۲۳٬۴۴۸ دلار کانادا، حداقل هزینه زندگی یک‌ساله‌ای که اداره مهاجرت کانادا از یک دانشجو می‌خواهد، با نرخ این ساعت ۴,۳۸۲,۴۳۱,۲۰۰ تومان می‌شود؛ هر دلار کانادا به تنهایی ۱۸۶,۹۰۰ تومان است، یعنی ۱,۸۶۹,۰۰۰ ریال. این نرخ ساعت ۱۳:۳۳ روز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ از بازار آزاد ارز ثبت شده و با هر به‌روزرسانی بالای صفحه، عددهای این متن هم عوض می‌شوند.

عدد ۲۳٬۴۴۸ را عمدا اول آوردیم. کسی که در ایران قیمت دلار کانادا را نگاه می‌کند، بیشتر وقت‌ها یک پرونده باز دارد: ویزای تحصیلی، اکسپرس انتری، یا شهریه ترم بعد فرزندش. برای این آدم قیمت یک دلار به تنهایی معنای زیادی ندارد؛ مهم این است که مبلغ پرونده‌اش امروز چند تومان می‌شود. جدول زیر سه مبلغ رسمی تمکن مالی کانادا را با نرخ همین ساعت به تومان برگردانده است:

قیمت دلار کانادا امروز به تومان
پرونده مبلغ رسمی معادل تومانی این ساعت منبع
ویزای تحصیلی، هزینه زندگی یک نفر (خارج از کبک) ۲۳٬۴۴۸ دلار کانادا ۴,۳۸۲,۴۳۱,۲۰۰ تومان IRCC، درخواست‌های از ۱ سپتامبر ۲۰۲۶
اکسپرس انتری، یک نفر ۱۵٬۲۶۳ دلار کانادا ۲,۸۵۲,۶۵۴,۷۰۰ تومان IRCC، جدول ژوئیه ۲۰۲۵
اکسپرس انتری، خانواده دونفره ۱۹٬۰۰۱ دلار کانادا ۳,۵۵۱,۲۸۶,۹۰۰ تومان IRCC، جدول ژوئیه ۲۰۲۵

برای مبلغ‌های دیگر، مثل اجاره ماه اول یا قسط شهریه، ماشین حساب تبدیل ارز به تومان هر عددی را با همین نرخ حساب می‌کند.

تمکن مالی ۲۳٬۴۴۸ دلاری و معادل تومانی آن

اداره مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا (IRCC) برای ویزای تحصیلی سه چیز را جدا از هم حساب می‌کند: شهریه سال اول، هزینه رفت‌وآمد، و هزینه زندگی یک سال. عدد ۲۳٬۴۴۸ فقط بخش سوم است. این مبلغ برای یک نفر خارج از استان کبک و برای درخواست‌هایی تعیین شده که از ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ ثبت می‌شوند. پیش از آن، از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶، رقم ۲۲٬۸۹۵ دلار بود. فاصله دو عدد ۵۵۳ دلار است؛ کم به نظر می‌رسد، ولی با نرخ این ساعت می‌شود ۱۰۳,۳۵۵,۷۰۰ تومان، که برای خیلی از خانواده‌ها یک قلم جدی است.

مبلغ کامل به حروف حدود چهار میلیارد و سیصد و هشتاد میلیون تومان است. اگر همسر یا فرزند همراه دانشجو می‌آید، برای هر نفر مبلغ جداگانه‌ای روی این عدد اضافه می‌شود. شهریه دانشجوی بین‌المللی هم در بسیاری از دانشگاه‌ها از خود هزینه زندگی بیشتر است. یعنی تمکنی که در عمل باید نشان داد، اغلب دو برابر عدد بالا یا بیشتر است و نوسان دلار کانادا روی کل آن اثر می‌گذارد.

کبک حساب خودش را دارد. کسی که از دانشگاهی در مونترال یا کبک‌سیتی پذیرش گرفته، اول باید گواهی پذیرش کبک (CAQ) بگیرد و مبلغ تمکن را وزارت مهاجرت کبک (MIFI) تعیین می‌کند، نه جدول عمومی IRCC. پس پیش از این‌که پولی تبدیل کنید، استان مقصد را قطعی کنید.

کارت تمکن مالی کانادا؛ هزینه زندگی ویزای تحصیلی ۲۲٬۸۹۵ دلار تا ۳۱ اوت ۲۰۲۶ و ۲۳٬۴۴۸ دلار از ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ جدا از شهریه و سفر، قاعده جدای کبک و جدول تمکن اکسپرس انتری

IRCC چند نوع مدرک را قبول می‌کند: صورت‌حساب بانکی چندماهه، رسید پرداخت شهریه سال اول، نامه حامی مالی همراه مدارک درآمدش، وام تحصیلی، و گواهی سرمایه‌گذاری تضمینی یا GIC. GIC سپرده‌ای است که دانشجو پیش از سفر نزد یک مؤسسه مالی کانادایی باز می‌کند؛ معمولا بانک بخشی از پول را بعد از رسیدن دانشجو آزاد می‌کند و باقی را قسط‌به‌قسط در ماه‌های بعد می‌پردازد. اسمش زیاد شنیده می‌شود چون مدرکی ساده و قابل‌بررسی برای افسر پرونده است. برای متقاضی ایرانی باز کردن چنین حسابی همیشه ممکن نیست و به بانک و شرایط تحریم بستگی دارد، پس روی آن به‌عنوان تنها راه حساب نکنید.

یک جمله در صفحه IRCC مخصوص کشورهایی است که محدودیت انتقال ارز دارند: متقاضی باید نشان بدهد که می‌تواند پول همه هزینه‌هایش را از کشورش خارج کند. داشتن موجودی در یک حساب تومانی کافی نیست؛ مسیر رسیدن آن به کانادا هم باید روشن باشد. همین نکته بخش آخر این صفحه را ساخته است.

تمکن اکسپرس انتری داستان دیگری است. جدولی که IRCC در ۷ ژوئیه ۲۰۲۵ به‌روز کرد برای یک نفر ۱۵٬۲۶۳ و برای خانواده دونفره ۱۹٬۰۰۱ دلار کانادا می‌خواهد. این پول باید در دسترس باشد و بدهی رویش نباشد. متقاضی‌های طبقه تجربه کانادایی (CEC) که در کانادا کار کرده‌اند از نشان دادن تمکن معاف‌اند. جدول هر سال عوض می‌شود، پس پیش از ثبت پروفایل عدد تازه را در canada.ca ببینید.

۹۰ درصد نفت صادراتی کانادا به آمریکا می‌رود

طبق گزارش نهاد تنظیم‌گر انرژی کانادا (CER)، این کشور در ۲۰۲۵ روزانه حدود ۴٫۳ میلیون بشکه نفت خام صادر کرد و ارزش صادرات نفت خامش ۱۴۰ میلیارد دلار کانادا شد. ۹۰٫۱ درصد این ارزش از فروش به آمریکا آمد. بیشتر این نفت از آلبرتا با خط لوله به پالایشگاه‌های آمریکا می‌رسد و بهایش به دلار آمریکا پرداخت می‌شود.

نمودار جریان نفت خام کانادا از آلبرتا به پالایشگاه‌های آمریکا؛ ارزش صادرات نفت خام ۲۰۲۵ برابر ۱۴۰ میلیارد دلار کانادا و سهم ۹۰٫۱ درصدی آمریکا، با زنجیره قیمت نفت، دلار صادراتی و تقاضای دلار کانادا

زنجیره ساده است. وقتی نفت گران می‌شود، شرکت‌های نفتی کانادا دلار آمریکای بیشتری می‌گیرند. دستمزد، مالیات و هزینه‌های داخلی‌شان به دلار کانادا است، پس بخشی از این درآمد را به دلار کانادا تبدیل می‌کنند و تقاضا برای آن بالا می‌رود. برای همین معامله‌گرها دلار کانادا را «ارز کالایی» صدا می‌زنند. نفت برنت این ساعت ۹۱٫۸۳ دلار برای هر بشکه است و نرخ‌های برنت و WTI را صفحه قیمت نفت امروز نشان می‌دهد.

این یک گرایش است، نه قانون. سال‌هایی بوده که نفت بالا رفته و دلار کانادا عقب مانده، چون نرخ بهره آمریکا یا اخبار تجاری وزن بیشتری داشته است. وابستگی کانادا به بازار آمریکا فقط نفتی نیست؛ خودرو، الوار، گاز و فلزات هم بیشترشان به جنوب مرز می‌روند. به همین دلیل هر بحث تازه درباره تعرفه‌های آمریکا روی کالاهای کانادایی، بحثی درباره دلار کانادا هم هست، و بخشی از نوسان اوایل ۲۰۲۵ از همین‌جا آمد. اگر خبر بزرگی از خلیج فارس شنیدید، مثل آنچه در مقاله اثر تنگه هرمز بر برنت و WTI آمده، دلار کانادا از جمله ارزهایی است که احتمالا واکنش نشان می‌دهد.

لونی، توونی و بانک کانادا

در بازار جهانی به دلار کانادا «لونی» می‌گویند. اسم از سکه یک دلاری است که سال ۱۹۸۷ جای اسکناس یک دلاری را گرفت و تصویر لون، پرنده‌ای آبزی از دریاچه‌های کانادا، رویش حک شده است. سکه دو دلاری سال ۱۹۹۶ آمد و اسمش شد «توونی»، یعنی دو لونی. وقتی در خبرهای اقتصادی انگلیسی می‌خوانید «loonie slips»، منظور افت دلار کانادا در برابر دلار آمریکاست، نه چیزی درباره پرنده. کد بین‌المللی این پول CAD است و هر دلار صد سنت دارد.

بانک کانادا، بانک مرکزی این کشور، سال ۱۹۳۴ تأسیس شد و تنها ناشر اسکناس است. هدفش نرخ ارز نیست، تورم است: نگه داشتن تورم روی ۲ درصد، که وسط بازه ۱ تا ۳ درصد است. خود بانک صریح می‌گوید ارزش دلار کانادا به هیچ ارز دیگری یا به طلا وصل نیست. کانادا از ۱۹۷۰ نرخ شناور دارد؛ پیش از آن، از ۱۹۵۰ شناور بود و از ۱۹۶۲ دوباره نرخ ثابت گرفت.

این شناور بودن یعنی قیمت تومانی دلار کانادا از دو جا تکان می‌خورد: نرخ دلار آمریکا در تهران، و نرخ دلار آمریکا به دلار کانادا در بازار جهانی. ممکن است دلار تهران یک هفته ثابت بماند و دلار کانادا گران یا ارزان شود، فقط چون بانک کانادا یا فدرال رزرو آمریکا درباره نرخ بهره تصمیمی گرفته‌اند. روزهای اعلام نرخ بهره در اتاوا و واشنگتن، که از قبل در تقویم دو بانک آمده، از پرنوسان‌ترین روزهای لونی‌اند.

اسکناس عمودی ۱۰ دلاری و ۲۰ دلاری چارلز سوم

اسکناس‌های رایج کانادا پلیمری‌اند. اولین اسکناس عمودی کشور، ۱۰ دلاری بنفش با چهره وایولا دزموند، روز ۱۹ نوامبر ۲۰۱۸ وارد گردش شد. بانک کانادا در شهریور ۱۴۰۵ طرح ۲۰ دلاری جدید را هم معرفی کرد، باز عمودی و با چهره چارلز سوم، که قرار است اواخر فوریه ۲۰۲۷ به دست مردم برسد. ۲۰ دلاری قدیمی با چهره الیزابت دوم بعد از آن هم پول قانونی می‌ماند. اسکناس‌های ۱، ۲، ۲۵، ۵۰۰ و ۱۰۰۰ دلاری از اول ژانویه ۲۰۲۱ پول قانونی نیستند و فقط از راه بانک‌های کانادا با ارزش اسمی عوض می‌شوند.

نوامبر ۲۰۰۷؛ وقتی دلار کانادا از دلار آمریکا جلو زد

داده‌های بانک کانادا نشان می‌دهد روز ۷ نوامبر ۲۰۰۷ هر دلار آمریکا فقط ۰٫۹۱۷ دلار کانادا می‌ارزید. یعنی یک دلار کانادا از یک دلار آمریکا گران‌تر بود. آن سال‌ها نفت گران بود و دلار آمریکا در برابر بیشتر ارزها ضعیف شده بود. این وضع دوام نیاورد. ژانویه ۲۰۱۶، بعد از سقوط قیمت نفت، همین نرخ به حدود ۱٫۴۶ رسید و اوایل فوریه ۲۰۲۵، در اوج بحث تعرفه‌ها، دوباره حدود ۱٫۴۶ ثبت شد. پایین‌ترین عدد از ابتدای ۲۰۲۵ تا امروز حدود ۱٫۳۵ در ژانویه ۲۰۲۶ بوده و نرخ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ حدود ۱٫۴۳ است.

همین نسبت توضیح می‌دهد چرا در صرافی‌های تهران دلار کانادا معمولا ارزان‌تر از دلار آمریکاست. صراف قیمت دلار کانادا را از دلار آمریکا می‌سازد: نرخ تومانی دلار آمریکا تقسیم بر تعداد دلار کانادایی که یک دلار آمریکا می‌خرد. وقتی این عدد بالای یک است، که در بیشتر سال‌های اخیر بوده، دلار کانادا ارزان‌تر درمی‌آید. با نرخ‌های این ساعت، دلار آمریکا ۲۶۷,۴۹۵ تومان است و دلار کانادا ۱۸۶,۹۰۰ تومان؛ نسبت این دو در بازار تهران یعنی هر دلار کانادا حدود ۰٫۶۹۸۸ دلار آمریکا می‌ارزد.

اگر روزی نسبت جهانی مثل ۲۰۰۷ زیر یک برود، ترتیب در تابلوی صرافی هم برعکس می‌شود. بیش از یک دهه است که چنین چیزی دیده نشده، ولی همان نوامبر ۲۰۰۷ مثالی است از این‌که فاصله دلار کانادا و دلار آمریکا ثابت نیست. کسی که بودجه یک سال تحصیل را ماه‌ها پیش حساب کرده، اگر امروز دوباره حساب کند، می‌بیند بخشی از تغییر هیچ ربطی به تومان ندارد و از همین نسبت آمده است. نرخ دلار آمریکا در تهران را صفحه قیمت دلار امروز نشان می‌دهد.

سفارت بسته، ویزا از آنکارا، پول از صرافی

کانادا بخش ویزای سفارتش در تهران را ۲۹ آوریل ۲۰۱۲ (اردیبهشت ۱۳۹۱) بست و رسیدگی به پرونده‌ها را به آنکارا منتقل کرد. ۷ سپتامبر همان سال کل سفارت تعطیل شد و دیپلمات‌های ایرانی هم از کانادا اخراج شدند. از آن زمان کارهای حضوری ویزا، مثل انگشت‌نگاری، در کشور دیگری انجام می‌شود. مرکز رسیدگی و مراکز ثبت انگشت در این سال‌ها ممکن است عوض شده باشند و بیشتر پرونده‌ها حالا آنلاین ثبت می‌شوند، پس پیش از رزرو سفر، مرکز فعلی را در سایت IRCC چک کنید.

تحریم‌ها انتقال مستقیم بانکی بین ایران و کانادا را عملا بسته‌اند. بیشتر خانواده‌ها پول را از طریق صرافی‌هایی می‌فرستند که حواله کانادا انجام می‌دهند: تومان را در ایران تحویل می‌گیرند و معادلش را در کانادا به حساب دانشجو می‌ریزند. نرخ حواله با نرخ اسکناس فرق دارد و کارمزد هم دارد. پیش از قبول نرخ، آن را با عدد بالای این صفحه مقایسه کنید؛ روی مبلغی مثل ۲۳٬۴۴۸ دلار، یک درصد اختلاف نرخ یعنی ۴۳,۸۲۴,۳۱۲ تومان.

رسید هر حواله را نگه دارید. IRCC منشأ پول را می‌پرسد و یک واریز درشت ناگهانی در صورت‌حساب بانکی، بدون مدرکی که نشان بدهد از کجا آمده، معمولا سؤال ایجاد می‌کند. رسید صرافی، سند فروش ملک یا خودرو، و گواهی حقوق، همراه ترجمه رسمی، کمک می‌کنند داستان پول از تهران تا حساب کانادایی روشن بماند. بیت‌پین دلار کانادای نقد یا حواله نمی‌فروشد و نرخ این صفحه برای حساب است؛ آنچه در بیت‌پین معامله می‌شود تتر و رمزارزهای دیگر است، و مقاله تتر چیست توضیح می‌دهد این استیبل‌کوین چطور به دلار آمریکا وصل شده و چه ریسک‌هایی دارد.