برای خرید عرضه اولیه باید کد بورسی و حساب معاملاتی فعال در یک کارگزاری داشته باشید. با اعلام عرضه یک شرکت، تاریخ، ساعت ثبت سفارش، قیمت یا محدوده قیمت و حداکثر تعداد سهم قابل درخواست هم مشخص خواهد شد. بعد کافی است حساب کارگزاری را شارژ و سفارش خرید را در بازه اعلام‌شده ثبت کنید.
در ثبت سفارش هم لازم نیست از بقیه سریع‌تر باشید. چند ثانیه زودتر سفارش‌دادن تضمین نمی‌کند سهم بیشتری بگیرید. مهم این است که سفارش را در بازه مجاز و مطابق شرایط همان عرضه ثبت کنید.
نحوه خرید عرضه اولیه در ۵ مرحله ساده
مسیر کلی خرید عرضه اولیه از کارگزاری به این شکل است:
- کد بورسی بگیرید و حساب کارگزاری فعال داشته باشید.
- اطلاعیه عرضه را بخوانید و تاریخ، قیمت، ساعت سفارش‌گیری و سقف خرید را بررسی کنید.
- حساب کارگزاری را شارژ کنید تا برای ثبت سفارش موجودی کافی داشته باشید.
- سفارش خرید را در زمان اعلام‌شده ثبت کنید.
- بعد از پایان عرضه، میزان سهم تخصیص‌یافته را بررسی کنید.
شرایط همه عرضه‌های اولیه یکسان نیست. قیمت، سقف خرید، ساعت سفارش‌گیری و روش عرضه ممکن است تغییر کند. برای همین اطلاعات عرضه قبلی را برای عرضه جدید ملاک قرار ندهید.
عرضه اولیه چیست؟
عرضه اولیه یا IPO یعنی سهام یک شرکت برای اولین بار به شکل عمومی در بورس یا فرابورس عرضه شود. این موضوع به معنی تازه‌تاسیس بودن شرکت نیست. یک شرکت ممکن است سال‌ها فعالیت کرده باشد و تازه بخشی از سهام آن وارد بازار سرمایه شود.
عرضه اولیه هم سود تضمینی ندارد. قیمت سهم بعد از عرضه می‌تواند بالا یا پایین برود و شرایط شرکت، قیمت‌گذاری و وضعیت بازار روی بازده آن اثر می‌گذارد.
برای خرید عرضه اولیه چه چیزهایی لازم داریم؟
برای شروع باید کد بورسی، حساب فعال در یک کارگزاری مجاز و پول کافی برای ثبت سفارش داشته باشید.
می‌توانید در کارگزاری‌هایی مثل آگاه، مفید، فارابی یا سایر کارگزاری‌های مجاز حساب داشته باشید. داشتن حساب در چند کارگزاری به معنی دریافت چند سهمیه عرضه اولیه نیست. حداکثر سهم قابل درخواست برای هر کد در اطلاعیه همان عرضه مشخص می‌شود.
اگر هنوز کد بورسی ندارید، باید مراحل ثبت‌نام و احراز هویت لازم برای فعال‌شدن دسترسی معاملاتی را تکمیل کنید.
چطور از عرضه اولیه جدید باخبر شویم؟
قبل از عرضه، اطلاعیه آن منتشر می‌شود. کارگزاری‌ها هم از طریق سایت، اپلیکیشن، سامانه معاملاتی یا کانال‌های رسمی خود درباره عرضه‌های جدید خبر می‌دهند. قبل از ثبت سفارش این موارد را بررسی کنید:
- نماد شرکت
- تاریخ عرضه
- ساعت سفارش‌گیری
- قیمت یا محدوده قیمت
- حداکثر تعداد سهم قابل درخواست
- روش انجام عرضه
پیام ناظر بازار در روز عرضه هم می‌تواند زمان و شرایط سفارش‌گیری را مشخص کند.
نحوه خرید عرضه اولیه در ۵ مرحله ساده
برای خرید عرضه اولیه، اول شرایط عرضه را بررسی، بعد حساب را شارژ کرده و سفارش خرید را ثبت کنید. در پایان هم ببینید چه تعداد سهم به شما تخصیص داده شده است.
مرحله اول: شرایط عرضه را بررسی کنید
سقف خرید به این معنی نیست که حتماً همان تعداد سهم به شما می‌رسد. مثلاً اگر در اطلاعیه سقف هر کد ۵۰۰ سهم باشد، می‌توانید تا ۵۰۰ سهم سفارش بدهید. ولی اگر تقاضا بالا باشد، ممکن است در پایان تعداد کمتری سهم بگیرید.
قیمت و نحوه ثبت سفارش را هم از اطلاعیه همان عرضه بررسی کنید. ممکن است یک عرضه با قیمت مشخص انجام شود و عرضه دیگر دامنه قیمت یا روش متفاوتی داشته باشد.
مرحله دوم: مبلغ موردنیاز را حساب کنید
برای اینکه بدانید چقدر پول برای خرید عرضه اولیه لازم دارید، کافی است تعداد سهمی را که می‌خواهید بخرید در قیمت هر سهم ضرب کنید و کارمزد را هم در نظر بگیرید.
فرض کنید سقف خرید ۵۰۰ سهم است و هر سهم ۲٬۰۰۰ تومان قیمت دارد. در این حالت برای ثبت سفارش کامل، حدود یک میلیون تومان به‌اضافه کارمزد نیاز دارید.
البته این مبلغ برای همه عرضه‌ها یکسان نیست. قیمت سهم و سقف خرید در هر عرضه جداگانه اعلام می‌شود، پس مبلغ موردنیاز را هم باید براساس همان اطلاعات محاسبه و حساب کارگزاری خود را شارژ کنید.
مرحله سوم: سفارش عرضه اولیه را ثبت کنید
در روز عرضه وارد سامانه کارگزاری شوید، نماد موردنظر را پیدا کرده و سفارش را براساس اطلاعات اعلام‌شده ثبت کنید.
اگر از آساتریدر آگاه استفاده می‌کنید، برای بعضی عرضه‌ها امکان ثبت درخواست آفلاین هم وجود دارد. در نسخه دسکتاپ آساتریدر، عرضه‌های فعال در بخش «عرضه‌ها» نمایش داده می‌شوند و می‌توانید از گزینه «ثبت درخواست خرید» استفاده کنید.
سفارش آنلاین و آفلاین چه فرقی دارند؟
در سفارش آنلاین باید در بازه‌ای که برای سفارش‌گیری اعلام‌شده وارد سامانه شوید و درخواست را ثبت کنید.
در بعضی عرضه‌ها، کارگزاری امکان ثبت درخواست آفلاین را زودتر فعال می‌کند. در این حالت درخواست را از قبل ثبت می‌کنید و کارگزاری آن را طبق فرایند همان عرضه ارسال می‌کند.
فرم درخواست هم همیشه یکسان نیست. در یک عرضه ممکن است قیمت و حجم وارد کنید و در عرضه‌ای دیگر، به‌خصوص در بعضی عرضه‌های ترکیبی، فرم براساس میزان سرمایه یا حجم درخواست تنظیم شده باشد.
اگر درخواست آفلاین را اشتباه ثبت کردید، امکان لغو یا تغییر آن به زمان و شرایط کارگزاری بستگی دارد. پس قبل از تایید، مبلغ و تعداد را دوباره بررسی کنید.
مرحله چهارم: قیمت و تعداد سفارش را درست وارد کنید
قیمت و تعداد را براساس اطلاعات همان عرضه ثبت کنید. اگر سقف هر کد ۵۰۰ سهم است، سفارش بیشتر از سقف اعلام‌شده کمکی به دریافت سهم بیشتر نمی‌کند. قیمت هم باید با شرایط عرضه مطابقت داشته باشد.
در بعضی روش‌ها قیمت مشخص است، در روش ثبت سفارش ممکن است دامنه قیمت اعلام شود و در عرضه ترکیبی هم قیمت مرحله سرمایه‌گذاران عادی می‌تواند بعد از کشف قیمت در مرحله اول تعیین شود. اطلاعیه عرضه و اطلاعاتی که سامانه کارگزاری نشان می‌دهد، مبنای ثبت سفارش‌تان است.
مرحله پنجم: نتیجه تخصیص را بررسی کنید
بعد از پایان سفارش‌گیری، تعداد سهمی که به شما تخصیص پیدا کرده مشخص می‌شود. ممکن است تمام تعداد درخواستی را بگیرید یا به دلیل بالا بودن تقاضا فقط بخشی از سفارش به شما برسد.
سهم‌های تخصیص‌یافته در پرتفوی شما نمایش داده می‌شوند و پس از فراهم‌شدن امکان معامله نماد، می‌توانید آن‌ها را مثل سایر سهام بازار خریدوفروش کنید.
آیا باید سریع‌تر از بقیه سفارش بدهیم؟
در روش ثبت سفارش یا بوک‌بیلدینگ، ثبت سریع سفارش به معنی دریافت سهم بیشتر نیست. ناظر بازار یک بازه زمانی مشخص می‌کند و کافی است سفارش را در همان زمان ثبت کنید.
پس لازم نیست از ساعت‌ها قبل وارد سامانه شوید یا مدام صفحه را رفرش کنید. بهتر است روی قیمت درست، تعداد مجاز، موجودی کافی و ثبت سفارش در زمان اعلام‌شده تمرکز کنید.
عرضه اولیه همیشه به یک روش انجام می‌شود؟
نه. عرضه‌ها می‌توانند با روش‌های متفاوتی مثل قیمت ثابت، حراج یا ثبت سفارش انجام شوند. عرضه ترکیبی هم در بازار ایران استفاده می‌شود.
در عرضه ترکیبی، ابتدا بخشی از سهام به سرمایه‌گذاران واجد شرایط مثل صندوق‌های سرمایه‌گذاری عرضه و قیمت در مرحله اول کشف می‌شود. بعد مرحله مربوط به سرمایه‌گذاران عادی برگزار خواهد شد.
پس روش عرضه قبلی را برای عرضه بعدی ملاک قرار ندهید و شرایط هر عرضه را جداگانه بررسی کنید.
آیا می‌توان از چند کارگزاری عرضه اولیه خرید؟
داشتن چند حساب کارگزاری، سهمیه عرضه اولیه را بیشتر نمی‌کند. اگر سقف خرید برای هر کد ۵۰۰ سهم باشد، نمی‌توانید از چند کارگزاری چند سهمیه جدا بگیرید. بهتر است سفارش را از حسابی ثبت کنید که فعال است و موجودی کافی دارد.
بعد از ثبت سفارش چه می‌شود؟
بعد از پایان سفارش‌گیری، تعداد سهمی که به هر خریدار می‌رسد مشخص می‌شود. اگر تقاضا زیاد باشد، ممکن است کمتر از تعداد درخواستی سهم بگیرید. عرضه اولیه بودن یک سهم به این معنی نیست که حتماً باید آن را نگه دارید یا بفروشید. وضعیت شرکت و شرایط بازار روی قیمت سهم اثر می‌گذارند.
جمع‌بندی
برای خرید عرضه اولیه، کد بورسی و حساب فعال کارگزاری لازم است. بعد از اعلام عرضه، تاریخ، ساعت سفارش‌گیری، قیمت، سقف خرید و روش آن را بررسی کنید. سپس به اندازه سفارش، حساب خود را شارژ کرده و درخواست خرید را طبق شرایط همان عرضه بفرستید.
اگر تازه وارد بورس شدید، بعد از یادگیری عرضه اولیه سراغ مفاهیمی مثل سهم، صف خرید، صف فروش، دامنه نوسان مثبت و منفی قیمت بروید. با شناخت این اصطلاحات، اطلاعات صفحه معاملات را راحت‌تر می‌فهمید.
