صادرکنندگان نفت خلیج فارس در تلاشاند تا مسیر انتقال نفت خام خود را از بنادر به خطوط لوله تغییر دهند تا چرخ جهان همچنان بچرخد و با تداوم جریان درآمدهای نفتی، اقتصاد آنها تغذیه شود.
زمانی که ایالات متحده و اسرائیل برای اولین بار به ایران حمله کردند، فرض غالب بر این بود که اولا ایران هرگز تنگه هرمز را نخواهد بست و ثانیا، در صورت بسته شدن، این وضعیت تنها چند روز یا حداکثر دو هفته طول خواهد کشید.
اما هنگامی که کاملا مشخص شد هیچ تاریخ انقضایی برای انسداد تنگه هرمز وجود ندارد، صادرکنندگان نفت برنامههای اضطراری خود را کلید زدند.
امارات سالهاست که برای افزایش ظرفیت تولید نفت خام خود به ۵ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۷ تلاش میکند. در همین راستا، این کشور همواره خواستار آن بود که در توافقات تولید اوپک و اوپک پلاس، اجازه استفاده بیشتر از ظرفیت مازاد رو به رشد خود را داشته باشد و در واقع این اجازه را هم دریافت کرد.
- امارات در کنار عربستان سعودی، از معدود کشورهای منطقه و جهان است که قبل از آغاز جنگ خاورمیانه، ظرفیت تولید مازاد در اختیار داشت.
این وضعیت، دومین تولیدکننده بزرگ اوپک را به آسیبدیدهترین صادرکننده نفت در خلیج فارس تبدیل کرده است، چرا که صادرات آن تقریبا به طور کامل به تنگه هرمز وابسته است.
بسیاری از ناظران بر این باورند که حتی با پایان یافتن جنگ، چشمانداز بازار نفت به هر شکلی برای همیشه تغییر خواهد کرد.
چرا که صادرکنندگان در حال سرمایهگذاری روی چیزی هستند که وال استریت ژورنال آن را «شبکه صادراتی با خروجیهای متعدد» نامیده است.
همانطور که سلطان الجابر، رئیس شرکت ادنوک (ADNOC) و وزیر انرژی امارات خلاصه کرد:
«امنیت انرژی دیگر فقط به توانایی شما برای ادامه تولید بستگی ندارد؛ بلکه به مسیرها، دسترسی، ذخیرهسازی و مسیرهای موازی و پشتیبان مربوط میشود.»
در کنار این تغییرات ساختاری در زیرساختهای فیزیکی، بازار مالی انرژی نیز برای مدیریت ریسکهای ژئوپلیتیک در حال پذیرش ابزارهای نوین است. در شرایطی که دسترسی به نفت فیزیکی با بحرانهای لجستیکی مواجه میشود، برای بسیاری از معاملهگران با توکن نفت که داراییهای توکنیزهشده سهام نفت بر بستر بلاک چین هستند، بدون درگیر شدن با چالشهای تحویل فیزیکی یا انسداد مرزها، روی نفت سرمایهگذاری میکنند.
امروزه قیمت توکن نفت به طور مستقیم از نوسانات بازار فیزیکی، تصمیمات اوپک پلاس و تنشهای خلیج فارس تأثیر میپذیرد و به عنوان یک دماسنج دیجیتال برای سنجش بحرانها عمل میکند.
به همین دلیل، پلتفرمهای مدرن با تسهیل فرآیند فروش و خرید توکن نفت، به معاملهگران و صنایع کمک میکنند تا به عنوان یک ابزار کاربردی، سبد دارایی خود را در برابر نوسانات ناگهانی قیمت انرژی مصون نگه دارند.
این رویکرد نشان میدهد که مفهوم امنیت انرژی، اکنون از خطوط لوله فیزیکی به بسترهای مالی دیجیتال نیز انتقال یافته است.
خریدوفروش سهام نفت با واریز سریع تومان
در این میان، در حالی که هشدارها درباره کمبود شدید عرضه نفت بیشتر و بلندتر میشود، برخی نشانههایی از بهبود را در افق میبینند. مؤسسه کپلر (Kpler) سناریویی را توصیف کرده است که در آن نفت ونزوئلا، ایران و روسیه همگی با حجم بیشتری به بازار بازمیگردند، اتفاقی که هماکنون نیز در حال رخ دادن است.
- پیشبینی کاهش قیمتها در کمتر از یک سال، اکنون به یک استثنا تبدیل شده است، در حالی که در ابتدای سال جاری و قبل از شروع جنگ، یک اصل پذیرفتهشده بود.
با این حال، این یک احتمال جدی است. اگرچه هیچ نشانهای از بازنگری در تحریمهای اتحادیه اروپا علیه انرژی روسیه دیده نمیشود، ایالات متحده معافیتهایی را برای نفت خام صادر و بیش از یک بار آنها را تمدید کرده است.
بحران اخیر خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز، محرک یک دگرگونی ساختاری و بیبازگشت در ژئوپلیتیک انرژی شده است. کشورهای صادرکننده نفت منطقه با درک ریسکهای وابستگی مطلق به این آبراه حیاتی، به سرعت در حال توسعه خطوط لوله جایگزین هستند.
حتی پس از پایان این جنگ، بازار جهانی نفت به فرم سابق خود باز نخواهد گشت؛ چرا که مفهوم «امنیت انرژی» از صرف ظرفیت تولید، به تنوعبخشی در مسیرهای صادراتی، ظرفیت ذخیرهسازی و زیرساختهای موازی تغییر یافته است.
در کنار این تغییرات ساختاری، پویاییهای جدیدی مثل بازگشت نفت ونزوئلا و انعطاف تحریمی آمریکا میتواند رقابت جدیدی را در بازار نفتهای سنگین شکل دهد و روند قیمتها را دستخوش تغییر کند.
