قیمت زی کی پس (ZKP)

زی کی پس (zkPass) یک پروتکل غیرمتمرکز اوراکل داده است که با هدف پر کردن شکاف میان دنیای Web2 و Web3 طراحی شده است. این پروتکل به کاربران امکان می‌دهد اطلاعات خصوصی خود را از منابع اینترنتی معتبر به اثبات‌های قابل تأیید روی زنجیره (on-chain) تبدیل کنند، بدون اینکه هیچ داده خامی فاش شود. این قابلیت بر پایه فناوری zkTLS ساخته شده است که ترکیبی از پروتکل 3P-TLS و رمزنگاری Hybrid-ZK است.

در دنیای امروز که نگرانی‌های مربوط به حریم خصوصی داده‌ها به شدت افزایش یافته، zkPass یک راه‌حل نوآورانه ارائه می‌دهد. برای مثال، یک کاربر می‌تواند ثابت کند که موجودی بانکی او از یک حد مشخص بیشتر است یا اینکه دارای مدرک تحصیلی معتبری است، بدون اینکه مجبور باشد صورت‌حساب بانکی یا تصویر مدرک خود را آپلود کند. این ویژگی zkPass را به یک لایه زیرساختی حیاتی برای برنامه‌های DeFi، هویت دیجیتال (DID)، حاکمیت غیرمتمرکز و انطباق قانونی (Compliance) تبدیل می‌کند.

جایگاه zkPass در بازار ارز دیجیتال به عنوان یک پروتکل زیرساختی حریم خصوصی تعریف می‌شود. چون این پروتکل با هر وب‌سایت HTTPS سازگار است و نیازی به OAuth، کلید API یا مجوز خاصی از منبع داده ندارد، دامنه کاربردی بسیار گسترده‌ای دارد. اثبات‌های تولید شده توسط این پروتکل به صورت محلی در مرورگر کاربر ساخته می‌شوند و هرگز داده خام از دستگاه کاربر خارج نمی‌شود. این معماری، zkPass را به یکی از امیدوارکننده‌ترین پروژه‌های حوزه رمزارز در زمینه تأیید هویت خصوصی تبدیل کرده است.

• حوزه کاربردی: هویت قانونی، سوابق مالی، اطلاعات بهداشتی، پیشینه تحصیلی و حرفه‌ای
• فناوری محوری: zkTLS، MPC، zk-SNARK
• سازگاری: تمامی بلاکچین‌های سازگار با EVM
• محصول اصلی: TransGate — دروازه انتقال داده خصوصی از Web2 به Web3

یکی از مهم‌ترین عواملی که می‌تواند بر قیمت ZKP تأثیر مستقیم بگذارد، قدرت و استحکام فناوری رمزنگاری زیربنایی این پروتکل است. zkPass از یک مکانیزم ترکیبی استفاده می‌کند که شامل پروتکل سه‌طرفه TLS (3P-TLS)، محاسبات چندطرفه (MPC) و اثبات‌های دانش صفر (ZKP) می‌شود. این ترکیب به گونه‌ای طراحی شده که هم امنیت داده را تضمین کند و هم سرعت تولید اثبات را در حد میلی‌ثانیه نگه دارد.

از منظر فنی، پروتکل zkPass با استفاده از الگوریتم VOLE-in-the-Head (VOLEitH) کار می‌کند که امکان تولید اثبات‌های زانش صفر را مستقیماً روی دستگاه محلی کاربر فراهم می‌کند. برای مثال، در مرحله handshake سه‌طرفه، گره‌های MPC به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند و تنها بخشی از کلید mac را دریافت می‌کنند تا یکپارچگی داده را تأیید کنند، در حالی که کلید رمزگذاری (enc_key) فقط نزد کاربر باقی می‌ماند. این معماری تضمین می‌کند که هیچ گرهی نمی‌تواند به داده‌های کاربر دسترسی داشته باشد.

چون امنیت شبکه و قابلیت اطمینان پروتکل مستقیماً بر اعتماد توسعه‌دهندگان و کاربران تأثیر می‌گذارد، هر به‌روزرسانی فنی یا ارتقای پروتکل می‌تواند موج جدیدی از تقاضا برای توکن ZKP ایجاد کند و در نتیجه قیمت لحظه‌ای ZKP را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین مکانیزم ضد تقلب (Anti-Cheating) که بر اساس قالب‌های تأیید مشخص عمل می‌کند، از دستکاری داده‌ها جلوگیری می‌کند و اعتبار کل اکوسیستم را افزایش می‌دهد.

• 3P-TLS: گسترش پروتکل TLS استاندارد به مدل سه‌طرفه برای جلوگیری از تقلب
• MPC Nodes: گره‌های تصادفی که یکپارچگی داده را بدون دسترسی به محتوا تضمین می‌کنند
• VOLEitH: الگوریتمی که تولید اثبات در سطح میلی‌ثانیه را ممکن می‌سازد
• Hybrid Mode: ترکیب Proxy Mode و MPC Mode برای انعطاف در شرایط مختلف شبکه

گستردگی کاربردهای zkPass یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده ارزش بلندمدت این پروژه در بازار ارز دیجیتال است. این پروتکل به عنوان یک دروازه یکپارچه بین داده‌های خصوصی Web2 و اکوسیستم Web3 عمل می‌کند و طیف گسترده‌ای از صنایع را پوشش می‌دهد. چون تقاضا برای تأیید هویت حریم‌خصوصی‌محور در حال رشد سریع است، اکوسیستم zkPass پتانسیل جذب میلیون‌ها کاربر را دارد.

محصول اصلی zkPass به نام TransGate یک افزونه مرورگر است که سه فناوری کلیدی MPC، ZKP و 3P-TLS را در یک رابط کاربری ساده ادغام کرده است. این ابزار به کاربران امکان می‌دهد اثبات‌های خصوصی خود را از منابع معتبر وب تولید کنند و از آن‌ها برای دسترسی به امتیازات مختلف در پلتفرم‌های Web3 استفاده کنند. برای مثال، یک کاربر می‌تواند از طریق TransGate ثابت کند که در یک کشور خاص زندگی می‌کند و بدون افشای اطلاعات شخصی، به یک پلتفرم DeFi دسترسی پیدا کند.

کاربردهای کلیدی zkPass که مستقیماً بر تقاضا و در نتیجه قیمت ZKP تأثیر می‌گذارند عبارتند از:

• ZKKYC (احراز هویت غیرمتمرکز): تأیید هویت بدون نیاز به ارسال مدارک، کاربرد در صرافی‌ها و پلتفرم‌های DeFi
• وام‌دهی DeFi: اثبات اعتبارسنجی مالی برای دریافت وام بدون وثیقه بر اساس سوابق واقعی
• هوش مصنوعی (AI): تأمین داده‌های قابل تأیید برای آموزش مدل‌های AI بدون نقض حریم خصوصی
• DePIN: تأیید مشارکت واقعی در شبکه‌های زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز
• حاکمیت غیرمتمرکز: تأیید واجد شرایط بودن رأی‌دهندگان بدون افشای هویت
• انطباق قانونی (Compliance): اثبات رعایت مقررات برای پروژه‌های نهادی

SDK کم‌کد zkPass به کسب‌وکارها امکان می‌دهد این اثبات‌ها را به سرعت در سیستم‌های خود ادغام کنند، که این امر پذیرش گسترده‌تر پروتکل و در نتیجه افزایش تقاضا برای توکن ZKP را تسریع می‌کند.

توکن ZKP به عنوان موتور محرک اقتصادی اکوسیستم zkPass طراحی شده است. درک ساختار توکنومیکس این پروژه برای ارزیابی قیمت لحظه‌ای ZKP و پیش‌بینی روند بلندمدت آن از اهمیت بالایی برخوردار است. این توکن سه نقش اصلی در پروتکل ایفا می‌کند: تسویه (Settlement)، اعتبارسنجی (Validation) و مشارکت در اکوسیستم.

از منظر طراحی اقتصادی، توکن ZKP دارای ویژگی‌های ضدتورمی (Deflationary) است که می‌تواند در بلندمدت از ارزش دارایی محافظت کند. چون با افزایش استفاده از پروتکل، تقاضا برای توکن به منظور پرداخت کارمزدها و استیک کردن افزایش می‌یابد، در صورتی که عرضه محدود باشد، فشار صعودی بر قیمت ZKP ایجاد می‌شود.

کارکردهای اصلی توکن ZKP در اکوسیستم عبارتند از:

• استیکینگ (Staking): کاربران و گره‌های MPC می‌توانند توکن‌های خود را استیک کنند تا در تأمین امنیت شبکه مشارکت داشته باشند و پاداش دریافت کنند
• مشارکت در شبکه: پرداخت کارمزد تولید اثبات و دسترسی به قابلیت‌های پروتکل
• انگیزه‌های پروتکل: توزیع پاداش به توسعه‌دهندگانی که Schema و یکپارچه‌سازی‌های جدید ایجاد می‌کنند
• حاکمیت (Governance): دارندگان ZKP می‌توانند در تصمیمات مربوط به توسعه پروتکل رأی دهند

برای ارزیابی دقیق‌تر ارزش بازار ZKP، باید به شاخص‌هایی مانند نسبت توکن‌های در گردش به حداکثر عرضه، میزان توکن‌های قفل‌شده در قراردادهای استیکینگ و نرخ سوزاندن توکن توجه کرد. چون این عوامل مستقیماً بر فشار عرضه در بازار تأثیر می‌گذارند، تحلیل آن‌ها برای درک نوسانات قیمت ZKP ضروری است. همچنین، برنامه‌های توزیع توکن (Vesting Schedule) برای تیم و سرمایه‌گذاران اولیه می‌تواند در مقاطع زمانی مشخص فشار فروش ایجاد کند و قیمت لحظه‌ای ZKP را تحت تأثیر قرار دهد.