وقتی صحبت از تنشهای خاورمیانه و اختلال در تنگه هرمز میشود، همه نگاهها بلافاصله به سمت تابلوهای قیمت نفت و انرژی میچرخد، اما این بار یک ترکش کمتر دیدهشده اما مهم، به بازار یک کالای خوشمزه و گرانقیمت اصابت کرده است.
گزارشهای جدید نهادهای مالی نشان میدهد همزمان با لغو رزرو خطوط کشتیرانی به خاورمیانه، قیمت پسته در بازارهای جهانی به بالاترین سطح خود در ۸ سال اخیر رسیده است، اتفاقی که نه تنها برای بازار مواد غذایی، بلکه برای کل زنجیره تأمین جهانی یک سیگنال هشداردهنده محسوب میشود.
جهش قیمت پسته؛ تقاطع ژئوپلیتیک و ترندهای اینستاگرامی
بر اساس جدیدترین دادهها، قیمت جهانی پسته با رشد چشمگیر به حدود ۴.۵۷ دلار به ازای هر پوند رسیده است که رکورد جدیدی از اواسط سال ۲۰۱۸ تا به امروز محسوب میشود.
ایران بهعنوان دومین تولیدکننده بزرگ پسته در جهان، نقش شاهرگ حیاتی را در این بازار دارد. با تشدید تنشها، خطوط کشتیرانی انتقال محمولهها از مبدأ و به مقصد خاورمیانه را بهشدت محدود کردهاند و این یعنی توقف عرضه در بحرانیترین زمان ممکن.
اما ماجرا فقط جنگ نیست، پای یک ترند خوشمزه هم در میان است! اگر در شبکههای اجتماعی فعال باشید، حتماً ویدیوهای وایرال شکلاتهای دبی (شکلاتهای مغزدار پسته) را دیدهاید. محبوبیت این شکلاتها در کنار استفاده برندهای غولپیکری مثل استارباکس (در قهوههای طعمدار) و هاگنداز از پسته، تقاضای جهانی را منفجر کرده است. حالا بازارهای جهانی ماندهاند با تقاضایی بیسابقه و عرضهای که پشت درهای بسته خاورمیانه گیر افتاده است.
نگاهی به کف بازار ایران؛ پسته کیلویی چند؟
در حالی که بازارهای جهانی تشنه پسته ایرانی هستند، وضعیت در بازار داخل نیز برای مصرفکننده ایرانی ملتهب است. بررسیهای روز از پلتفرمهای آنلاین خرید و فروش نشان میدهد که تورم داخلی و همگام شدن با قیمتهای جهانی، خرید پسته را برای بسیاری از خانوادهها تبدیل به یک کالای لوکس کرده است. نگاهی به میانگین قیمتهای روز:
- پسته فندقی (شور و خام – گزینه اقتصادیتر): بین ۱,۲۷۰,۰۰۰ تا ۱,۷۰۰,۰۰۰ تومان در هر کیلوگرم (بسته به دستچین بودن یا کیفیت برند).
- پسته احمد آقایی (متوسط و مجلسی): از حدود ۱,۷۰۰,۰۰۰ تا ۲,۴۰۰,۰۰۰ تومان در هر کیلوگرم.
- پسته اکبری و کلهقوچی (لوکس و درشت): این نوع پسته که معمولاً دستچین و درجه یک است، در این پلتفرمها از حدود ۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان شروع شده و در بستهبندیهای پریمیوم و برنددار حتی به ارقام بالای ۲,۷۰۰,۰۰۰ تومان در هر کیلوگرم هم میرسد.
با یک حساب سرانگشتی، پستهای که در بازارهای جهانی دلاری معامله میشود، در داخل کشور نیز با هزینههای تولید و نوسانات همراه شده و سهم مصرفکننده داخلی از این «طلای سبز»، پرداخت مبالغی بسیار بالا است.
فقط پسته نیست؛ نشانهای از یک طوفان تورمی بزرگتر
اگرچه افزایش قیمت پسته بهاندازه پرواز قیمت نفت بازارهای سهام را تکان نمیدهد، اما تحلیلگران اقتصاد کلان این جهش را سیگنالی پیشنگر میدانند:
- گسترش بحران لجستیک: جنگ دیگر فقط عرضه نفت را مختل نکرده، کشتیهای حمل مواد غذایی متوقف شدهاند و کرایههای حملونقل سر به فلک کشیده است.
- فشار تورمی پنهان: وقتی کالاهای خوراکی افزایش قیمت شدیدی را تجربه میکنند، نشاندهنده آن است که تورم در حال رسوخ به لایههای عمیقتر اقتصاد است. این اختلالات معمولاً پیشدرآمدی بر بحرانهای تورمی بزرگتر در سطح جهان هستند.
خریدوفروش سهام نفت با واریز سریع تومان
سکوت عجیب بازار کریپتو در برابر این طوفان
نکته جالب و قابلتأمل ماجرا اینجاست که بازارهای پرریسکی مانند ارزهای دیجیتال، واکنش قابلتوجهی به این آلارمهای تورمی نشان ندادهاند. دادهها نشان میدهد که تریدرهای بیت کوین هنوز این بحران زنجیره تأمین را بهعنوان یک ریسک مستقیم قیمتگذاری نکردهاند و احتمال افت شدید قیمت بیت کوین در کوتاهمدت پایین ارزیابی میشود.
این بیتفاوتی نشاندهنده یک شکاف بزرگ بین «درک بازار از ریسک» و «واقعیتهای اقتصاد کلان» است. معاملهگران هنوز به دادههای خرد توجه ندارند، غافل از اینکه دومینوی تورم مواد غذایی میتواند به زودی سیاستهای پولی اقتصادهای بزرگ را تغییر دهد.
خریدوفروش تتر با واریز سریع تومان
جمعبندی
جهش قیمت پسته در سایه تنشهای منطقه، صرفاً یک خبر در حاشیه بازار خشکبار نیست، بلکه آینهای تمامنما از وضعیت شکننده اقتصاد جهانی است. در حالی که دنیا همچنان روی نفت زوم کرده، دادهها فریاد میزنند که فشار اختلالات ژئوپلیتیک به سفرهها و مواد غذایی رسیده است. اگر این انسداد در زنجیره تأمین جهانی ادامه یابد، موج جدیدی از تورم در راه خواهد بود؛ موجی که در نهایت میتواند حتی آرامش بازارهای بیتفاوتی مثل کریپتو را نیز در هم بشکند.
