، استیبل کوینها هم گزینه جذابی برای ذخیره ارزش در برابر تورم هستند. شما هم میتوانید سراغ ارزهایی مثل تتر بروید که به عنوان نسخه دیجیتالی دلار عمل میکنند، و هم حتی از استیبل کوینهایی استفاده کنید که در قالب نسخه دیجیتال طلا یا نقره معرفی شدهاند.
مثلاً اگر قصد خرید طلا دارید، میتوانید از توکن پکس گلد (PAXG) استفاده کرده و برای خرید نقره هم سراغ توکن نقره (XAGX) بروید.
امکان خرید تتر هم که در تمامی صرافیهای ارز دیجیتال داخلی نظیر بیت پین فراهم شده و با کمترین کارمزد، با نقدینگی فوقالعاده و بدون محدودیت در دسترس است. کافی است قیمت تتر امروز را در صرافی بررسی کرده، با تحلیل تکنیکال بهترین نقطه را مشخص کنید و سپس خرید خود را انجام دهید.
نتیجهگیری: بهترین راه برای مهار تورم
علیرغم تمام آنچه که در بخشهای قبل بررسی کردیم، باید اعتراف کرد که مهار تورم، حتی در چارچوب زندگی شخصی، به هیچ وجه با یک راهکار تکبُعدی قابل دستیابی نیست.
تجربه سالهای اخیر نشان داده که هر بازار و دارایی، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارد و تمرکز تنها روی یک گزینه، میتواند ریسکهای زیادی در پی داشته باشد.
از این رو، بهترین استراتژی سرمایهگذاری در شرایط تورمی فعلی، تنوعبخشی هوشمندانه است:
- بیت کوین و آلت کوینهای معتبر
- استیبل کوینها (تتر، توکنهای طلا و نقره و سایر استیبل کوینهای معتبر)
- بخشی از سبد نیز شامل طلای فیزیکی، نقره فیزیکی، سکه، ارزهای خارجی، ملک و حتی بورس!
این ترکیب، باعث میشود شما بتوانید از ثبات استیبل کوینها، قدرت و پایداری ارزهای بزرگ خارجی، رشد فوقالعاده بیت کوین و آلت کوینها، امنیت و ارزش تاریخی طلا و سکه و پتانسیل سود عظیم املاک و مستغلات در بلندمدت، بهطور همزمان استفاده کنید.
سوالات متداول
- بهترین روش برای حفظ ارزش پول در برابر تورم چیست؟
ترکیبی از سرمایهگذاری در داراییهای دیجیتال (بیت کوین و استیبل کوینها) و سنتی (طلا، مسکن و دلار).
- آیا خرید تتر (دلار دیجیتال) برای مهار تورم مناسب است؟
بله، تتر ارزش ثابتی نزدیک به یک دلار دارد و برای حفظ سرمایه در کوتاهمدت بسیار مناسب است (بهویژه در شرایط تورمی ایران).
- دولتها چگونه تورم را کنترل میکنند؟
با استفاده از سیاستهای انقباضی، کنترل نقدینگی، افزایش نرخ بهره و انضباط مالی؛ هرچند اثر آنها به شرایط اقتصادی و سیاسی وابسته است.
- تفاوت سرمایهگذاری در طلا و بیت کوین در زمان تورم چیست؟
طلا دارایی سنتی و پایدار با نقدشوندگی متوسط است، در حالی که بیت کوین دارای رشد بالقوه بالاتر و محدودیت عرضه است که ارزش سرمایه را در بلندمدت بهتر حفظ میکند.
این مسخره بازیا چیه
الان دولت بیاد تتر بزنه وضع کشور فرقی میکنه ؟
علیرضای عزیز سلام
تتر، نماینده دلار در ارز دیجیتال هست و قیمت تتر با قیمت دلار نوسان پیدا میکنه. منظورت رو از «تتر زدن» متوجه نشدم!