اگر از هر فعال اقتصادی بپرسید که با انسداد یک مسیر حیاتی مانند تنگه هرمز و توقف کامل تجارت خارجی چه بلایی سر بازار ارز میآید، احتمالا اولین پاسخ، «جهش بیسابقه قیمتها» خواهد بود.
اما این روزها با نگاهی قیمت لحظه ای دلار میبینیم که قیمت دلار در یک محدوده مشخص نوسان دارد و رفتاری تقریبا باثبات از خود نشان میدهد!
اما این ثبات نسبی از کجا میآید؟ در ادامه به این سوال اسخ خواهیم داد.
همانطور که میدانید، مهمترین عامل در تعیین قیمت هر دارایی، عرضه و تقاضاست. با بسته ماندن تنگه هرمز و توقف واردات و صادرات، تقاضای واقعی تجاری برای دلار بهشدت افت کرده است. در نتیجه:
تجار و بازرگانانی که پیش از این برای ثبت سفارش و واردات کالا به حجم سنگینی از دلار نیاز داشتند، عملا امکان ثبت سفارش یا ترخیص کالا را ندارند و با متوقف شدن نقلوانتقالات کالا، تقاضا برای دلار حوالهای به حداقل ممکن رسیده است.
وقتی تقاضای تجاری که بخش عمده بازار ارز را تشکیل میدهد، از مدار خارج شود، حتی با وجود افت عرضه، فشار خرید لحظهای روی بازار ایجاد نمیشود!
همچنین، در شوکهای بزرگ ژئوپلیتیک، بازارها معمولا دو رفتار نشان میدهند: یا دچار هیجان شدید میشوند یا به حالت انجماد درمیآیند که این روزها بازار ارز در حالت انجماد قرار دارد.
زیرا معاملهگران در معامله تردید دارند. خریدار نگران کاهش ناگهانی یا مداخلات سختگیرانه است و فروشنده نیز ترجیح میدهد دارایی خود را حفظ کند. به همین دلیل، حجم معاملات خرد و کلان در بازار دلار فیزیکی به حداقل رسیده و وقتی معاملهای انجام نشود، قیمت ثبتشده روی تابلوها بیشتر جنبه اسمی دارد تا کشف نرخ واقعی.
در بازار ارزهای دیجیتال نیز تتر (USDT) به عنوان شاخص نقدشوندهتر بازار در شرایط مشابهی قرار دارد. با این تفاوت که برخلاف دلار اسکناس که زیر سایه نظارتهای مستقیم و محدودیتهای فیزیکی قرار دارد، خرید و فروش USDT بهصورت ۲۴ ساعته در صرافیهای رمزارزی جریان دارد و نشاندهنده عرضه و تقاضای واقعیست.
اما ثبات فعلی قیمت تتر امروز و همپوشانی آن با دلار کاغذی نشان میدهد که حتی در فضای دیجیتال نیز تقاضای خروج سرمایه یا خریدهای هیجانی قفل شده است.
با بررسی فاصله قیمت خرید و فروش تتر با دلار بازار آزاد، میتوان دقیقترین سیگنال را از انتظارات تورمی معاملهگران خرد به دست آرود؛ چرا که تتر بدون محدودیتهای فیزیکی، رفتاری بسیار چابکتر از اسکناس دارد و ثبات آن در این روزها مهر تاییدی بر غیبت خریداران در هر دو بخش سنتی و مدرن بازار است.
خریدوفروش تتر با واریز سریع تومان
در این شرایط، باید میان ثبات اسمی نرخ ارز و ثبات بنیادین اقتصاد تمایز قائل شد. ثبات فعلی دلار بیش از آنکه حاصل تعادل اقتصادی باشد، نتیجه «انقباض تقاضا» است.
با صفر شدن درآمدهای ارزی حاصل از صادرات، در صورت طولانی شدن این شرایط، بازگشت تقاضای انباشتهشده برای کالاهای اساسی و واسطهای میتواند این فنر فشردهشده را آزاد کند.
- بنابراین، میتوان گفت ثبات امروز تا حدودی حاصل نبود تجارت است، نه صرفا فراوانی عرضه.
در نهایت، ثبات قیمت دلار در شرایط بسته بودن تنگه هرمز و توقف تجارت را نباید به معنای سلامت کامل ساختار ارزی دانست.
این آرامش، حاصل افت شدید تقاضای تجاری، انجماد رفتاری معاملهگران و کنترلهای سختگیرانه پولی است.
در کوتاهمدت، این عوامل توانستهاند مانع نوسانات شدید شوند؛ اما پایداری این ثبات در بلندمدت، کاملا به تعیین تکلیف شریانهای تجاری و جایگزینی منابع درآمدی بستگی دارد.
