چت جی پی تی (ChatGPT) یک چت‌بات هوش مصنوعی است که شرکت OpenAI آن را ساخته است. با آن به زبان معمولی، از جمله فارسی، حرف می‌زنید و جواب می‌گیرید؛ از نوشتن متن و ترجمه گرفته تا حل مسئله، کدنویسی، تحلیل فایل و ساخت تصویر. ChatGPT در ۹ آذر ۱۴۰۱ عرضه شد و طبق اعلام OpenAI در مهر ۱۴۰۵، حالا هر هفته بیش از ۱٫۲ میلیارد نفر از آن استفاده می‌کنند.

در این مطلب توضیح می‌دهیم هوش مصنوعی ChatGPT چیست، چطور کار می‌کند، از GPT-3.5 تا GPT-6 چه تغییراتی کرده، پلن‌ها و قیمت آن چقدر است، وضعیت دسترسی به آن در ایران چیست و در دنیای ارز دیجیتال به چه کاری می‌آید. اگر برای تحقیق درباره چت جی پی تی آمده‌اید، یک خلاصه آماده هم در انتهای مطلب گذاشته‌ایم.

چت جی پی تی در یک نگاه

  • سازنده: شرکت OpenAI در آمریکا
  • عرضه: ۹ آذر ۱۴۰۱ (۳۰ نوامبر ۲۰۲۲)
  • مدل فعلی: GPT-6، از مهر ۱۴۰۵ برای همه کاربران
  • کاربران: بیش از ۱٫۲ میلیارد نفر در هفته (مهر ۱۴۰۵)
  • قیمت: نسخه رایگان دارد؛ پلن‌های پولی از ۸ تا ۵۰۰ دلار در ماه
  • زبان فارسی: پشتیبانی می‌شود
  • ایران: جزو کشورهای پشتیبانی‌شده OpenAI نیست
  • سایت رسمی: chatgpt.com

هوش مصنوعی ChatGPT چیست؟

ChatGPT یک دستیار گفت‌وگومحور است که روی یک مدل زبانی بزرگ (LLM) ساخته شده. شما سوال یا درخواستتان را می‌نویسید یا می‌گویید و ChatGPT پاسخ را همان لحظه تولید می‌کند. فرقش با یک موتور جست‌وجو این است که به‌جای فهرست لینک، خودش پاسخ را می‌نویسد و گفت‌وگو را با توجه به پیام‌های قبلی ادامه می‌دهد. برای آشنایی با مفهوم کلی این فناوری، مطلب هوش مصنوعی چیست را بخوانید.

در جست‌وجوهای فارسی، این ابزار را با نام‌هایی مثل چت جی پی تی، چت جی بی تی یا جت جی پی تی هم می‌شناسند؛ همه این‌ها همان ChatGPT هستند.

هوش مصنوعی ChatGPT چیست

GPT یعنی چه؟

GPT مخفف Generative Pre-trained Transformer است. جنریتیو (Generative) یعنی مدل متن تازه تولید می‌کند، پری‌ترین‌د (Pre-trained) یعنی پیش از استفاده روی حجم عظیمی از متن آموزش دیده و ترنسفورمر (Transformer) نام معماری شبکه عصبی‌ای است که محققان گوگل در سال ۲۰۱۷ معرفی کردند. بخش «Chat» هم به این اشاره دارد که این مدل برای گفت‌وگو تنظیم شده است.

چه کسی ChatGPT را ساخته است؟

ChatGPT محصول شرکت OpenAI است. این شرکت در سال ۲۰۱۵ با حضور افرادی مثل سم آلتمن، ایلان ماسک، گرگ براکمن و ایلیا سوتسکیور به‌عنوان یک مؤسسه غیرانتفاعی تأسیس شد. ماسک بعدها از OpenAI جدا شد و سم آلتمن حالا مدیرعامل آن است. مایکروسافت هم بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار OpenAI است. در مهر ۱۴۰۴ ساختار شرکت تغییر کرد و بخش انتفاعی آن به یک شرکت با منفعت عمومی (PBC) تبدیل شد که زیر نظر بنیاد غیرانتفاعی OpenAI قرار دارد.

برای آشنایی بیشتر با مدیرعامل OpenAI مطلب سم آلتمن کیست را ببینید. آلتمن پروژه دیگری هم در دنیای کریپتو دارد به نام World که توکن آن WLD است؛ قیمت ورلدکوین را می‌توانید در بیت‌پین دنبال کنید.

شرکت OpenAI، سازنده ChatGPT

تاریخچه و نسخه‌های ChatGPT

ChatGPT از زمان عرضه چند بار مدل اصلی خود را عوض کرده است. هر نسل، علاوه بر دقت بیشتر، امکان تازه‌ای هم اضافه کرده؛ از درک تصویر و گفت‌وگوی صوتی تا استدلال چندمرحله‌ای و رابط تعاملی.

تاریخچه چت جی پی تی از GPT-3.5 تا GPT-6 و رشد کاربران هفتگی آن

تاریخچه و نسخه‌های ChatGPT
مدل زمان عرضه تغییر مهم
GPT-3.5 آذر ۱۴۰۱ عرضه عمومی ChatGPT و رسیدن به ۱۰۰ میلیون کاربر ماهانه در دو ماه
GPT-4 اسفند ۱۴۰۱ دقت بیشتر و امکان دریافت تصویر به‌عنوان ورودی
GPT-4o اردیبهشت ۱۴۰۳ گفت‌وگوی صوتی و تصویری سریع‌تر و دسترسی گسترده‌تر کاربران رایگان
o1 شهریور ۱۴۰۳ اولین مدل استدلالی که پیش از پاسخ دادن «فکر» می‌کند
GPT-5 مرداد ۱۴۰۴ یکپارچه شدن مدل سریع و مدل استدلالی در یک سیستم
GPT-6 شهریور و مهر ۱۴۰۵ رابط هوشمند (Intelligent UI) و شروع پاسخ هم‌زمان با فکر کردن

GPT-6 ابتدا در شهریور ۱۴۰۵ برای کاربران پولی عرضه شد و از ۱۵ مهر ۱۴۰۵ به همه کاربران رسید. طبق اعلام OpenAI، کاربران پلن‌های Plus، Pro، Business و Enterprise از مدل GPT-6 Sol و کاربران رایگان و Go از GPT-6 Luna استفاده می‌کنند.

ChatGPT چگونه کار می‌کند؟

ChatGPT روی یک مدل زبانی بزرگ کار می‌کند که با حجم بسیار زیادی از متن آموزش دیده و یاد گرفته در هر جمله، محتمل‌ترین کلمه بعدی چیست. بعد از این مرحله، مدل با بازخورد انسانی (روشی به نام RLHF) تنظیم می‌شود تا پاسخ‌هایش مفیدتر، دقیق‌تر و امن‌تر شود.

مدل‌های جدیدتر، که به آن‌ها مدل استدلالی می‌گویند، پیش از پاسخ دادن مسئله را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنند. در GPT-6 این فکر کردن و پاسخ دادن هم‌زمان انجام می‌شود؛ یعنی ChatGPT می‌تواند پاسخ را شروع کند و در همان حال به فکر کردن ادامه دهد. برای سوال‌هایی که به اطلاعات روز نیاز دارند هم ChatGPT در وب جست‌وجو می‌کند و منبع پاسخ را نشان می‌دهد.

نکته مهم این است که ChatGPT پاسخ‌ها را از یک پایگاه داده بیرون نمی‌کشد؛ آن‌ها را بر اساس الگوهایی که در آموزش یاد گرفته می‌سازد. به همین دلیل گاهی پاسخی می‌دهد که درست به نظر می‌رسد اما غلط است.

امکانات ChatGPT در سال ۱۴۰۵

  • گفت‌وگو و نوشتن: نوشتن و ویرایش متن، ترجمه، خلاصه‌سازی و ایده‌پردازی.
  • جست‌وجوی وب: پاسخ به سوال‌های روز همراه با لینک منبع.
  • دیپ ریسرچ (Deep Research): تحقیق چندمرحله‌ای روی ده‌ها منبع و تحویل یک گزارش کامل؛ از بهمن ۱۴۰۳.
  • تحلیل فایل: خواندن PDF، فایل اکسل و تصویر و استخراج نتیجه از آن‌ها.
  • ساخت و ویرایش تصویر با یک توضیح متنی.
  • گفت‌وگوی صوتی: حرف زدن با ChatGPT مثل یک تماس تلفنی.
  • حافظه (Memory): به خاطر سپردن ترجیحات و گفت‌وگوهای قبلی شما.
  • ایجنت ChatGPT: انجام کارهای چندمرحله‌ای در یک مرورگر مجازی؛ از تیر ۱۴۰۴.
  • کدکس (Codex): ایجنت برنامه‌نویسی برای نوشتن و اصلاح کد.
  • اطلس (ChatGPT Atlas): مرورگر اختصاصی OpenAI با ChatGPT داخلی؛ از مهر ۱۴۰۴.
  • ChatGPT Work: ایجنتی برای ساخت سند و انجام کارهای اداری؛ از تیر ۱۴۰۵.
  • رابط هوشمند (Intelligent UI): پاسخ با نمودار، نقشه، دکمه و ابزارهای تعاملی مثل ماشین‌حساب؛ از مهر ۱۴۰۵.

پلن‌ها و قیمت ChatGPT

ChatGPT یک نسخه رایگان دارد و چند پلن پولی برای استفاده بیشتر. قیمت‌های جدول زیر قیمت مرجع آمریکا در آبان ۱۴۰۵ است و ممکن است در کشورهای دیگر فرق کند.

پلن‌ها و قیمت ChatGPT
پلن قیمت ماهانه ویژگی اصلی
Free رایگان دسترسی به GPT-6 با محدودیت در آپلود، تصویر و ابزارها؛ ممکن است تبلیغ نمایش دهد
Go ۸ دلار پیام، آپلود و تصویر بیشتر و حافظه طولانی‌تر؛ ممکن است تبلیغ نمایش دهد
Plus ۲۰ دلار مدل‌های استدلالی پیشرفته و ابزارهای کامل، بدون تبلیغ
Pro ۱۰۰، ۲۰۰ یا ۵۰۰ دلار بیشترین سقف استفاده و قوی‌ترین مدل‌ها
Business ۲۵ دلار برای هر کاربر (۲۰ دلار با پرداخت سالانه) فضای کاری تیمی؛ حداقل ۲ کاربر
Enterprise توافقی امکانات امنیتی و مدیریتی برای سازمان‌ها

دسترسی به ChatGPT در ایران

ایران در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شده OpenAI قرار ندارد و این شرکت اعلام کرده استفاده از مناطق پشتیبانی‌نشده ممکن است به مسدود شدن یا تعلیق حساب منجر شود. خرید پلن‌های پولی هم با کارت‌های بانکی ایرانی ممکن نیست. اواخر مهر ۱۴۰۵ هم کاربران ایرانی از اختلال در دسترسی به ChatGPT خبر دادند، اما علت و دامنه آن به‌طور رسمی اعلام نشد.

ریسک حساب: حساب‌هایی که از ایران ساخته یا استفاده می‌شوند ممکن است بدون هشدار قبلی بسته شوند و تاریخچه گفت‌وگوها از دست برود. برای کارهای مهم به آن تکیه کامل نکنید و خروجی‌های مهم را جای دیگری هم ذخیره کنید.

مراقب ChatGPT تقلبی باشید: ربات‌های تلگرامی، سایت‌ها و اپلیکیشن‌هایی که خود را «ChatGPT اصلی» یا «چت جی پی تی فارسی رایگان» معرفی می‌کنند، معمولا ربطی به OpenAI ندارند و واسطه‌شان می‌تواند متن گفت‌وگوهای شما را ببیند. نسخه رسمی فقط سایت chatgpt.com و اپلیکیشن‌هایی است که OpenAI منتشر کرده. هرگز رمز عبور، اطلاعات بانکی یا عبارت بازیابی کیف پول را در این سرویس‌ها وارد نکنید. برای آشنایی با این ترفندها مطلب فیشینگ چیست را بخوانید.

چطور از ChatGPT سوال بپرسیم؟

کیفیت پاسخ ChatGPT به کیفیت سوال شما بستگی دارد. به متنی که برای ChatGPT می‌نویسید پرامپت (Prompt) می‌گویند. این چند نکته پاسخ‌ها را دقیق‌تر می‌کند:

  1. زمینه بدهید: بگویید چه کسی هستید، چه می‌خواهید و پاسخ برای چه کاری است.
  2. مخاطب را مشخص کنید: مثلا «برای یک تازه‌کار توضیح بده» یا «برای مدیر مالی بنویس».
  3. قالب خروجی را بگویید: جدول، فهرست، تعداد کلمه یا لحن.
  4. مثال بزنید: اگر نمونه‌ای از خروجی دلخواه دارید، آن را بدهید.
  5. گفت‌وگو را ادامه دهید: اگر پاسخ کامل نبود، با سوال بعدی اصلاحش کنید.
  6. منبع بخواهید: برای اطلاعات روز از ChatGPT بخواهید جست‌وجو کند و لینک منبع بدهد.
چطور از ChatGPT سوال بپرسیم؟
پرامپت ضعیف پرامپت بهتر
درباره بیت کوین بنویس. برای کسی که تازه وارد بازار ارز دیجیتال شده، در ۵ بند ساده توضیح بده بیت کوین چیست و چه ریسک‌هایی دارد. اصطلاح تخصصی کم به کار ببر.
یک ایمیل بنویس. یک ایمیل کوتاه و محترمانه بنویس که جلسه فردا را به پنج‌شنبه ساعت ۱۰ منتقل کند. لحن رسمی اما صمیمی باشد.

کاربرد ChatGPT در ارز دیجیتال و ترید

بسیاری از معامله‌گران از ChatGPT برای یادگیری و صرفه‌جویی در وقت استفاده می‌کنند؛ مثلا برای توضیح مفاهیم پایه، خلاصه کردن وایت‌پیپر یک پروژه، توضیح کارکرد اندیکاتورها، نوشتن کد برای یک ربات یا اسکریپت تحلیل و مرور اخبار بازار با جست‌وجوی وب. مقایسه ابزارهای مختلف را در مطلب بهترین هوش مصنوعی برای ترید و روش‌های استفاده را در مطلب ترید با هوش مصنوعی آورده‌ایم. نمونه پاسخ مدل‌های مختلف به سوال قیمت را هم در پیش‌بینی قیمت بیت کوین با هوش مصنوعی ببینید.

موج هوش مصنوعی به بازار کریپتو هم رسیده و توکن‌هایی مثل FET و WLD به پروژه‌های این حوزه مرتبط هستند. برای دنبال کردن این بازار، قیمت ارز فچ‌ای‌آی (FET) را در بیت‌پین ببینید.

هشدار: ChatGPT پیش‌بینی قطعی قیمت نمی‌دهد و ممکن است عدد، خبر یا منبع نادرست بسازد؛ خروجی آن را جایگزین تحلیل و مدیریت ریسک خودتان نکنید. هرگز عبارت بازیابی یا کلید خصوصی کیف پول را در هیچ چت‌باتی وارد نکنید. ChatGPT و OpenAI هیچ توکن یا ارز دیجیتالی ندارند و هر توکنی با این نام‌ها به آن‌ها ربطی ندارد.

تفاوت ChatGPT با موتور جست‌وجو

تفاوت ChatGPT با موتور جست‌وجو
ویژگی ChatGPT موتور جست‌وجو (مثل گوگل)
نوع پاسخ پاسخ نوشته‌شده و یکپارچه فهرست لینک و خلاصه کوتاه
منبع با جست‌وجوی وب لینک منبع می‌دهد؛ بدون آن از دانسته‌های آموزشی پاسخ می‌دهد مستقیم به صفحه منبع می‌برد
گفت‌وگو سوال‌های بعدی را با توجه به پیام‌های قبلی می‌فهمد هر جست‌وجو تقریبا مستقل است
خطا ممکن است پاسخ نادرست را با اطمینان بگوید خطا بیشتر به کیفیت صفحه منبع برمی‌گردد
کار عملی نوشتن، کدنویسی، تحلیل فایل و ساخت تصویر پیدا کردن صفحه و اطلاعات

مرز این دو هر روز کم‌رنگ‌تر می‌شود؛ گوگل هم حالا با AI Overviews و حالت AI Mode پاسخ هوش مصنوعی می‌دهد و ChatGPT هم برای سوال‌های روز در وب جست‌وجو می‌کند.

محدودیت‌ها و نگرانی‌های ChatGPT

  • هالوسینیشن (Hallucination): ChatGPT گاهی اطلاعات، عدد یا منبعی می‌سازد که وجود ندارد و آن را با لحن مطمئن می‌گوید. پاسخ‌های مهم را با منبع اصلی چک کنید.
  • سایکوفنسی (Sycophancy): تمایل به تأیید حرف کاربر، حتی وقتی اشتباه است. OpenAI در اردیبهشت ۱۴۰۴ یک به‌روزرسانی را به همین دلیل پس گرفت.
  • حریم خصوصی: گفت‌وگوها ممکن است برای آموزش مدل استفاده شوند، مگر این‌که این گزینه را در تنظیمات خاموش کنید. اطلاعات محرمانه کاری و شخصی را وارد نکنید.
  • تبلیغات: از اسفند ۱۴۰۴ در نسخه رایگان و Go در برخی کشورها تبلیغ نمایش داده می‌شود.
  • کپی‌رایت: OpenAI با شکایت ناشرانی مثل نیویورک تایمز درباره استفاده از محتوای آن‌ها در آموزش مدل روبه‌رو است.
  • استفاده آموزشی: بسیاری از مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها برای استفاده از ChatGPT در تکلیف‌ها و پایان‌نامه‌ها قانون گذاشته‌اند و ارائه متن آن به‌عنوان کار خودتان تقلب محسوب می‌شود.

تحقیق درباره چت جی پی تی؛ خلاصه آماده

اگر برای مدرسه یا دانشگاه تحقیق درباره چت جی پی تی می‌نویسید، این خلاصه نکات اصلی را پوشش می‌دهد. بهتر است آن را با کلمات خودتان بازنویسی کنید و منبع را ذکر کنید.

خلاصه تحقیق: هوش مصنوعی ChatGPT

  • تعریف: ChatGPT یک چت‌بات هوش مصنوعی است که با زبان طبیعی گفت‌وگو می‌کند و متن، کد و تصویر تولید می‌کند.
  • سازنده: شرکت آمریکایی OpenAI به مدیریت سم آلتمن؛ عرضه در ۳۰ نوامبر ۲۰۲۲ (۹ آذر ۱۴۰۱).
  • فناوری: مدل زبانی بزرگ با معماری ترنسفورمر که روی حجم زیادی از متن آموزش دیده و با بازخورد انسانی تنظیم شده است.
  • نسخه‌ها: GPT-3.5، GPT-4، GPT-4o، o1، GPT-5 و GPT-6 که از مهر ۱۴۰۵ مدل اصلی است.
  • کاربردها: نوشتن، ترجمه، آموزش، برنامه‌نویسی، تحلیل داده، تحقیق و خدمات مشتری.
  • مزایا: سرعت بالا، دسترسی آسان، پشتیبانی از ده‌ها زبان از جمله فارسی و صرفه‌جویی در وقت.
  • معایب: احتمال ساختن اطلاعات نادرست، نگرانی‌های حریم خصوصی و کپی‌رایت و خطر وابستگی بیش از حد.
  • آمار: بیش از ۱٫۲ میلیارد کاربر هفتگی در مهر ۱۴۰۵، طبق اعلام OpenAI.

جمع‌بندی

ChatGPT در کمتر از چهار سال از یک چت‌بات آزمایشی به ابزاری تبدیل شده که هر هفته بیش از یک میلیارد نفر از آن استفاده می‌کنند و حالا با GPT-6 می‌تواند پاسخ را به شکل نمودار، نقشه یا یک ابزار تعاملی ارائه دهد. با این حال، ChatGPT هنوز ممکن است اشتباه کند و برای کاربران ایرانی محدودیت دسترسی و ریسک بسته شدن حساب دارد. از آن به‌عنوان دستیار استفاده کنید، نه منبع نهایی؛ مخصوصا در تصمیم‌های مالی. برای آشنایی بیشتر با کاربردهای ChatGPT در بازار کریپتو، مطلب ترید با هوش مصنوعی را هم بخوانید.