در بحبوحهی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، یکی از غیرمنتظرهترین برندگانِ موج جدید تنشها، روسیه بوده است. بازار انرژی به محض احساس «ریسک اختلال در عرضه» واکنش نشان میدهد و حتی پیش از آنکه کاهش عرضه به شکل کامل رخ دهد، قیمتها و مسیر تجارت تغییر میکند. نتیجه این وضعیت برای مسکو روشن است: افزایش قیمت نفت و گاز، کاهش فشار بودجهای، و تقویت دست روسیه در ادامهی جنگ اوکراین.
جهش قیمت انرژی؛ بزرگترین هدیهی بحران به کرملین
با بالا رفتن تنشها در خلیج فارس و تهدیدهای مرتبط با تنگه هرمز (که یکی از حیاتیترین شاهراههای انتقال انرژی جهان است)، قیمتهای جهانی انرژی جهش کردهاند. این رشد قیمتها به روسیه کمک کرده تا بخشی از ضربهای را که در سالهای اخیر از تحریمها و تخفیفهای اجباری خورده بود، جبران کند.
پیش از این جنگ، درآمدهای نفت و گاز در بودجهی روسیه در سال ۲۰۲۵ به پایینترین سطح چند ساله رسیده بود. علاوه بر این، تحریمهای جدید آمریکا علیه شرکتهای بزرگ نفتی روسیه باعث شده بود نفت «اورال» با تخفیف سنگین معامله شود و فاصلهی آن با شاخصهایی مثل برنت حتی تا دهها دلار هم برسد. اما حالا با گران شدن انرژی و نگرانی از اختلال در صادرات خاورمیانه، تقاضا برای محمولههای روسی دوباره بالا رفته و گفته میشود نفت اورال حتی به محدودهی قیمت برنت نزدیک شده است.
خریدوفروش سریع و آسان سهام نفت با واریز تومان در هر ساعت از شبانهروز
تحلیل نمودار قیمت نفت: نوسان بالای ۱۰۰ دلار
در مقیاس میانمدت، قیمت نفت با عبور قدرتمند از سطح کلیدی ۹۹ دلار، وارد فاز جدیدی از روند صعودی شده است. این شکست (Breakout)، نشاندهنده غلبه مطلق تقاضا بر عرضه در پی تنشهای اخیر است. از نظر رفتارشناسی قیمت، حفظ ثبات بالای این مرز (که اکنون از یک مقاومت سرسخت به یک حمایت معتبر تبدیل شده)، پتانسیل رشد قیمت را تا اهداف میانمدت ۱۲۵ دلار و فراتر از آن تقویت میکند.
در این مسیر، وقوع یک «پولبک» یا بازگشت موقت برای تست دوبارهی سطح ۹۹ دلار، نه تنها نشانهی ضعف نیست، بلکه میتواند فرصتی برای تجدید قوای خریداران و تداوم رالی صعودی محسوب شود. تا زمانی که کندلهای ۴ ساعته بالای این تراز تثبیت شوند، سناریوی صعودی، سناریوی غالب بازار خواهد بود.
بازارهای جدید و مشتریهای پررنگتر؛ از چین و هند تا فراتر از آن
برنده شدن روسیه فقط به «قیمت بالاتر» محدود نیست، جنگ میتواند مسیرهای تجارت را هم بازطراحی کند. در این شرایط، خریداران بزرگ سنتی روسیه یعنی چین و هند خرید خود را بالا بردهاند و همزمان گزارشهایی از افزایش علاقهی سایر کشورها به فرآوردهها و گاز روسیه منتشر شده است.
این یعنی اگر بحران طولانی شود، روسیه نه فقط درآمد بیشتری میگیرد، بلکه جای پای خود را در بازارهای بیشتری محکم میکند. بهخصوص در زمانی که برخی خریداران به دنبال «تأمینکنندهی جایگزین» برای کاهش ریسک هستند.
روایتسازی روسیه: تأمینکنندهی باثبات در زمان بحران
مسکو از این فرصت برای تقویت تصویر خود بهعنوان یک صادرکنندهی «قابل اتکا» بهره میبرد و در سطح سیاسی نیز تلاش میکند تصمیم اروپا برای فاصله گرفتن از انرژی روسیه را اشتباه راهبردی نشان دهد. حتی در داخل اروپا هم گاهی صداهایی دربارهی هزینههای بالای قطع وابستگی به انرژی ارزانتر شنیده میشود؛ موضوعی که روسیه آن را برجسته میکند تا شکاف سیاسی ایجاد شود.
پایان نامشخص؛ نقطهی ضعف سود بادآورده
با وجود این مزایا، یک ریسک بزرگ برای روسیه وجود دارد: اگر جنگ پایان یابد و بازار آرام شود، قیمتها میتوانند تثبیت یا حتی کاهش پیدا کنند و بخش مهمی از این «درآمد اضافه» از بین برود. همین حساسیت باعث شده ارزش سهام شرکتهای انرژی روسیه با انتشار خبرهای مربوط به پیشرفت مذاکرات یا کاهش تنش، واکنش منفی نشان دهد.
از سوی دیگر، نتیجهی سیاسی جنگ دربارهی ایران هم مهم است. ایران ذخایر عظیم نفت و گاز دارد و اگر پس از جنگ، مسیر سرمایهگذاری خارجی بازتر شود و محدودیتها کاهش یابد، امکان افزایش عرضهی انرژی ایران مطرح میشود. سناریویی که میتواند در میانمدت به ضرر روسیه تمام شود، چون عرضهی بیشتر معمولاً فشار نزولی روی قیمتها ایجاد میکند و رقابت را سختتر میسازد.
جمعبندی
جنگ ایران با بالا بردن ریسک ژئوپلیتیک در قلب بازار انرژی، هم قیمتها را تقویت کرده و هم تقاضا برای نفت و گاز روسیه را افزایش داده است، اتفاقی که به مسکو کمک میکند فشار بودجهای را کمتر کند و در میدانهای دیگر، دست بالاتری داشته باشد. اما این سودآوری، به شدت به طول عمر بحران وابسته است و اگر درگیری ناگهان فروکش کند یا ایران در آینده بتواند عرضهی بیشتری وارد بازار کند، این «فرصت طلایی» ممکن است کوتاهتر از چیزی باشد که امروز به نظر میرسد.
