یک درام ارمنستان امروز چند ریال است؟ یک درام ارمنستان این ساعت ۷,۲۵۰ ریال می‌ارزد، یعنی ۷۲۵ تومان؛ هزار درام، کوچک‌ترین اسکناس سری فعلی، می‌شود ۷۲۵,۰۰۰ تومان و پنج هزار درام ۳,۶۲۵,۰۰۰ تومان. این نرخ ساعت ۱۳:۳۲ روز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ به‌روز شده است.

عدد بالا نرخ بازار آزاد است و بیت‌پین آن را برای اطلاع و حساب نشان می‌دهد. اسکناس درام در بیت‌پین خرید و فروش نمی‌شود؛ معامله‌های بیت‌پین با تتر و رمزارزهای دیگر انجام می‌شود. درام واحد کوچکی است و به همین دلیل ریالش را اول آوردیم. با یک درام در ایروان تقریبا چیزی نمی‌شود خرید و برچسب قیمت‌ها در مغازه و رستوران معمولا چهار یا پنج رقمی است؛ عددی که در حساب روزانه به کار می‌آید قیمت هزار درامی است، چون هر برچسب را می‌شود به هزار تقسیم کرد و در آن ضرب کرد.

نوردوز تا ایروان: پولی که از مرز رد می‌شود

ایران و ارمنستان یک گذرگاه زمینی دارند: نوردوز در سمت ایران و آگاراک در سمت ارمنستان، نزدیک شهر مغری. بیشتر ایرانی‌هایی که با ماشین یا اتوبوس به ایروان می‌روند از همین‌جا رد می‌شوند و پولی که همراهشان است همان‌جا اولین بار شمرده می‌شود.

قاعده ورود پول نقد را کمیته درآمد دولتی ارمنستان، که گمرک زیر نظر آن کار می‌کند، روشن گفته است: پول نقد یا چک مسافرتی تا ۱۰ هزار دلار یا معادلش به ارزهای دیگر نیازی به اظهار ندارد. بیشتر از این مبلغ باید در فرم گمرکی اعلام شود و پول اظهارنشده بالای سقف قاچاق حساب می‌شود. همین قاعده در فرودگاه زوارتنوتس هم اجرا می‌شود و ریشه‌اش مقررات اتحادیه اقتصادی اوراسیا است که ارمنستان عضو آن است. سقف برای هر نفر است؛ خانواده‌ای که با هم سفر می‌کنند، هر کدام سهم خودشان را دارند، ولی پولی که فقط در کیف یک نفر است به نام همان یک نفر شمرده می‌شود.

سمت ایران قاعده جدای خودش را دارد. خروج ارز از کشور تابع مقررات بانک مرکزی ایران و گمرک ایران است و این مقررات در سال‌های اخیر چند بار عوض شده است؛ پیش از سفر آخرین اطلاعیه رسمی را ببینید و به گفته مسافرهای قبلی بسنده نکنید.

اقامت هم ساده است. بر اساس تفاهم‌نامه‌ای که ایران و ارمنستان در خرداد ۱۳۹۵ امضا کردند، شهروندان ایران می‌توانند بدون ویزا تا ۹۰ روز در هر دوره ۱۸۰ روزه در ارمنستان بمانند. این اجازه در دوران کرونا مدتی معلق شد و از خرداد ۱۳۹۹ دوباره برقرار است. اقامت بدون ویزا برای سفر است، نه کار؛ کسی که در ارمنستان استخدام می‌شود مجوز جدا می‌خواهد.

مشکل اصلی مسافر ایرانی سقف پول نیست، کارت است. کارت‌های بانکی ایران روی شبکه شتاب کار می‌کنند و این شبکه به بانک‌های ارمنستان وصل نیست؛ نه خودپرداز ایروان کارت شتابی را می‌شناسد و نه کارتخوان فروشگاه. بانک‌های ایرانی به‌خاطر تحریم کارت ویزا و مسترکارت هم صادر نمی‌کنند. نتیجه این است که تقریبا همه خرج سفر باید نقد از مرز رد شود، معمولا به دلار یا یورو. در ایروان پرداخت با کارت بسیار رایج است، ولی این به کار کسی که فقط کارت شتابی دارد نمی‌آید. اگر پول کم بیاورید، راه سریع و ارزانی برای رساندنش از ایران ندارید؛ پس بودجه را با کمی حاشیه ببندید و پول را بین چند جیب و کیف پخش کنید.

کارت راهنمای پول سفر به ارمنستان؛ کار نکردن کارت شتابی در ارمنستان، همراه بردن دلار و یورو نقد، گذرگاه نوردوز و آگاراک، اقامت بدون ویزا ۹۰ روز در ۱۸۰ روز و سقف ۱۰ هزار دلاری پول نقد بدون اظهار

تابلوی صرافی‌های ایروان را چطور بخوانیم

صرافی در مرکز ایروان کم نیست: باجه‌های بانک، دکه‌های کنار خیابان و حتی گوشه‌ای از بعضی سوپرمارکت‌ها. روی تابلوی همه‌شان چند ردیف ارز هست و برای هر ردیف دو عدد. ستون اول نرخ خرید است و ستون دوم نرخ فروش، و نکته‌ای که خیلی از مسافرها را گیج می‌کند همین است که این دو کلمه از دید صرافی نوشته شده‌اند، نه از دید مشتری.

وقتی دلار می‌دهید و درام می‌گیرید، صرافی دلار شما را می‌خرد. پس عددی که به کار شما می‌آید در ستون خرید است و این عدد همیشه از ستون کناری کمتر است. اگر روی تابلو برای دلار دو عدد نزدیک به هم دیدید، درامی که برای هر دلار دستتان می‌آید عدد کوچک‌تر است. روز آخر سفر ماجرا برعکس می‌شود: درامی که خرج نشده را می‌دهید و دلار می‌خواهید، یعنی صرافی دلار به شما می‌فروشد. حالا ستون فروش ملاک است و برای هر دلار درام بیشتری باید بپردازید.

فاصله دو ستون همان کارمزدی است که صرافی برمی‌دارد، حتی اگر جایی جدا ننوشته باشد. برای دلار و یورو، که در ارمنستان پرمعامله‌اند، این فاصله معمولا کم است. برای روبل، که بعد از ۲۰۲۲ در ایروان زیاد دست‌به‌دست شد، تابلوها نرخ دارند ولی فاصله معمولا کمی بازتر است. دو صرافی در یک خیابان ممکن است چند درام برای هر دلار با هم فرق داشته باشند؛ برای پول یک هفته سفر ارزش دارد پیش از تبدیل دو سه تابلو را مقایسه کنید.

ردیف ریال ایران داستان دیگری دارد. بانک مرکزی ارمنستان در فهرست نرخ‌های رسمی‌اش برای ریال هم عدد منتشر می‌کند، ولی این عدد نرخ رسمی است و به بازار آزاد ایران ربطی ندارد. در صرافی‌های ایروان ریال تا جایی که دیده شده یا اصلا خرید و فروش نمی‌شود یا با نرخی معامله می‌شود که به کار نمی‌آید. پس بردن اسکناس ریال برای تبدیل در ارمنستان راه عملی نیست و دلار یا یورو را باید از ایران برد.

طرح تابلوی صرافی در ایروان با ردیف‌های دلار، یورو، روبل و ریال و دو ستون خرید و فروش؛ ستون خرید برای کسی که دلار می‌دهد و درام می‌گیرد و ستون فروش برای برگرداندن درام به دلار مشخص شده و ردیف ریال کم‌کاربرد علامت خورده است

۲۰۲۲؛ سالی که درام قوی شد

درام به هیچ ارزی قفل نیست. بانک مرکزی ارمنستان رژیم ارزی شناور دارد، برای نرخ دلار هدفی تعیین نمی‌کند و سیاستش را روی تورم گذاشته است؛ هدف تورمش از ۲۰۲۵ سه درصد است. این یعنی نرخ درام را عرضه و تقاضای خود ارمنستان تعیین می‌کند و گاهی تکان‌های بزرگ می‌خورد.

بزرگ‌ترین تکان سال‌های اخیر در ۲۰۲۲ بود. بعد از شروع جنگ اوکراین، شمار زیادی از روس‌ها به ایروان رفتند، شرکت‌ها دفترشان را به ارمنستان آوردند و پول زیادی از روسیه وارد بانک‌های ارمنی شد. تحلیلی که در مؤسسه‌ای وابسته به بانک مرکزی ارمنستان منتشر شده می‌گوید دلار در فاصله فروردین تا تیر ۱۴۰۱، یعنی آوریل تا ژوئن ۲۰۲۲، از حدود ۴۸۰ درام به حدود ۴۰۵ درام رسید. درام بعد از آن دیگر به نرخ‌های پیش از ۲۰۲۲ برنگشت. نرخ رسمی بانک مرکزی ارمنستان در آبان ۱۴۰۵ حدود ۳۶۰ درام برای هر دلار بوده است.

برای خواننده ایرانی معنای این ماجرا ساده است: قیمت درام به تومان از دو جا تکان می‌خورد، نه یک جا. بازار مستقیم درام و تومان کوچک است و نرخ تومانی درام عملا از مسیر دلار ساخته می‌شود؛ دلار در بازار آزاد ایران چند تومان است و همان دلار در ارمنستان چند درام می‌خرد. اولی را بر دومی تقسیم کنید، به قیمت تقریبی یک درام می‌رسید. با نرخ همین لحظه دلار، ۲۶۷,۹۰۰ تومان، و عدد ۳۶۰، حاصل می‌شود ۷۴۴ تومان برای هر درام؛ این را با نرخ اول صفحه، ۷۲۵ تومان، کنار هم بگذارید. معمولا نزدیک‌اند ولی یکی نیستند، چون صرافی‌های ایران نرخ درام را جدا و دیرتر از دلار به‌روز می‌کنند.

کسی که سال ۱۴۰۰ بودجه سفر ایروان را حساب کرده بود و همان حساب را امروز تکرار کند، می‌بیند درام نسبت به دلار حدود یک سوم گران‌تر شده است، جدا از هر چه بر سر تومان آمده. همین است که درام را از ارزهایی مثل درهم امارات جدا می‌کند؛ نرخ تومانی درهم تقریبا فقط با دلار تهران جابه‌جا می‌شود، ولی درام ممکن است در هفته‌ای که دلار تهران آرام است، به‌خاطر اتفاقی در ایروان گران یا ارزان شود.

از روبل تا درام؛ ۱ آذر ۱۳۷۲

ارمنستان تا دو سال بعد از فروپاشی شوروی هنوز با روبل کار می‌کرد. در ۱۹۹۳ روسیه اسکناس‌هایش را عوض کرد و منطقه روبل عملا از هم پاشید؛ جمهوری‌های تازه استقلال‌یافته یکی‌یکی پول خودشان را منتشر کردند. درام روز ۲۲ نوامبر ۱۹۹۳، یعنی ۱ آذر ۱۳۷۲، وارد گردش شد. هر درام را برابر دویست روبل قدیم گذاشتند و در روز اول هر دلار ۴۰۴ درام بود.

این عدد امروز جالب است، چون نرخ دلار به درام در آبان ۱۴۰۵ پایین‌تر از روز تولد درام است. سال‌های اول پرنوسان بود و درام ضعیف شد، ولی ارمنستان هیچ‌وقت صفری از پولش حذف نکرد و واحدش همان است که بود. برای ایرانی‌ای که با حذف چهار صفر از ریال سروکار دارد، این پایداری اسمی مقایسه جالبی است.

اسم درام در زبان ارمنی یعنی پول و با درهم عربی و دراخمای یونانی از یک ریشه است. هر درام صد لوما است، ولی لوما سال‌هاست فقط در حساب‌های رسمی مانده و سکه‌اش در خرید روزانه دیده نمی‌شود. کد بین‌المللی درام AMD است و نماد خودش را هم دارد، ֏، که روی منوی رستوران‌ها و برچسب مغازه‌های ایروان زیاد به چشم می‌خورد. انتشار پول در ارمنستان فقط در اختیار بانک مرکزی ارمنستان است.

اسکناس‌هایی که فروردین ۱۴۰۵ پول بودن را کنار گذاشتند

اگر از سفرهای چند سال پیش درام در خانه مانده، این بخش مهم‌ترین قسمت صفحه برای شماست. بانک مرکزی ارمنستان اسکناس‌های ۵۰۰، ۱٬۰۰۰، ۵٬۰۰۰، ۱۰٬۰۰۰ و ۲۰٬۰۰۰ درامی سری دوم را، که بین سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۱۵ چاپ شده بودند، از ۱۵ آوریل ۲۰۲۶، یعنی ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، از گردش خارج کرد. این اسکناس‌ها از آن روز پول قانونی نیستند و مغازه و رستوران آن‌ها را نمی‌گیرد.

خبر خوب این است که ارزششان از بین نرفته. طبق اعلام بانک مرکزی ارمنستان، این اسکناس‌ها در خود بانک مرکزی و در بانک‌های تجاری داخل ارمنستان به ارزش اسمی عوض می‌شوند و برای این تعویض سقف مبلغ یا مهلت زمانی اعلام نشده است. شرط فقط این است که باید در ارمنستان باشید. صرافی‌های ایران احتمالا این اسکناس‌ها را نمی‌خرند یا با تخفیف زیاد می‌خرند، پس اگر سفر دیگری به ارمنستان در پیش دارید، اسکناس‌های قدیمی را با خودتان ببرید و در اولین بانک ایروان عوض کنید.

تشخیصشان سخت نیست. اسکناس‌های رایج امروز بیشتر از سری سوم‌اند که از اواخر ۲۰۱۸ و به مناسبت ۲۵ سالگی درام منتشر شد: ۱٬۰۰۰، ۲٬۰۰۰، ۵٬۰۰۰، ۱۰٬۰۰۰، ۲۰٬۰۰۰ و ۵۰٬۰۰۰ درامی، روی کاغذ هیبریدی که دیرتر پاره می‌شود. اگر اسکناسی دارید که سال چاپش ۲۰۱۵ یا قبل از آن است و مبلغش بین ۵۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ درام است، از سری خارج‌شده است. دو اسکناس درشت سری دوم استثنا هستند و هنوز اعتبار دارند: ۵۰ هزار درامی چاپ ۲۰۰۱ و ۱۰۰ هزار درامی چاپ ۲۰۰۹. هزار درامی جدید با چهره پارویر سواک شاعر چاپ شده و بیست هزار درامی جدید با چهره ایوازوفسکی نقاش؛ اگر چهره روی اسکناس شما فرق دارد، سال چاپ را نگاه کنید.

با نرخ این ساعت، یک اسکناس ده هزار درامی ۷,۲۵۰,۰۰۰ تومان می‌ارزد. کسی که چند اسکناس قدیمی بیست هزار درامی دارد، با همین حساب می‌تواند تصمیم بگیرد ارزشش را دارد که آن‌ها را تا سفر بعدی نگه دارد یا نه.

اجاره، دانشگاه و تجارت مرزی به درام

همه کسانی که نرخ درام را دنبال می‌کنند مسافر چندروزه نیستند. ایرانی‌هایی که در ایروان اقامت گرفته‌اند یا خانه اجاره کرده‌اند، دانشجوهایی که در دانشگاه‌های ارمنستان درس می‌خوانند و خانواده‌هایی که خرجشان را می‌فرستند، هر ماه با این نرخ سروکار دارند. اجاره، قبض و خرید روزانه در ارمنستان به درام پرداخت می‌شود. گاهی قرارداد اجاره یا شهریه به دلار نوشته می‌شود، ولی پرداختش در عمل از تبدیل دلار به درام می‌گذرد و همان دو عاملی که در بخش ۲۰۲۲ گفتیم، هزینه تومانی را تعیین می‌کند.

یک مثال فرضی: اجاره آپارتمانی ۲۵۰ هزار درام در ماه باشد. با نرخ همین ساعت این مبلغ ۱۸۱,۲۵۰,۰۰۰ تومان می‌شود. اگر درام در ایروان یک درصد در برابر دلار قوی‌تر شود، همین اجاره بدون هیچ تغییری در قرارداد یک درصد به تومان گران‌تر می‌شود، حتی اگر دلار تهران سر جایش مانده باشد. برای همین مقایسه هزینه این ماه با ماه قبل فقط با نرخ دلار تهران کامل نیست. برای حساب مبلغ‌های دیگر، از شهریه یک ترم تا بودجه یک سفر دوهفته‌ای، ماشین حساب تبدیل ارز به تومان را باز کنید.

تجارت مرزی هم سهم خودش را دارد. نوردوز مسیر اصلی کامیون‌هایی است که کالای ایرانی را به بازار ارمنستان می‌برند. فروشنده‌ای که جنسش را در ارمنستان می‌فروشد، پولش را به درام یا دلار می‌گیرد و وقتی آن را به ایران برمی‌گرداند، فاصله روز فروش تا روز تبدیل روی سودش اثر می‌گذارد. در این حساب‌ها درام معمولا اول به دلار تبدیل می‌شود و بعد دلار به تومان، چون بازار مستقیم درام به تومان کوچک است و فاصله خرید و فروشش زیاد.

نرخ دلار و یورو، که بیشترین اثر را روی قیمت تومانی درام دارند، در صفحه‌های قیمت دلار امروز و قیمت یورو امروز با همین روش به‌روز می‌شوند. کسی که هزینه ماه‌های بعد را کنار گذاشته و می‌خواهد ارزشش به دلار وصل بماند، یکی از راه‌هایش دلار دیجیتال است؛ مقاله تتر چیست توضیح می‌دهد این استیبل‌کوین چطور به دلار گره خورده و چه ریسک‌هایی دارد.