نوسانات شدید در بازارهای مالی و پایداری نرخ تورم در سال ۱۴۰۵، بیش از هر زمان دیگری قدرت خرید قشر بازنشسته را تحت تأثیر قرار داده است.
برای شما که به عنوان یک فعال یا ناظر بازارهای مالی به ابعاد کلان اقتصاد مینگرید، حفظ ارزش سرمایه انسانی و مستمری بازنشستگان، موازی با مدیریت انتظارات تورمی اهمیت دارد.
همچنین، اخبار مربوط به درصد افزایش حقوق بازنشستگان به مهمترین دغدغه خانوادههای ایرانی در تیرماه ۱۴۰۵ تبدیل شده است.
مستمریبگیران که سالها بخشی از دستمزد خود را به صندوقهای بیمهگر واریز کردهاند، اکنون انتظار دارند که دولت ارزش واقعی دریافتی آنها را در برابر جهش قیمتها حفظ کند.
با این حال، میان وعدههای مسئولان و مبالغ واریزی فعلی به حساب بازنشستگان، تفاوتهای معناداری وجود دارد. در این مطلب، به بررسی دقیق فرمولها، ارقام و ابهامات درصد افزایش حقوق بازنشستگان میپردازیم.
درصد افزایش حقوق بازنشستگان چقدر است؟
جدیدترین گزارشهای اقتصادی منتشرشده، از تغییرات ساختاری گسترده در فرمولهای محاسباتی سازمان تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی کشوری خبر میدهند.
رسانهها و پایگاههای خبری معتبر بر اساس مصوبات جدید دولت، از افزایش میانگین ۱۰ میلیون تومانی حقوق بازنشستگان یاد میکنند و با اعمال این ضریب و پیادهسازی گامهای جدید متناسبسازی، سقف دریافتی برخی از گروههای خاص بازنشستگی به مرز ۳۰ میلیون تومان در ماه میرسد.
اگرچه موافقان طرح، این رقم را یک جهش بزرگ برای جبران هزینههای زندگی قلمداد میکنند، اما کارشناسان بازار سرمایه و اقتصاددانان نگاه متفاوتی به ماجرا دارند.
وقتی درصد افزایش حقوق بازنشستگان را با نرخ واقعی تورم سبد معیشت، هزینههای سرسامآور مسکن و اقلام درمانی مقایسه میکنیم، ناکافی بودن این اصلاحات کاملا نمایان میشود.
مستمریبگیران بخش بزرگی از درآمد خود را به خرید دارو، خدمات پزشکی و اجارهبها اختصاص میدهند؛ به همین دلیل، افزایش دستمزدها خیلی سریع تحت تأثیر تورم ساختاری اقتصاد پدیدار و سپس خنثی میشود.
جدول حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سالهای اخیر
| سال | حداقل مستمری ماهانه | درصد افزایش حداقلبگیران | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|
| ۱۴۰۲ | ۵ میلیون و ۳۰۸ هزار تومان | ۲۷٪ | حداقل مستمری پایه برای مشمولان ماده ۱۱۱ |
| ۱۴۰۳ | ۷ میلیون و ۱۶۶ هزار تومان | ۳۵٪ | مزایای جانبی مثل عائلهمندی و مسکن جداگانه محاسبه میشد |
| ۱۴۰۴ | ۱۰ میلیون و ۳۹۶ هزار تومان | ۴۵٪ | حداقلبگیران تأمین اجتماعی مشمول رشد ۴۵ درصدی شدند |
| ۱۴۰۵ | ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان | ۶۰٪ | حداقل مستمری سال ۱۴۰۵ طبق اعلام تأمین اجتماعی |
قانون متناسب سازی
دولت بر اساس تکالیف قانونی برنامه هفتم توسعه، باید طرح متناسبسازی یا همان همسانسازی حقوق بازنشستگان را به طور کامل اجرا کند.
- هدف اصلی این قانون، کاهش فاصله طبقاتی و عادلانه کردن دریافتی مستمریبگیران در مقایسه با ۹۰ درصد حقوق کارکنان شاغل و همتراز است.
سازمان تأمین اجتماعی تعهد کرده بود که از ابتدای سال ۱۴۰۵ این تغییرات را در فیشهای حقوقی اعمال کند. با این حال، شیوه فرمولنویسی و پیادهسازی این قانون، انتقادهای کارشناسی زیادی را به همراه دارد.
فعالان رفاه اجتماعی معتقدند که نبود منابع مالی پایدار در بودجه عمومی و فرمولهای پیچیده سازمان، کارایی اصلی طرح را کاهش میدهد. مقامات دولتی همواره در مصاحبههای خود بر بهبود معیشت تأکید میکنند.
اما تا زمانی که سازمانهای متولی، آییننامههای اجرایی و نحوه محاسبه دقیق درصد افزایش حقوق بازنشستگان را به صورت شفاف و عمومی منتشر نکنند، نمیتوانیم از تحقق کامل افزایش حقوق سخن بگوییم.
ابهامات در واریزی های حقوق خرداد ۱۴۰۵ بازنشستگان
بزرگترین شوک مالی به بازنشستگان تأمین اجتماعی در جریان واریز مستمری خردادماه سال ۱۴۰۵ رخ داد.
طبق وعدههای قبلی مسئولان صندوقها، سازمان باید مابهالتفاوت و معوقات ناشی از افزایش حقوق ماههای فروردین و اردیبهشت را همزمان با حقوق خرداد به حساب مستمریبگیران واریز میشد.
اما سازمان تأمین اجتماعی در عمل فقط حقوق افزایشیافته خردادماه را پرداخت کرده که این اقدام موجی از نارضایتی و سردرگمی را در میان جامعه بازنشستگان ایجاد کرده است.
مستمریبگیران اکنون این پرسش اساسی را مطرح میکنند: چرا معوقات دو ماه نخست سال را تسویه نشده است؟
بازنشستگان سکوت مقامات ارشد سازمان تأمین اجتماعی و عدم ارائه جدول محاسباتی شفاف را یک چالش جدی برای ثبات اقتصادی خود میدانند و خواستار پاسخگویی مسئولان هستند.
لزوم شفافسازی چیست؟
ترمیم اعتماد آسیبدیده جامعه بازنشستگان با صدور بیانیههای مبهم و کلی امکانپذیر نیست. سازمان تأمین اجتماعی باید جزئیات دقیق محاسباتی مربوط به درصد افزایش حقوق بازنشستگان را به تفکیک گروههای شغلی، سنوات خدمت و میزان حق بیمه پرداختی در سامانه قرار دهد.
شفافیت در محاسبات به بازنشستگان کمک میکند تا از حقوق قانونی خود به طور دقیق آگاه شوند.
از سوی دیگر، دولت باید منابع مالی پایدار را برای تسویه مابهالتفاوت ماههای فروردین و اردیبهشت را تأمین کند تا این قشر زحمتکش بیش از این فشار تورم ساختاری را بر دوش نکشند.
پاسخگویی صریح و انتشار فرمول دقیق درصد افزایش حقوق بازنشستگان، تنها راهکار خروج از این بحران و بلاتکلیفی مالی است.
آیا رمزارزها راه حلی برای حفظ ارزش حقوق بازنشستگان هستند؟
وقتی نرخ تورم داخلی از درصد افزایش حقوق بازنشستگان پیشی میگیرد، مستمریبگیران باید برای حفظ ارزش داراییهای خود به سراغ ابزارهای نوین و هوشمند مالی بروند.
در سالهای اخیر، بازار خرید و فروش ارزهای دیجیتال توجه بخش زیادی از فعالان اقتصادی را به خود جلب کرده است؛ اما آیا این بازار برای قشر بازنشسته نیز گزینهای مناسب است؟
نویسندگان و تحلیلگران مالی تأکید میکنند که بازنشستگان به دلیل ساختار زندگی خود، باید از رفتارهای پرریسک دوری کنند. نوسانات شدید داراییهایی مانند بیت کوین یا اتریوم، این ارزها را به گزینهای پرخطر برای سرمایه حیاتی یک بازنشسته تبدیل میسازد.
در مقابل، کارشناسان حوزه کریپتو و بازارهای سرمایه خرید استیبل کوین و خرید طلای دیجیتال را پیشنهاد میدهند.
طلای دیجیتال و تتر گلد، نمایندههای رمزارزی طلای فیزیکی در بستر بلاکچین هستند که نسخه فیزیکی آنها در خزانهها و مکانهای امن نگهداری میشوند و قیمتشان همگام با طلای جهانی تغییر میکنند.
با خرید آنها همه افراد میتوانند با سرمایه اندک نیز در طلا سرمایهگذاری کنند.
خرید این دسته از رمزارزها، نقش یک سپر دفاعی محکم را در برابر کاهش ارزش ریال ایفا میکند. این روش مدرن، خطرات سنتی خرید، حمل و نگهداری فیزیکی طلا را کاملا از بین میبرد.
- البته کسانی که قصد ورود به این بازار باید ابتدا آموزشهای امنیتی لازم را فرا بگیرند و از صرافیهای معتبر و کیفپولهای امن استفاده کنند.
